Yurt dışındaki kongre, eğitim, seminer ve mesleki toplantılara katılmak isteyen bazı meslek gruplarının yaşadığı vize sorununa çözüm olması amacıyla yeni bir kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin gündemine taşındı. YENİ Parti Gaziantep Milletvekili Melih Meriç tarafından hazırlanan teklif, belirli şartları taşıyan köy ve mahalle muhtarları ile bazı serbest meslek mensuplarına hususi damgalı, yani yeşil pasaport verilmesini öngörüyor. Teklifte doktor, eczacı, mühendis, mimar ve mali müşavirlerin yanı sıra muhtarlar da kapsama alınırken, bazı meslek grupları için 15 yıllık kıdem şartı getiriliyor.
Ancak düzenleme henüz yasalaşmış değil. TBMM kayıtlarına göre 16 Eylül 2026 tarihinde Meclis Başkanlığı’na sunulan 2/3836 esas numaralı kanun teklifi, 1 Ekim 2026 tarihinde İçişleri Komisyonu’na sevk edildi ve 6 Ekim 2026 itibarıyla komisyonda bulunuyor. Dolayısıyla teklifin kapsamındaki kişiler için şu aşamada yeni bir yeşil pasaport hakkı başlamış değil.
Yeşil pasaport kimler için genişletilmek isteniyor?
Teklifin yasalaşması halinde hususi damgalı pasaport hakkının kapsamına köy ve mahalle muhtarları ile belirli koşulları sağlayan bazı serbest meslek mensuplarının eklenmesi amaçlanıyor.
TBMM’ye sunulan metinde, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği ile bağlı odalara kayıtlı yeminli mali müşavirlerin yanı sıra en az 15 yıl kıdeme sahip serbest muhasebeci mali müşavirlere de yeşil pasaport verilebilmesinin önü açılıyor. Bunun yanında Türkiye Eczacılar Birliği’ne kayıtlı ve meslekte en az 15 yılını tamamlamış serbest eczacılar, Türk Tabipleri Birliği üyesi ve en az 15 yıllık meslek geçmişine sahip serbest çalışan doktorlar ile Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği üyesi ve meslekte en az 15 yılını tamamlamış mühendis ve mimarlar da düzenlemenin kapsamında yer alıyor.
Böylece kamu görevlileri dışında özel sektörde veya serbest olarak çalışan ve uluslararası mesleki faaliyetlerde bulunan önemli bir grubun da hususi damgalı pasaport imkanından yararlanması hedefleniyor.
Teklif neden gündeme geldi?
Düzenlemenin gerekçesinde ağırlıklı olarak yurt dışına yapılan mesleki seyahatlerde yaşanan vize sorunları üzerinde duruluyor.
Kanun teklifini hazırlayanlar, özellikle özel sektörde çalışan doktor, eczacı, mühendis, mimar, yeminli mali müşavir ve serbest muhasebeci mali müşavirlerin mesleki eğitim, toplantı ve seminerlere katılmak amacıyla yaptıkları yurt dışı seyahatlerinde vize engeliyle karşılaşabildiğine dikkat çekiyor.
Teklifin gerekçesine göre gerekli belgeleri sunmalarına rağmen bazı meslek mensuplarının vize başvurularının reddedilmesi, uluslararası bilgi ve tecrübe paylaşımının önünde engel oluşturabiliyor. Gerekçede bu durumun tıp, inşaat, farmakoloji ve finans gibi alanlardaki uluslararası etkileşimi de olumsuz etkileyebileceği savunuluyor.
Muhtarlar da teklifin dikkat çeken başlıkları arasında yer alıyor. Gerekçede köy ve mahalle muhtarlarının uluslararası proje ve uygulamaları yerinde inceleyerek bilgi ve tecrübe kazanmak istemeleri halinde benzer vize sorunlarıyla karşılaşabildiği ifade ediliyor.
15 yıl şartı kimleri kapsıyor?
Teklif metnindeki en önemli ayrıntılardan biri mesleki kıdem kriteri.
Düzenlemeye göre serbest muhasebeci mali müşavirler için en az 15 yıllık kıdem aranırken, serbest eczacılar, serbest çalışan doktorlar, mühendisler ve mimarlar açısından da en az 15 yıllık meslek geçmişi şartı öngörülüyor.
Yeminli mali müşavirlerde ise TÜRMOB ve bağlı odalara kayıt şartı bulunuyor. Mühendis ve mimarların TMMOB üyeliği, eczacıların Türk Eczacılar Birliği üyeliği, doktorların ise Türk Tabipleri Birliği üyeliği de teklif metninde belirtilen kriterler arasında bulunuyor.
Bu nedenle yalnızca ilgili mesleğin mensubu olmak, teklifin yasalaşması halinde dahi tek başına yeterli olmayacak. Meslek, kıdem ve ilgili meslek kuruluşuna üyelik gibi şartların birlikte karşılanması gerekecek.
Muhtarlar için farklı bir düzenleme öngörülüyor
Teklifin diğer meslek gruplarından ayrılan yönlerinden biri de muhtarlar açısından belirli bir kıdem süresinin metinde ayrıca belirtilmemesi.
Hazırlanan teklif, Pasaport Kanunu’nun hususi damgalı pasaport düzenlemesini değiştirmeyi ve mevcut hükümde il ve ilçe belediye başkanlarıyla ilgili bulunan bölüme köy ve mahalle muhtarlarının da eklenmesini amaçlıyor. Böylece düzenleme yasalaşırsa seçilmiş köy ve mahalle muhtarları için de yeşil pasaport hakkının yasal zemine kavuşması hedefleniyor.
Pasaport hakkı için adli şart da bulunuyor
Teklifte yalnızca mesleki kriterler yer almıyor. Bazı suçlara ilişkin soruşturma veya kovuşturma bulunmaması da şart olarak düzenleniyor.
Metne göre kapsama alınması önerilen meslek mensupları hakkında Türk Ceza Kanunu’nun belirli bölümlerinde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma bulunmaması gerekiyor.
Bu nedenle 15 yıllık mesleki kıdemin tamamlanması veya ilgili meslek kuruluşuna üye olunması tek başına yeterli bir kriter olarak değerlendirilmiyor. Teklifte sayılan diğer şartların da karşılanması gerekiyor. Uygulamaya ilişkin ayrıntıların ise ilgili bakanlıkların görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenmesi öngörülüyor.
Yeşil pasaport hakkı şu anda kimlerde bulunuyor?
Türkiye’de hususi damgalı pasaport uygulaması yalnızca kamu çalışanlarıyla sınırlı değil. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün güncel bilgilendirmesinde birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu derecelerden emekli olan devlet memurları ve bazı kamu görevlileri, görevleri süresince belediye başkanları, belirli şartları sağlayan ihracatçı firma yetkilileri, en az 15 yıl mesleki kıdeme sahip avukatlar ve bazı öğretim üyelerinin de yeşil pasaport hakkından yararlanabildiği belirtiliyor. Hak sahiplerinin eşleri ve kanunda belirtilen şartları taşıyan çocukları için de ilgili düzenlemeler bulunuyor.
Yeni teklif ise bu kapsamın dışında kalan bazı meslek gruplarını da hususi damgalı pasaport sistemine dahil etmeyi amaçlıyor.
Yeşil pasaport herkese vizesiz giriş garantisi veriyor mu?
Yeşil pasaport düzenlemeleri kamuoyunda çoğu zaman doğrudan “vizesiz seyahat” ifadesiyle gündeme gelse de hususi damgalı pasaport sahibi olmak bütün ülkelere koşulsuz giriş yapılabileceği anlamına gelmiyor.
Pasaport türlerine yönelik vize uygulamaları ülkeden ülkeye değişebildiği gibi, seyahatin amacı ve süresi de giriş koşullarında belirleyici olabiliyor. Bu nedenle bir ülkeye seyahat planı yapılırken yeşil pasaport sahipleri bakımından o ülkenin güncel vize ve giriş kurallarının ayrıca kontrol edilmesi gerekiyor.
Yeni teklifin gerekçesinde ise özellikle mesleki amaçlı yurt dışı seyahatlerinde yaşanan vize sorunlarının azaltılması ve ilgili meslek gruplarının uluslararası faaliyetlere daha kolay katılabilmesi hedefleniyor.
Daha önce de benzer teklifler Meclis gündemine gelmişti
Yeşil pasaport kapsamının genişletilmesi konusu TBMM’de ilk kez gündeme gelmiyor. Özellikle mali müşavir ve yeminli mali müşavirlere hususi damgalı pasaport verilmesine ilişkin farklı dönemlerde çok sayıda kanun teklifi hazırlanmış durumda.
TBMM kayıtlarında 2025 yılında da serbest muhasebeci mali müşavirler ile yeminli mali müşavirlere belirli kıdem koşullarıyla yeşil pasaport verilmesini amaçlayan teklifler bulunuyor. Bu tekliflerin önemli bölümü henüz yasalaşmadan komisyon aşamasında bekliyor.
2026 yılında sunulan yeni teklifin dikkat çeken tarafı ise mali müşavirlerin yanı sıra eczacı, doktor, mühendis, mimar ve muhtarların da aynı düzenleme içerisinde ele alınması.
Teklifin bundan sonraki süreci nasıl işleyecek?
16 Eylül 2026 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunulan teklif, 1 Ekim’de İçişleri Komisyonu’na havale edildi. Mevcut durumda komisyon aşamasında olan düzenlemenin öncelikle ilgili komisyonda değerlendirilmesi gerekiyor.
Komisyon sürecinde teklif üzerinde değişiklik yapılması, bazı maddelerin yeniden düzenlenmesi veya teklifin farklı bir biçimde Genel Kurul gündemine taşınması mümkün. Komisyon çalışmalarının ardından Genel Kurul aşaması ve oylama süreci gündeme gelecek. Kanunlaşabilmesi için yasama sürecinin tamamlanması ve ardından yürürlük aşamasına geçilmesi gerekiyor.
Teklif metninde kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Buna karşın 6 Ekim 2026 itibarıyla ortada yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmadığı için belirtilen meslek gruplarının henüz bu teklif üzerinden yeşil pasaport başvurusu yapması mümkün değil.
Gözler şimdi İçişleri Komisyonu'nda
Yeşil pasaport konusunda Meclis’e sunulan yeni teklif, özellikle özel sektörde çalışan ve mesleki faaliyetleri nedeniyle sık sık yurt dışına çıkması gereken kişiler açısından dikkat çekici bir düzenleme olarak öne çıkıyor.
Teklif kabul edilirse köy ve mahalle muhtarlarının yanı sıra belirlenen koşulları sağlayan yeminli mali müşavirler, serbest muhasebeci mali müşavirler, serbest eczacılar, serbest çalışan doktorlar, mühendisler ve mimarlar hususi damgalı pasaport alma imkanına kavuşabilecek.
Fakat şu an için kritik nokta teklifin “hak” haline gelmiş olmaması. TBMM’nin resmi kayıtlarında düzenleme halen İçişleri Komisyonu’nda görünüyor. Dolayısıyla kamuoyunda zaman zaman kullanılan “6 meslek grubuna yeşil pasaport geldi” ifadesinden ziyade, “6 meslek grubuna yeşil pasaport verilmesi teklif edildi” ifadesinin kullanılması mevcut yasama durumu açısından daha doğru.
Teklifin kaderini önümüzdeki dönemde komisyon çalışmaları ve TBMM Genel Kurulu’ndaki yasama süreci belirleyecek.
