Türk Devletleri Teşkilatı ülkeleri arasında seyahat işlemlerinin kolaylaştırılması için dikkat çeken bir çalışma başlatıldı. Astana’da düzenlenen İçişleri Bakanları Toplantısı’nda kimlikle seyahatin yaygınlaştırılması, havalimanlarında ortak pasaport kontrol noktaları oluşturulması ve sınır aşan suçlarla mücadele için TÜRKPOL adıyla yeni bir yapı kurulması gündeme geldi. Uygulamanın kapsamının önümüzdeki dönemde liderler seviyesinde ele alınması bekleniyor.
Yurt dışına çıkmak isteyen vatandaşların en çok karşılaştığı bürokratik işlemler arasında pasaport ve sınır geçiş prosedürleri bulunurken, Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında bu süreci kolaylaştırabilecek yeni bir düzenleme için çalışma başlatıldı. Kazakistan’ın başkenti Astana’da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı İçişleri Bakanları 3. Toplantısı’nda, üye ülkeler arasındaki seyahat imkanlarının geliştirilmesi başlıca gündem maddelerinden biri oldu.
Türkiye’nin de içinde bulunduğu teşkilatta, vatandaşların daha kolay seyahat edebilmesi amacıyla kimlik kartıyla seyahatin yaygınlaştırılması üzerinde çalışıldığı açıklandı. Ancak mevcut aşamada bunun tüm ilgili ülkelerde yürürlüğe girmiş yeni bir uygulama olmadığı, görüşmelerin ve teknik çalışmaların sürdüğü belirtiliyor.
Astana'daki toplantıdan seyahat başlığı çıktı
10 Eylül 2026'da Astana'da düzenlenen toplantıya Türkiye’nin yanı sıra Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’ın içişleri bakanları katıldı. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de toplantıya katılan içişleri bakanlarını kabul etti. Görüşmelerde güvenlik iş birliğinin yanında vatandaşların seyahat süreçlerinin kolaylaştırılması da ele alındı.
Toplantının ardından açıklamalarda bulunan İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Türk devletleri vatandaşlarının havalimanlarında kullanılabilecek ortak ve ayrı geçiş noktaları üzerinde çalışıldığını bildirdi. Avrupa Birliği ülkelerinde uygulanan pasaport kontrol sistemlerine benzer bir modelin Türk Devletleri Teşkilatı ülkeleri arasında oluşturulmasının hedeflendiği ifade edildi.
Bu çalışma hayata geçirildiğinde, farklı ülkeler arasında seyahat eden vatandaşların sınır ve havalimanlarındaki işlemlerinin daha hızlı yürütülmesi amaçlanıyor. Bununla birlikte sistemin hangi ülkelerde, hangi tarihte ve hangi şartlarla uygulanacağına ilişkin nihai karar henüz açıklanmış değil.
Kimlikle seyahat konusunda kapsam genişletilecek
Toplantının dikkat çeken başlıklarından biri de kimlik kartlarının seyahat belgesi olarak daha geniş bir coğrafyada kullanılabilmesi oldu.
Türkiye halihazırda bazı ülkelerle yaptığı ikili anlaşmalar kapsamında yeni tip kimlik kartıyla seyahate imkan sağlıyor. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel bilgilendirmesinde Gürcistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Moldova ve Ukrayna için kimlik kartlarının seyahat belgesi olarak kullanılmasına ilişkin anlaşmalar bulunduğu belirtiliyor.
Öte yandan Dışişleri Bakanlığı, Gürcistan'a yeni tip kimlik kartıyla vizesiz seyahat edilebildiğini ve 1 Ocak 2026 itibarıyla umuma mahsus pasaport veya kimlik kartıyla seyahat eden Türk vatandaşları için zorunlu seyahat sağlık ve kaza sigortası uygulamasının yürürlükte olduğunu duyuruyor.
Azerbaycan konusunda da Türkiye ile mevcut bir kimlikle seyahat düzenlemesi bulunuyor. Dışişleri Bakanlığı Bakü Büyükelçiliğinin bilgilendirmesine göre Türk vatandaşları yeni tip, fotoğraflı ve çipli kimlik kartıyla Azerbaycan'a seyahat edebiliyor. Kimlikle seyahat eden çocukların kartlarında da fotoğraf bulunması gerekiyor.
Dolayısıyla Astana'da konuşulan yeni düzenlemenin önemi, var olan birkaç uygulamanın ötesine geçerek Türk devletleri arasındaki kimlikle seyahat imkanının daha geniş bir sisteme dönüştürülmesinden kaynaklanıyor.
Havalimanlarında ortak kontrol noktaları oluşturulabilir
Seyahat kolaylığının yalnızca kimlik kartıyla sınır geçişiyle sınırlı kalmaması planlanıyor. Bakan Çiftçi'nin açıklamalarında havalimanlarında Türk Devletleri Teşkilatı vatandaşlarına yönelik özel ve ortak pasaport kontrol alanlarının oluşturulmasının da gündemde olduğu belirtildi.
Önerilen sistemin temel amacı, aynı teşkilat içerisinde seyahat eden vatandaşların sınır kapılarında daha hızlı işlem yapabilmesi. Uygulamanın Avrupa'daki ortak sınır geçiş modellerine benzer şekilde kurgulanması planlanırken, bunun teknik altyapısı, ülkelerin kendi sınır mevzuatları ve güvenlik prosedürleriyle uyumlu hale getirilmesi gerekiyor.
Bu nedenle Astana'da yapılan açıklamalar, doğrudan yürürlüğe giren bir seyahat değişikliğinden çok, önümüzdeki dönemde uygulanabilecek ortak bir sistemin hazırlığı olarak değerlendiriliyor.
Gündemin diğer tarafında TÜRKPOL var
Toplantının seyahat başlığının yanı sıra güvenlik alanındaki iş birliği de genişletiliyor. Bakan Çiftçi, Türk devletleri arasında Interpol ve Europol benzeri bir yapılanma kurulmasını önerdi. Bu yapının TÜRKPOL adıyla oluşturulabileceği ve sınır aşan suçlarla mücadelede ortak mekanizma olarak görev yapabileceği belirtildi.
Yeni yapının özellikle organize suç, terör, uyuşturucu kaçakçılığı, siber suçlar, düzensiz göç, yasa dışı bahis ve kumar gibi sınır aşan sorunlarla mücadelede ülkeler arasındaki koordinasyonu güçlendirmesi hedefleniyor. Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ın öneriye olumlu yaklaştığı aktarıldı.
Kimlikle seyahat ne zaman başlayacak
Şu aşamada vatandaşların yeni açıklamayla birlikte Türk Devletleri Teşkilatı bünyesindeki bütün ülkelere yalnızca T.C. kimlik kartıyla seyahat edebileceği söylenemez. Resmi açıklamalarda kullanılan ifade, kimlikle seyahatin yaygınlaştırılması için çalışmaların sürdüğü yönünde.
Özellikle hangi ülkelerin uygulamaya dahil edileceği, kimlik kartının hangi şartları taşıması gerektiği, çocukların seyahat prosedürü, kalış süreleri ve sınır kapılarındaki uygulamalar gibi ayrıntıların ayrıca belirlenmesi gerekiyor. Mevcut ikili anlaşmaların kapsamı da yeni düzenlemenin temelini oluşturacak.
Bu nedenle vatandaşların seyahat planı yaparken yeni sistemin yürürlüğe girmesini beklemeden, gidecekleri ülkenin güncel resmi giriş şartlarını kontrol etmeleri önem taşıyor. Dışişleri Bakanlığının yayımladığı vize ve seyahat bilgileri, ülkelere göre farklı uygulamaların bulunduğunu gösteriyor.
Son karar liderler zirvesinde ele alınacak
Astana'daki toplantı, önümüzdeki dönemde yapılması planlanan liderler zirvesi açısından da hazırlık niteliği taşıyor. Bakan Çiftçi, toplantıda ele alınan güvenlik ve seyahat başlıklarının Ankara'da Cumhurbaşkanı'nın ev sahipliğinde gerçekleştirilmesi planlanan Türk Devletleri Teşkilatı Liderler Zirvesi'nde de gündeme geleceğini açıkladı.
Böylece Türkiye'nin de içinde bulunduğu Türk devletleri arasında yalnızca güvenlik alanında değil, vatandaşların günlük hayatını doğrudan ilgilendiren seyahat işlemlerinde de yeni bir dönemin altyapısı oluşturulmuş oluyor.
Şimdilik kesinleşen nokta ise kimlikle seyahat uygulamasının bütün ülkelerde başlamış olması değil; bu imkanın Türk Devletleri Teşkilatı ülkeleri arasında genişletilmesi için resmi çalışmaların yürütülmesi. Önümüzdeki liderler zirvesi, hangi ülkelerin sisteme dahil olacağı ve uygulamanın hangi şartlarla hayata geçirileceği açısından belirleyici olacak.
