Yükseköğretim Kurulu tarafından hayata geçirilen yeni program, doktora eğitimiyle akademik istihdamı aynı süreçte buluşturuyor. Türkiye Stratejik Teknoloji İnsan Kaynağı Programı kapsamında ilk aşamada 550 doktora öğrencisinin seçilmesi planlanırken, adaylar eğitimlerini sürdürdükleri dönemde araştırma görevlisi olarak da üniversitelerde görev yapabilecek. Beş yıl içinde yaklaşık 3 bin genç araştırmacının bilim ve teknoloji ekosistemine kazandırılması hedefleniyor.
Başvurular eylül ayında başlayacak
Programdan yararlanmak isteyen adaylar için başvuru takvimi de belli oldu. Başvurular, 8 Eylül 2026 tarihinde başlayacak ve 22 Eylül 2026'da sona erecek. Adaylar işlemlerini YÖK tarafından oluşturulan Öncelikli Alanlardaki Doktora Programlarına Başvuru Sistemi üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirecek. Başvuru sürecinde adaylara, ilan edilen programlar arasından en fazla iki farklı alandan toplam beş tercih yapma imkanı sağlanacak. Adayların değerlendirmesi yalnızca tercih ettikleri programlar üzerinden yapılacak.
Programın ilk yılında odaklanılacak alanlar ise Türkiye'nin teknoloji politikalarında öncelikli görülen başlıklardan oluşuyor. Bilişim teknolojileri, donanım ve bilgisayar sistemleri, siber güvenlik ile yapay zeka ve akıllı sistemler başlıklarında toplam 550 araştırmacının yetiştirilmesi öngörülüyor.
Kimler başvurabilecek?
Sistemde yer alan kontenjanlara, ilgili lisans programlarından mezun olan adayların yanı sıra belirlenen lisans alanlarından mezun olup ilgili bir alanda tezli yüksek lisans yapanların da başvuru yapabileceği belirtiliyor.
Bilgisayar, yazılım ve elektrik-elektronik mühendisliği gibi doğrudan teknoloji alanlarının yanında yapay zeka, mekatronik, makine, endüstri, malzeme, enerji ile havacılık ve uzay mühendisliği mezunlarının da ilan edilen kontenjanlara başvuru yapabilmesi öngörülüyor. Matematik, istatistik, bilgisayar bilimleri ve bilişim sistemleri ve teknolojileri gibi disiplinler de başvuru kapsamındaki alanlar arasında yer alıyor. Bazı farklı disiplinlerden gelen adaylar için de ilgili kontenjanlarda başvuru imkanı bulunuyor.
Buradaki temel hedef, yalnızca belirli mühendislik bölümlerinden mezun olanlarla sınırlı bir insan kaynağı oluşturmak değil; farklı akademik altyapılardan gelen yetenekleri stratejik teknoloji alanlarında bir araya getirmek olarak öne çıkıyor.
Merkezi sınav 28 Kasım'da yapılacak
Başvuruların tamamlanmasının ardından adayları bu kez merkezi yazılı sınav süreci bekliyor. Program kapsamında merkezi sınavın 28 Kasım 2026 tarihinde yapılması planlanıyor.
Adaylar yalnızca başvuru sırasında tercih ettikleri ve sınava katılmaya hak kazandıkları program için sınava girebilecek. Sınavda 70 puanın altında kalan adaylar başarısız kabul edilecek.
Sınavın yarısı bütün adayların ortak olarak cevaplayacağı temel modülden, diğer yarısı ise adayların seçtiği alana ilişkin modülden oluşacak. Böylece adayların hem genel akademik yeterlilikleri hem de başvurdukları stratejik teknoloji alanındaki bilgileri birlikte ölçülecek.
Yapay zekadan siber güvenliğe geniş sınav kapsamı
Merkezi sınavın alan modülleri, programın hedeflediği teknoloji başlıklarını doğrudan yansıtıyor. Yapay zeka alanında makine öğrenmesi, yapay sinir ağları, büyük dil modelleri, Transformer mimarisi ile güvenilir ve açıklanabilir yapay zeka konuları öne çıkıyor.
Siber güvenlik tarafında kriptografi, kimlik doğrulama, tehdit modelleme, ağ güvenliği ve yazılım güvenliği gibi başlıklar sınav kapsamına dahil edilirken bilişim teknolojileri alanında programlama, veri tabanları, bulut bilişim ve yazılım yaşam döngüsü konularına yer verilecek.
Donanım ve bilgisayar sistemleri alanında ise bilgisayar mimarisi, mikroişlemciler, yüksek başarımlı hesaplama ile gömülü ve gerçek zamanlı sistemler sınavın başlıkları arasında bulunuyor.
Başarı puanı dört farklı kriterle hesaplanacak
Merkezi sınavı başarıyla tamamlayan adayların nihai sıralaması yalnızca sınav sonucuna göre belirlenmeyecek. Başarı puanı, dört farklı unsurun birlikte değerlendirilmesiyle ortaya çıkacak.
Merkezi yazılı sınavın nihai puana etkisi yüzde 30 olacak. Lisans mezuniyet notu yüzde 25, ALES puanı yüzde 25 ve yabancı dil sınavı sonucu yüzde 20 oranında değerlendirmeye alınacak. Böylece adayların sınav performanslarının yanı sıra akademik geçmişleri, sayısal-akademik yeterlilikleri ve yabancı dil düzeyleri de seçim sürecine dahil edilecek.
Doktora eğitimi ile araştırma görevliliği aynı anda yürütülecek
Programı kazanan adayları diğer doktora programlarından ayıran en önemli unsur, eğitim ve istihdamın aynı model içinde birleştirilmesi olacak.
Yerleşmeye hak kazanan öğrenciler doktora eğitimlerine devam ederken araştırma görevlisi olarak da akademik hayata başlayabilecek. Araştırma görevlisi kadrolarına yapılacak atamaların ilgili üniversiteler tarafından yürürlükteki mevzuat doğrultusunda gerçekleştirileceği bildirildi.
Adayların lisans mezuniyet durumlarına göre bilimsel hazırlık eğitimine tabi tutulabilmesinin de önünün açık olduğu belirtilirken, lisans mezunları için bütünleşik doktora programı uygulanabileceği açıklandı.
Bu model, genç araştırmacıların doktora sonrasını beklemeden üniversitelerin akademik ve araştırma faaliyetlerinin içine dahil edilmesini amaçlıyor. Araştırma görevliliğinin doktora süreciyle birlikte yürütülmesi sayesinde öğrencilerin hem teorik eğitimlerini sürdürmeleri hem de bilimsel araştırma deneyimi kazanmaları hedefleniyor.
Programın 5 yıllık hedefi yaklaşık 3 bin araştırmacı
Türkiye Stratejik Teknoloji İnsan Kaynağı Programı yalnızca ilk yılın 550 kişilik kontenjanıyla sınırlı değil. Programın beş yıllık dönem sonunda yaklaşık 3 bin genç araştırmacının Türkiye'nin bilim ve teknoloji ekosistemine kazandırılması amaçlanıyor.
Program kapsamında özellikle Türkiye'nin önümüzdeki yıllarda ihtiyaç duyacağı stratejik teknoloji alanlarında uzman insan kaynağı oluşturulması hedefleniyor. YÖK'ün açıklamasında, araştırma üniversitelerinin bilimsel kapasitesinin ülkenin stratejik öncelikleriyle daha güçlü şekilde buluşturulması ve üniversitelerde ortaya çıkan bilginin teknolojiye, ürüne, patente ve ekonomik değere dönüşmesinin hızlandırılması amaçlarının öne çıktığı belirtildi.
Program neden dikkat çekiyor?
Türkiye'de doktora eğitimi çoğunlukla akademik kariyerin önemli bir basamağı olarak değerlendirilirken, yeni model bu sürece doğrudan araştırma görevliliğini de ekliyor. Böylece öğrencilerin doktora eğitimleri sırasında araştırma ortamının içinde bulunmaları ve akademik tecrübe kazanmaları amaçlanıyor.
YÖK Başkanı Erol Özvar da programın, Türkiye'nin kritik teknoloji alanlarındaki insan kaynağını güçlendirmeye yönelik olduğunu vurgularken; yapay zeka, siber güvenlik, çip teknolojileri ve diğer geleceğin teknolojilerinde bugünden uzman araştırmacılar yetiştirilmesinin hedeflendiğini açıkladı.
Programın kamu ve özel sektörün ileri düzey uzman ihtiyacına katkı sağlaması, aynı zamanda üniversitelerde üretilen bilimsel bilginin somut teknolojik çıktılara dönüştürülmesi hedefleniyor.
İlk adım eylülde, sınav kasımda
Takvime göre süreç 8 Eylül'de başlayacak başvurularla harekete geçecek. 22 Eylül'de sona erecek başvuruların ardından adayların sınav süreci başlayacak ve merkezi yazılı sınav 28 Kasım'da gerçekleştirilecek.
İlk aşamada seçilecek 550 genç araştırmacının doktora eğitimlerini sürdürürken araştırma görevlisi olarak akademik hayata adım atması bekleniyor. Beş yıllık perspektifte ise bu modelin yaklaşık 3 bin kişilik bir araştırmacı havuzu oluşturması planlanıyor.
