KENAN YEŞİL/MANŞETİZ- İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi (İAOSB), “Makineciler Buluşuyor-Birlikte Üretelim, Birlikte Yönetelim” toplantısına ev sahipliği yaptı. Makine sektörünün sorunları, çözüm önerileri ve gelecek dönem yol haritasının ele alındığı toplantıda; azalan talep, yüksek enflasyon ve faiz, nitelikli eleman eksikliği, yer ve arsa sorunları masaya yatırıldı. Sektör temsilcileri, Türkiye’ye eski ve ekonomik ömrünü tamamlamış makinelerin girişinin önüne geçilmesi için Makine İhtisas Gümrüğü kurulması çağrısını yineledi.
İAOSB Yönetim Kurulu Başkanı Cenk Karace’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantıya, İAOSB Yüksek İstişare Kurulu Başkanı ve Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) Başkan Adayı Mustafa Karabağlı, EBSO Meclis Başkanı H. İbrahim Gökçüoğlu ve makine sektöründe faaliyet gösteren sanayiciler katıldı.
Toplantıda sektörün mevcut durumu değerlendirilirken, artan maliyetler ve küresel rekabetin yanı sıra nitelikli iş gücü sorunu, sanayi alanlarında yaşanan yer ve arsa sıkıntısı da gündeme geldi. Makine sektörünün rekabet gücünün korunması için Makine İhtisas Gümrüğü kurulması gerektiği vurgulandı.
“Makine sektörü ağırlıklı olarak mutsuz”
Makine sektörünün sorunlarının büyük ölçüde ortak olduğunu belirten İAOSB Yönetim Kurulu Başkanı Cenk Karace, özellikle azalan talebin sanayinin genelinde hissedildiğini söyledi.
Yüksek enflasyon ve faizlerin üretici üzerindeki baskısını artırdığını ifade eden Karace, nitelikli eleman, yer ve arsa sorunlarının da sektörün önündeki önemli engeller arasında bulunduğunu belirtti.
Karace, “Azalan talep bütün sektörlerde kendini hissettiriyor. Yüksek enflasyon, yüksek faizler, nitelikli eleman, yer sorunları, arsa sorunları var. Yer sorunu konusunda önümüzdeki günlerde, İAOSB özelinde bir çözüm bulacağız gibi duruyor” dedi.
Üretimde verimlilik kaybının yanı sıra özellikle Asya kaynaklı rekabet baskısına da dikkat çeken Karace, “Düşen verimlilik, üretim sektörüne yönelik Orta Doğu’dan, Asya’dan, bilhassa Asya’dan gelen kuvvetli rüzgarlar ortak sorunlarımız gibi duruyor. Makine sektörü ağırlıklı olarak mutsuz” diye konuştu.
Makinenin kilogram değeri 8,7 dolara çıktı
EBSO Meclis Başkanı H. İbrahim Gökçüoğlu ise makine sektörünün Türkiye ekonomisine sağladığı yüksek katma değere dikkat çekti. 2025 yılı verilerini paylaşan Gökçüoğlu, makine ihracatının 28,7 milyar dolar, ithalatının ise 46 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini söyledi.
Türkiye’nin ortalama ihracat kilogram değerinin yaklaşık 1,5 dolar olduğunu belirten Gökçüoğlu, makine sektöründe bu rakamın çok daha yüksek olduğunu belirterek, “Makinecilerin ortalama ihracat değeri 8,1 dolar civarında. Makineciler olarak Türkiye ortalamasının tam 8 katı katma değer üretiyoruz. Ülkemize katma değerli gelirler getiriyoruz” ifadelerini kullandı.
2026 yılının ilk altı ayına ilişkin rakamları da paylaşan Gökçüoğlu, “Bu dünya krizine rağmen ihracatımız 14 milyar dolar. Yüzde 1,1 ihracat artışı var 6 ayda. İthalat 20-21 milyar dolar, orada da yüzde 3,1 artış var. Ama bizim ortalama kilogram değerimiz bu krize rağmen 8,1 dolardan 8,7 dolara çıktı” diye konuştu.
21 yıllık Makine İhtisas Gümrüğü talebi
Makine sektörünün korunması ve haksız rekabetin önlenmesi amacıyla Makine İhtisas Gümrüğü kurulması gerektiğini belirten Gökçüoğlu, bu konuda 21 yıldır mücadele verdiklerini söyledi.
İhtisas gümrüğünün özellikle Çin ve Tayvan menşeli ürünlerin Türkiye pazarına girişinde sektörün korunmasına katkı sağlayacağını savunan Gökçüoğlu, “21 yıldır bunun mücadelesini veriyoruz. Bugün o Çin mallarını, Tayvan mallarını yüzde 70'ini engellemiş oluruz. O zaman bizdeki işsizlik oranı yaşanmaz” dedi.
Makine sektörünün yalnızca kendi bünyesinde istihdam oluşturmadığını, çok sayıda yan sanayi kolunu da beslediğini vurgulayan Gökçüoğlu, sektörün taleplerinin daha güçlü şekilde gündeme taşınması gerektiğini söyledi.
“Sanayi Bakanlığı'nın, Ticaret Bakanlığı'nın sitesine girin. İhtisas gümrükleri 21 tane çıkacak karşınıza. Oyuncak ihtisas gümrüğü var, halı ihtisas gümrüğü var. Ama makine sektörü 8 kat katma değer getiriyorken bir türlü kurulamıyor” diyen Gökçüoğlu, “İlk hedefimiz bu olması lazım” dedi.
“Her fabrika bir okul”
İAOSB Yüksek İstişare Kurulu Başkanı ve EBSO Başkan Adayı Mustafa Karabağlı da makine sektörünün Türkiye için stratejik önem taşıdığını söyledi.
Otomotiv sektöründeki faaliyetleri nedeniyle kendisini “kısmen makineci” olarak nitelendiren Karabağlı, otomotivin de aslında hareketli bir makine olduğunu belirtti.
Makine sektörünün en önemli sorunlarından birinin eğitimli ve yetişmiş personel eksikliği olduğunu ifade eden Karabağlı, fabrikaların aynı zamanda birer okul olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyleyerek, “Her fabrikanın bir okul olduğuna inanıyorum. Fabrikalarımızda çalışan, özellikle genç yaştaki üniversite, meslek yüksekokulu ya da teknik liseden mezun olanları eğitebildiğimiz ve onlara hem para kazandırdığımız ama hem de mezun olur olmaz bize ‘kalifiye eleman’ olarak katkı koyacak bir hâle getirebiliriz” dedi.
Bu konuda YÖK ve çeşitli kurumlarla iş birliği yapılması gerektiğini belirten Karabağlı, “Millî Eğitim Bakanlığıyla fabrikalarımızın okulun bir parçası olduğunu benimsetmek ve kabul ettirmek zorundayız. Biz bunun peşinde koşacağız” diye konuştu.
“Burası milletin çöplüğü değil”
Makine İhtisas Gümrüğü konusunun sektör açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Karabağlı, Türkiye’ye yaşlı ve ekonomik ömrünü tamamlamış makinelerin girişinin sınırlandırılması gerektiğini savunarak, “Çünkü bu ülkeye maalesef 10 yaşında makine giriyor, 2 yaşında değil. Alınıyor, kullanılıyor, çöp oluyor. 40 yaşına gelen de varmış. 2 yaşından büyük makine ya da 3 yaş mı tam sınırları bilmiyorum ama o civarda eğer mevzuata uygun değilse o zaman bizim ne yapıp edip 10 yaşında, 30 yaşındaki makinelerin girişini engellememiz lazım. Burası milletin çöplüğü değil” ifadelerini kullandı.
İAOSB’de test laboratuvarları planlanıyor
Karabağlı, makine sektörünün ihtiyaç duyduğu test altyapısının geliştirilmesi gerektiğini de belirterek, İAOSB’de çeşitli test laboratuvarlarının kurulmasına yönelik çalışmaların planlandığını açıkladı.
Laboratuvar altyapısındaki eksikliklere dikkat çeken Karabağlı, “Bir elektromanyetik test laboratuvarı, emisyon dediğimiz yüksek voltaj test laboratuvarları ve buna benzer bazı güç deneylerinin bölgemizde yapılabilmesine yönelik önlem almayı planlıyoruz. Önümüzdeki dönem bu iş planlarımızdandır” dedi.
Makine sektörünün yüksek katma değer üretme ve ihracatını artırma kapasitesine sahip olduğunu vurgulayan Karabağlı, “Makine sektörü katma değeri yüksek, bu ülkeye ciddi katkı koyan ve gerçekten de ihracat fazlası verebilecek kabiliyete sahip bir sektördür” diye konuştu.
