Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından geç bağlanan yaşlılık aylıklarında faizin ne zaman işlemeye başlayacağı, Yargıtay'ın önüne gelen bir uyuşmazlıkla netlik kazandı. Yüksek mahkeme, emekliliğe hak kazanılan tarihten itibaren değil, kuruma tanınan yasal işlem süresinin bitiminden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğine hükmetti. Kararın emekli aylığı bağlanmasında yaşanan gecikmelerle karşılaşan on binlerce sigortalıyı yakından ilgilendirdiği belirtiliyor.
Sigortalı neden mahkemeye başvurdu ?
Uyuşmazlığın taraflarından sigortalı, Temmuz 2018'de yaşlılık aylığı almaya hak kazandığını öne sürerek dava açtı. Davacı, bu tarihten itibaren kendisine ödenmesi gereken aylıkların en yüksek mevduat faiziyle birlikte SGK'den tahsiline karar verilmesini talep etti. Talebin temelinde, aylık bağlama işleminin makul sürede tamamlanmaması nedeniyle mağduriyet yaşandığı iddiası yer aldı.
Yerel mahkeme ve istinaf aşamasında neler oldu ?
Davaya bakan ilk derece mahkemesi, sigortalının aylığa hak kazandığı tarihi Ekim 2018 olarak belirledi ve bu tarih ile aylığın fiilen ödenmeye başlandığı Nisan 2019 arasındaki dönemde eksik ödenen tutarların yasal faiziyle birlikte tahsil edilmesine karar verdi. SGK bu kararı yeterli bulmayarak istinaf yoluna başvurdu, ancak Bölge Adliye Mahkemesi kurumun itirazını yerinde görmedi ve ilk derece mahkemesinin kararını onadı. Dosya, SGK'nin temyiz başvurusu üzerine Yargıtay'ın önüne taşındı.
Yargıtay kararı neden bozdu ?
Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, hem ilk derece mahkemesinin hem de istinaf mahkemesinin kararını usul yönünden hatalı buldu. Dairenin dikkat çektiği ilk nokta, davacının net aylık miktarına ilişkin resmi kayıtların doğrudan SGK'den istenmemiş olmasıydı. Mahkemelerin bu bilgiyi sorgulamadan yalnızca bilirkişi raporuna dayanarak hüküm kurması, Yargıtay tarafından eksik inceleme olarak değerlendirildi. Kararda ayrıca, sigortalıya Mayıs 2019 itibarıyla yeniden aylık bağlandığı hatırlatılarak, eksik ödeme yapılan dönemin Ekim 2018 ile Mayıs 2019 arasında yeniden değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Faiz hesabında belirleyici ölçüt: SGK'ye tanınan 3 aylık süre
Kararın uygulamada en çok tartışılacak kısmı, faizin başlangıç tarihine ilişkin belirlemeydi. Yargıtay, ilgili mevzuatın SGK'ye tahsis işlemlerini tamamlaması için 3 aylık bir süre tanıdığına işaret etti. Bu çerçevede, geç bağlanan aylıklar için faiz talep etme hakkı doğsa bile, faizin sigortalının emekliliğe hak kazandığı ilk günden itibaren değil, kuruma tanınan bu 3 aylık yasal sürenin dolduğu tarihten itibaren hesaplanması gerektiği sonucuna varıldı. Böylece SGK'nin işlemlerini tamamlaması için öngörülen makul süre, faiz yükümlülüğünün başlangıcında esas alınacak referans noktası haline geldi.
Kararın olası etkisi ne olacak?
Yargıtay'ın bu değerlendirmesi, benzer gerekçelerle SGK aleyhine dava açmayı düşünen sigortalılar açısından yol gösterici nitelik taşıyor. Karar, bir yandan geç bağlanan aylıklar için faiz talep etmenin mümkün olduğunu teyit ederken, diğer yandan bu hakkın sınırsız bir başlangıç tarihine dayandırılamayacağını, kurumun yasal işlem süresinin gözetilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, benzer uyuşmazlıklarda alt derece mahkemelerinin bundan sonra hem resmi kayıt temini hem de faiz başlangıç tarihinin tespiti konusunda bu emsal kararı referans alacağını değerlendiriyor.
