El ve ayaklarda sıkça karşılaşılan uyuşma, karıncalanma ve iğnelenme hissinin tıp dilindeki karşılığı olan parestezi, birçok kişi tarafından merak ediliyor. Çoğunlukla geçici durumlardan kaynaklansa da bazı durumlarda ciddi rahatsızlıkların habercisi olabilen parestezi nedir, nedenleri ve tedavi yöntemleri nelerdir?
Parestezi nedir?
Parestezi; el, kol, bacak ve ayaklar başta olmak üzere cildin belirli bölgelerinde ortaya çıkan; uyuşma, karıncalanma, yanma ve iğne batması gibi anormal duyusal hisler bütünüdür. Genellikle duyusal sinirlerin ya da sinir köklerinin hasar görmesinden veya baskı altında kalmasından kaynaklanır.
Geçici ve kalıcı olmak üzere iki ana kategoride incelenen bu durumun detayları şöyledir:
Geçici parestezi
Sinir sistemine yapılan anlık baskı veya zayıf kan dolaşımından kaynaklanır. Vücut pozisyonunun değiştirilmesiyle veya baskının ortadan kalkmasıyla kendiliğinden düzelir.
Kalıcı (Kronik) parestezi
Sürekli olarak yaşanan uyuşma ve yanma durumudur. Sinir sistemi hasarlarının yanı sıra metabolik, bulaşıcı veya otoimmün hastalıklara işaret edebilir ve tıbbi tedavi gerektirir.
Parestezi neden olur?
Geçici parestezinin temel sebebi sinirler üzerindeki mekanik baskı ve kan dolaşımının yavaşlamasıdır (örneğin uzun süre bacak bacak üstüne atmak veya elin üzerine yatarak uyumak). Kalıcı parestezinin nedenleri ise genellikle altta yatan sistemik veya nörolojik hastalıklardır.
Geçici parestezi nedenleri
Sinirler üzerindeki mekanik baskı
Zayıf kan dolaşımı
Dehidrasyon (sıvı kaybı)
Karpal tünel veya kübital tünel gibi sinir sıkışma sendromları
Şiddetli stres ve panik atak
Kalıcı parestezi nedenleri
İnme (felç) ve beyin sarsıntısı
Radikülopati ve nöropati rahatsızlıkları
Kan şekeri düşüklüğü (hipoglisemi)
Hipotiroid ve menopoz dönemi
B vitamini (özellikle B12) eksiklikleri
Guillain-Barre sendromu, Lyme hastalığı, frengi ve cüzzam
Fibromiyalji, lupus, MS (Multiple Skleroz) ve Sjögren sendromu
Toksinler, zehirlenmeler (arsenik, kurşun, karbonmonoksit) ve kemoterapi tedavileri
Parestezi risk faktörleri nelerdir?
Bazı sağlık sorunları ve dış etkenler parestezi görülme riskini artırır:
Karpal tünel sendromu
Tip 1 ve Tip 2 diyabet
Multipl Skleroz (MS) hastalığı
Yoğun B12 vitamini eksikliği
Kronik stres
Kanser tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçları ve bazı antibiyotikler
Parestezi belirtileri nelerdir?
Parestezi, sinirlerin iletimindeki aksamalardan ötürü vücudun belirli bölgelerinde tipik duyusal sinyallerle kendini gösterir:
Karıncalanma, uyuşma ve iğnelenme hissi
Ciltte yanma ve batma
Etkilenen bölgede zaman zaman ortaya çıkan ağrı
İlgili bölgede hissizleşme veya duyarsızlaşma
Nadiren eşlik eden kaşıntı hissi
Parestezi tedavisi
Geçici parestezi vakaları, sinir üzerindeki baskının kalkmasıyla kendiliğinden geçtiği için genellikle tedavi gerektirmez. Ancak kronikleşen ve kalıcı hale gelen parestezi durumlarında tedavi yaklaşımı, altta yatan ana nedenin tespit edilmesine bağlıdır. Örneğin; B vitamini eksikliğine bağlı gelişen uyuşmalarda takviye tedavisi uygulanırken, sinir sıkışmalarında fizik tedavi veya cerrahi müdahaleler gündeme gelebilir. Bu tür şikayetleriniz varsa tetkik ve tanı için nöroloji bölümüne başvurabilirsiniz.
