15 Ocak 2025'te yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun ile engelli emekliliği sisteminin değiştiğine dair konuşan Nazlı Tetik, yeni değerlendirme kriterlerinin belirsizlik yarattığını ifade ederek, uygulamanın yeniden gözden geçirilmesini talep etti. Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED), 15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun sonrasında engelli emekliliği uygulamalarında yaşanan değişikliklerin ciddi hak kayıp larına ve belirsizliklere yol açtığını açıkladı. Dernek Başkanı Nazlı Tetik, uzun yıllardır uygulanan sistemin kaldırılmasıyla birlikte engelli vatandaşların emeklilik sürecini öngöremez hale geldiğini belirterek, özellikle emekliliğe yaklaşan kişilerin büyük mağduriyet yaşadığını söyledi.
"Vatandaş geleceğini planlayabiliyordu"
EMED'e göre önceki uygulamada engelli bireyler, sağlık kurulu raporlarında yer alan engellilik oranlarına göre emeklilik şartlarını önceden hesaplayabiliyor ve çalışma yaşamlarını buna göre planlayabiliyordu. Nazlı Tetik, sistemin değişmesinin ardından aynı sağlık sorunlarına sahip kişilerin farklı değerlendirmelerle karşı karşıya kaldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:"İnsanlar yıllarca çalıştı, prim ödedi ve emeklilik planlarını mevcut mevzuata göre yaptı. Bugün aynı sağlık durumuna sahip kişilerin emeklilik başvurularından ret alması ciddi bir güvensizlik ortamı oluşturuyor” diye konuştu.
Yeni değerlendirme kriterleri tartışılıyor
Dernek, önceki sistemde kullanılan kapsamlı sağlık değerlendirme yaklaşımının yerini daha dar kapsamlı kriterlere bıraktığını savunuyor. EMED, özellikle çalışma gücü kaybı ve maluliyet ölçütlerinin esas alınmasının birçok engelli bireyin emeklilik hakkına erişimini zorlaştırdığını ileri sürüyor. Tetik, “Kanser hastaları, ağır epilepsi vakaları, ciddi kalp ve organ rahatsızlıkları bulunan bireyler, günlük yaşamlarında ciddi kısıtlar yaşamasına rağmen emeklilik sürecinde beklenmedik sonuçlarla karşılaşabiliyor”dedi.
"Geçiş süreci oluşturulmadı"
Derneğin eleştirdiği konular arasında yeni sisteme geçiş sürecinin bulunmaması da yer alıyor. EMED, yıllardır mevcut mevzuata göre emeklilik hesabı yapan vatandaşların yeni düzenleme öncesinde yeterince bilgilendirilmediğini ve düzenleme sonrasında da hakları korumaya yönelik bir geçiş süreci tanınmadığını savunuyor.
Tetik, “Bazı vatandaşların emekliliğine haftalar ya da aylar kalmıştı. Birçok kişi prim ödeme planını buna göre yaptı. Ancak düzenleme yürürlüğe girerken koruyucu bir geçiş mekanizması oluşturulmadı" ifadelerini kullandı.
Başvurularda uzun bekleme süreleri iddiası
EMED, yeni sistemin daha hızlı işleyeceği yönündeki açıklamalara rağmen çok sayıda vatandaşın SGK başvurularının sonuçlanmasını uzun süredir beklediğini belirtiyor. Derneğe ulaşan başvurularda bazı vatandaşların aylar boyunca karar beklediği ifade edilirken, bu durumun özellikle çalışma imkânı sınırlı kişiler açısından ekonomik sorunlara yol açtığı kaydedildi.
Maaşı kesilen emekliler de var
EMED, yalnızca yeni başvuru yapanların değil, daha önce engelli emekliliği kapsamında aylık bağlanmış bazı kişilerin de sorun yaşadığını açıkladı. Dernek, kendilerine ulaşan başvurularda emekli aylığı kesilen kişiler bulunduğunu ve bu durumun sağlık güvencesi açısından da ciddi sonuçlar doğurduğunu belirtti. Nazlı Tetik, "Burada yalnızca maaş kaybından bahsetmiyoruz. Sağlık hizmetlerine erişim, ilaç temini ve aile bireylerinin sosyal güvencesi de etkilenebiliyor" dedi.
EMED Başkanı Tetik, engelli vatandaşların talebinin yeni bir ayrıcalık değil, yıllardır sahip oldukları hakların korunması olduğunu vurguladı. "Biz engelliyiz. Sağlık sorunlarımızla mücadele ederek çalıştık, üretime katıldık ve prim ödedik. Talebimiz ayrıcalık değil; emeğimizin karşılığı olan haklarımızın korunmasıdır” dedi.
AYM kararı bekleniyor
EMED, Anayasa Mahkemesi'nin E.2025/78 sayılı dosyasında vereceği kararın yüzbinlerce engelli vatandaş açısından önemli sonuçlar doğuracağını belirtti. Dernek, başvuru süreçlerinde yaşanan belirsizliğin sona ermesi ve engelli vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi için düzenlemelerin yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
