Türkiye’de tarımsal üretimin yönünü doğrudan etkileyen destekleme sisteminde yeni bir değişiklik yapıldı. 8 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile bitkisel üretime yönelik desteklerin bazı kalemleri yeniden belirlendi. Düzenlemeyle 2026 üretim yılı için daha önce 310 lira olan destek katsayı değeri 367 liraya yükseltilirken, 2027 üretim yılı için esas alınacak destek katsayı değeri de dekar başına 442 lira olarak belirlendi. Yeni düzenleme özellikle planlı üretim kapsamındaki mercimek ve nohut üreticileri açısından dikkat çeken ilave destekler içeriyor.
Çiftçinin 2027 destek hesabı yeniden şekillenecek
Tarım sektöründe üretim kararlarını doğrudan etkileyen destekleme mekanizmasında yapılan değişiklik, çiftçinin gelecek sezon için yapacağı hesapları da değiştirecek. Daha önce 2025 üretim yılı için 244 lira, 2026 yılı için ise 310 lira olarak uygulanan destek katsayı değeri, 2026 yılı için 367 liraya çıkarıldı. Böylece 2025’teki seviyeye kıyasla destek katsayısında yüzde 50’nin üzerinde artış gerçekleşti. 2027 yılı için belirlenen 442 liralık tutar ise yeni dönemde temel, planlı üretim ve bazı üretimi geliştirme desteklerinin hesaplanmasında kullanılacak.
Buradaki sistemde çiftçiye ödenecek destek doğrudan tek bir rakam üzerinden belirlenmiyor. Ürünün destek kategorisi ve üretimin planlanan havzada gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği dikkate alınıyor. Destek katsayı değeri, ilgili ürün için belirlenen katsayıyla çarpılarak ödeme tutarının hesaplanmasında kullanılıyor.
Mercimek ve nohut üreticisine ilave destek geliyor
Yeni düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri mercimek ve nohut üretimi oldu. Planlı üretim kapsamında belirlenen tarım havzalarında bu iki ürünü yetiştiren üreticilere, ürünün bulunduğu kategoriye karşılık gelen planlı üretim destek katsayısının yüzde 100’ü kadar ilave destek verilmesinin önü açıldı.
Mercimek ve nohut birinci kategori içinde yer aldığı için 2027 yılı için belirlenen 442 liralık destek katsayı değeri üzerinden hesap yapıldığında, temel destek 442 lira, planlı üretim desteği de 442 lira olacak. Böylece yalnızca bu iki ana destek kaleminin toplamı dekar başına 884 liraya ulaşacak. Buradaki tutar, şartları sağlayan ve destek kapsamında bulunan üretim için geçerli olacak.
Buğday, arpa ve mısırda destek 1.149 liraya çıkıyor
Yeni hesaplama sisteminde ikinci kategoriye giren ürünlerde de önemli rakamlar ortaya çıkıyor. Buğday, arpa ve mısır gibi ürünler için temel ve planlı üretim desteklerinin toplamı 2027 üretim yılında dekar başına 1.149,20 liraya kadar çıkabilecek. Bu hesaplamada 442 liralık temel katsayı değeri ile ikinci kategori için uygulanan 1,3 katsayısı esas alınıyor.
Bu nedenle üreticinin alacağı destek yalnızca “dekar başına 442 lira” şeklinde değerlendirilmemeli. 442 lira, sistemin hesaplama temelini oluşturuyor. Asıl ödeme miktarı ürünün kategorisine, üretim planına ve yararlanılan diğer destek kalemlerine göre değişiyor.
Ayçiçeği, fasulye, soya ve kanolada yeni rakam
Üçüncü kategori içerisinde yer alan yağlık ayçiçeği, kuru fasulye, soya ve kanola gibi ürünlerde de temel ve planlı üretim desteklerinin toplamı 2027 yılı için dekar başına 1.326 lira seviyesine çıkıyor. Söz konusu rakam, ürünün 1,5 katsayılı kategori içerisinde bulunmasından kaynaklanıyor.
Dördüncü kategoriye giren pamuk ve çeltik gibi yüksek katsayılı ürünlerde ise temel ve planlı üretim destekleri daha yüksek seviyede hesaplanıyor. Pamukta 2027 yılı için toplam destek tutarının dekar başına 1.989 liraya yükselmesi öngörülüyor.
Sertifikalı tohum desteğinde ürünlere göre farklı katsayı uygulanacak
Kararla yalnızca temel destekler değil, sertifikalı tohum kullanımına ilişkin katsayılar da yeniden düzenlendi. 2027 üretim yılı için aspir, kanola ve susamda 0,20; fiğde 0,50; arpa, buğday, çavdar, tritikale ve yulafta 0,56 katsayısı uygulanacak.
Korunga için 0,60, mercimek için 0,80, nohut, soya, yer fıstığı, yem bezelyesi ve yonca için 1,00 destek katsayısı belirlendi. Çeltik ve kuru fasulyede katsayı 1,50’ye, patateste ise 2,20’ye çıkarıldı.
Bu düzenleme, özellikle sertifikalı tohum kullanan üreticiler açısından toplam destek hesabının ürün bazında farklılaşması anlamına geliyor.
Bazı ürünlerde ilave destek katsayıları korunuyor
Yeni kararda ürün bazlı bazı destek katsayıları da açıklandı. Yağlık ayçiçeğinde 0,6, mısırda 1,0, patateste 2,0 ve soyada 1,0 katsayısı uygulanacak. Bunun yanında patatese mevcut desteğe ilave 2 katsayı, soyaya ise ilave 1 katsayı destek verilecek.
Bu nedenle özellikle patates ve soya üreticilerinin destek hesabında yalnızca temel destek değil, ürüne ilişkin ilave katsayıların da dikkate alınması gerekiyor.
Organik arıcılık desteği de değişti
Bitkisel üretim destekleriyle birlikte organik arıcılığa ilişkin destek kaleminde de güncelleme yapıldı. Organik arılı kovan desteğinin katsayı değeri 367 liraya çıkarılırken, 2027 üretim yılı için kovan başına destek katsayı değeri 442 lira olarak belirlendi.
Havza listeleri yeniden düzenlendi
Yeni dönemde yalnızca ödeme miktarları değil, destekleme kapsamındaki üretim planlaması da güncellendi. 2027 yılı bitkisel üretim planlamasında hangi ürünlerin hangi il ve ilçelerde destekleneceğini gösteren tarım havzalarına ilişkin liste de yenilendi. Böylece üreticinin hangi ürünü hangi bölgede yetiştirdiği, destekten yararlanma bakımından daha belirleyici hale geldi.
Bu değişiklik, Tarımsal Üretimin Planlanması kapsamında daha önce oluşturulan sistemi güçlendiren bir adım olarak öne çıkıyor. Yeni destekleme modelinde amaç, yalnızca üretim miktarını artırmak değil, ihtiyaç duyulan ürünlerin uygun bölgelerde yetiştirilmesini teşvik etmek olarak şekillendiriliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın daha önce açıkladığı modelde de desteklerin temel destek, planlı üretim ve üretimi geliştirme başlıkları altında sadeleştirildiği ve üç yıllık bir programla öngörülebilir hale getirilmeye çalışıldığı belirtilmişti.
Gerçeğe aykırı ürün beyanına denetim
Kararın dikkat çeken bir başka bölümü ise denetim sürecine ilişkin oldu. Üreticinin beyan ettiği ürün ile tarlada fiilen yetiştirilen ürünün farklı olduğunun uzaktan algılama, coğrafi bilgi sistemleri veya yerinde kontrol yoluyla belirlenmesi halinde destek hesabının gerçek ürüne göre yapılması öngörüldü. Beyanın sonradan düzeltilmesi durumunda da bazı temel ve planlı üretim desteklerinden yararlanılamayacak.
Bu düzenlemeyle destekleme sisteminde kayıt ve üretim beyanının doğruluğunun daha fazla önem kazanması hedefleniyor.
Yeni sistem ne zaman uygulanacak?
8 Eylül 2026 tarihli ve 33364 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılan düzenlemenin önemli bölümü 2027 üretim yılına ilişkin hükümler içeriyor. Karar, Tarım ve Orman Bakanlığının yürüttüğü 2025-2027 dönemindeki bitkisel üretim destekleme modelinin yeni bir güncellemesi niteliğini taşıyor.
Çiftçi açısından bakıldığında yeni dönemin en önemli değişiklikleri; destek katsayı değerinin yükseltilmesi, mercimek ve nohutta ilave planlı üretim desteğinin devreye alınması, sertifikalı tohum kullanımındaki katsayıların ürün bazında yeniden düzenlenmesi ve destek havzalarının güncellenmesi oldu.
Tarım sektöründe yüksek girdi maliyetlerinin üretim kararlarında belirleyici olduğu bir dönemde yapılan bu değişikliklerin, özellikle stratejik ürünlerde ekim tercihlerini ve üreticinin sezon başındaki maliyet hesabını doğrudan etkilemesi bekleniyor.
