Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasını taşıyan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile "Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030)" resmen yürürlüğe girdi. Resmi Gazete'de yayımlanan genelgeyle birlikte ülke genelinde yapay zeka farkındalığının artırılması, alanında yetişmiş insan gücünün çoğaltılması, veri ve hesaplama altyapılarının güçlendirilmesi ile uluslararası ölçekte rekabet edebilecek güvenilir bir yapay zeka ekosisteminin kurulması hedefleniyor. Beş yıllık yol haritasının uygulanmasından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumlu tutuldu.
Genelgenin gerekçesi: "Teknolojik bağımsızlık için yeni vizyon"
Resmi Gazete'de yer alan genelgede, yapay zekanın büyük veri, ileri düzey hesaplama gücü ve algoritmik yeniliklerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan, hemen her sektörü dönüştürme potansiyeline sahip kritik bir teknoloji olarak tanımlandığı dikkat çekiyor. Metinde, ülkelerin küresel rekabet gücünün, üretkenlik seviyelerinin ve teknolojik bağımsızlıklarının artık büyük ölçüde yapay zeka alanındaki yetkinlikleri tarafından belirlendiğine vurgu yapılıyor.
Genelgede ayrıca 2021 yılında yürürlüğe konulan "Ulusal Yapay Zeka Stratejisi (2021-2025)" döneminde önemli mesafe kat edildiği hatırlatıldı. Ancak yapay zekanın küresel ekonomiyi, kamu hizmetlerini, üretim süreçlerini ve toplumsal düzeni hızla yeniden şekillendirdiği bu yeni evrede, Türkiye'nin stratejik vizyonunu güncelleyecek kapsamlı bir eylem planına duyulan ihtiyaç öne çıkarıldı. Yeni plan, bu ihtiyaca yanıt olarak hazırlandı.
Plan kimler tarafından, hangi ilkelerle hazırlandı
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın koordinasyonunda; kamu kurumları, özel sektör temsilcileri, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının ortak katkısıyla şekillendirildi. Genelgede planın; insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde tüm paydaşların eş güdüm içinde hareket etmesini öngördüğü belirtildi.
Bu çok paydaşlı yaklaşımla, yapay zeka politikalarının yalnızca kamu eliyle değil, akademi ve özel sektörün birikimiyle harmanlanarak uygulanması amaçlanıyor.
"Fark et, istifade et, üret ve yönet" dört ana eksen
Eylem planının omurgasını "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" şeklinde özetlenen dört temel ilke oluşturuyor. Genelgede bu çerçevenin, Türkiye'nin yapay zeka alanında yalnızca teknolojiyi takip eden değil; geliştiren, üreten, ihraç eden ve aynı zamanda güvenilir biçimde yöneten bir ülke konumuna gelmesine katkı sağlamayı amaçladığı ifade edildi.
Bu dört eksen doğrultusunda planın, toplumun genelinde yapay zeka okuryazarlığını yükseltmeyi, sektörel alanlarda uygulamaların yaygınlaşmasını desteklemeyi, yerli teknoloji ve ürün geliştirme kapasitesini büyütmeyi ve tüm bu süreçlerin etik, güvenli ve sürdürülebilir bir yönetişim anlayışıyla denetlenmesini kapsadığı görülüyor.
Hedefte nitelikli insan kaynağı ve güçlü altyapı var
Genelgede sayılan öncelikli hedefler arasında yapay zeka farkındalığının toplumun geniş kesimlerinde artırılması, bu alanda uzmanlaşmış nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve büyüyen ihtiyaca yanıt verecek veri ile hesaplama altyapılarının güçlendirilmesi yer alıyor. Kamu kurumlarında ve özel sektörde yapay zeka temelli uygulamaların yaygınlaştırılması da planın öncelikleri arasında sayıldı.
Bu hedeflerin nihai noktasında ise Türkiye'nin uluslararası düzeyde hem rekabetçi hem de güvenilir bir yapay zeka ekosistemine sahip olması bulunuyor. Böylece ülkenin, küresel yapay zeka rekabetinde yalnızca kullanıcı değil, aynı zamanda üretici ve düzenleyici bir aktör olarak konumlanması hedefleniyor.
Uygulamadan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumlu
Genelgeye göre Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nın uygulama takibi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülecek. Planın tam metninin bakanlığın resmi internet sitesi üzerinden kamuoyuyla paylaşılacağı bildirildi.
Genelgede tüm kamu kurum ve kuruluşlarına da doğrudan çağrıda bulunuldu. Buna göre kurumlardan, plan kapsamında kendilerine düşen görev ve sorumlulukları hassasiyetle yerine getirmeleri ve uygulama sürecinde ihtiyaç duyulacak her türlü destek ile iş birliğini sağlamaları istendi. Bu yönüyle genelge, planın kâğıt üzerinde kalmaması, kurumlar arası koordinasyonla sahada hayata geçirilmesi için bir uygulama talimatı niteliği taşıyor.
Türkiye'nin 2021-2025 dönemini kapsayan ilk ulusal stratejisinin ardından attığı bu yeni adım, önümüzdeki beş yıllık süreçte yapay zeka alanındaki kamu politikalarının çerçevesini belirleyecek.
