Avrupa Merkez Bankası (ECB), euro banknotlarını 2002’deki ilk basımından bu yana ilk kez baştan sona yenilemeye hazırlanıyor. Banka, yeni tasarım için yürüttüğü kamuoyu anketini 21 Eylül’de tamamlarken, nihai kararın 2026 yılı sonuna kadar açıklanacağını ve yeni banknotların 2030’lu yılların başında euro bölgesi genelinde kademeli olarak kullanılmaya başlanacağını duyurdu. Ortak para birimi euronun görsel kimliğinde yaşanacak bu değişiklik, hem tasarım hem de güvenlik açısından yıllardır beklenen bir yenilenmeye işaret ediyor.
Ankete on milyona yakın katılım gerçekleşti
23 Temmuz’da başlayıp 21 Eylül’de sona eren çevrim içi anket, ECB’nin öngördüğü katılımın kat kat üzerinde bir ilgiyle karşılaştı. Bankanın açıkladığı verilere göre ankete 9 milyon 960 bin kişi yanıt verdi; bu sayı euro bölgesi nüfusunun yaklaşık yüzde 2,6’sına karşılık geliyor. Aynı sorular, bağımsız bir araştırma şirketi tarafından euro bölgesini temsil eden bir örneklem üzerinde ayrıca da soruldu ve bu paralel çalışmanın sonuçlarının kısa süre içinde tamamlanması bekleniyor.
Katılımcıların üçte ikisi genç yaş grubundan
Ankete ilişkin dikkat çeken bulgulardan biri katılımcıların yaş dağılımı oldu. Yanıtların üçte ikisi 35 yaşın altındaki kişilerden geldi. Nakit kullanımının dijital ödeme yöntemleri karşısında gerilediği uzun süredir tartışılırken, genç kuşağın banknot tasarımına gösterdiği yoğun ilgi ECB yetkilileri tarafından olumlu karşılandı.
Lagarde: Vatandaşların katılımı önemli bir adım
ECB Başkanı Christine Lagarde, anket sonuçlarını değerlendirirken elde edilen yüksek katılımın Avrupalıların gelecekteki banknotlarına duyduğu ilgiyi gösterdiğini belirtti. Lagarde, vatandaşların sürece bu denli aktif katılmasının, yeni banknot serisinin hazırlığında önemli bir aşamanın tamamlandığı anlamına geldiğini söyledi. Banka yetkilileri, euro banknotlarını yalnızca bir ödeme aracı değil, Avrupa’nın ortak kimliğinin somut bir simgesi olarak tanımlıyor.
Tasarım için 1200’den fazla başvuru yapıldı
Yeni banknotların tasarımı, geniş katılımlı bir sürecin sonunda bugünkü aşamasına geldi. Avrupa Birliği genelinde düzenlenen tasarım yarışmasına bin 200’ü aşkın grafik tasarımcı başvurdu, bunlar arasından 25 isim tasarım hazırlamaya davet edildi. Grafik tasarım, iletişim, sinirbilim ve tarih gibi farklı alanlardan gelen ve her bir euro bölgesi merkez bankasınca aday gösterilen 21 uzmandan oluşan bağımsız bir jüri, bu başvuruları değerlendirerek ankette sunulan 10 tasarım önerisini belirledi.
Seçim iki farklı tema arasında yapılacak
Anket katılımcılarının değerlendirmesine sunulan 10 öneri, iki ana tema etrafında şekilleniyor. “Nehirler ve kuşlar” temalı öneriler Avrupa’nın doğal yaşam alanlarını ve Avrupa Birliği kurumlarını öne çıkarırken, “Avrupa kültürü” temalı öneriler kıtanın tarihine damga vurmuş Ludwig van Beethoven ve Marie Curie gibi isimleri banknotlara taşıyor. Bu iki tema, 2023 yılında Avrupa genelinde yapılan önceki bir kamuoyu araştırmasında halkın en çok benimsediği başlıklar arasından belirlenmişti.
Yeni banknotlarda güvenlik ve erişilebilirlik ön planda
İki temadan hangisinin seçileceğine ECB Yönetim Konseyi karar verecek. Konsey bu kararı verirken jüri değerlendirmesini, teknik analizleri ve anket sonuçlarını birlikte dikkate alacak. Seçilecek tasarım, üretime geçmeden önce geliştirme ve test aşamalarından geçirilecek. Yeni serinin hedefleri arasında sahteciliğe karşı daha gelişmiş güvenlik özellikleri kazandırmak, görme engelli ve az gören vatandaşlar için erişilebilirliği artırmak, üretim sürecinin çevreye verdiği zararı azaltmak ve banknotların dayanıklılığını uzatmak yer alıyor.
Cüzdanlardaki mevcut banknotlar geçerliliğini koruyacak
ECB, hâlihazırda cüzdanlarda bulunan euro banknotları için vatandaşları endişelendirecek bir durum olmadığının altını çiziyor. Bankanın açıklamasına göre mevcut banknotlar değerini ve geçerliliğini korumaya devam edecek; yeni seri dolaşıma girdiğinde de eski banknotlarla birlikte kullanılabilecek. Şu an dolaşımda 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500 euroluk olmak üzere toplam yedi farklı kupürde banknot bulunuyor. Yeni tasarımın 2030’lu yılların başında kademeli biçimde yürürlüğe girmesi planlanıyor; bu da euronun 2002’deki ilk basımından bu yana geçirdiği ilk kapsamlı görsel değişim anlamına geliyor.
