Türkiye'de yargı camiasının her yıl aynı dönemde uyguladığı adli tatil, 2026 yılında da 20 Temmuz'da başlayıp 31 Ağustos'ta sona eriyor. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 102. maddesiyle net biçimde tarihe bağlanan bu uygulama kapsamında, yaklaşık altı hafta boyunca adliyelerde sınırlı sayıda dava görülüyor, geri kalan dosyalar ise 1 Eylül'de başlayacak yeni adli yıla erteleniyor. Mahkeme süreci devam eden vatandaşlar, dava dosyalarının bu dönemde nasıl ilerleyeceğini merak ederken, nöbetçi mahkemeler tutuklu ve ivedi nitelikli dosyalara bakmayı sürdürüyor.
Adli tatilin yasal dayanağı
Adli tatil uygulaması her yıl mahkemelerin ayrı bir kararıyla değil, doğrudan kanun hükmüyle belirleniyor. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Adli tatil süresi" başlıklı 102. maddesi, tatilin her yıl 20 Temmuz'da başlayıp 31 Ağustos'ta sona ereceğini, yeni adli yılın da 1 Eylül'de açılacağını hükme bağlıyor. Bu düzenleme sayesinde adli tatilin başlangıç ve bitiş tarihleri yıldan yıla değişmiyor; dolayısıyla 2026 yılında da tatil, kanunda belirtilen bu tarihler arasında, yaklaşık 43 gün sürecek şekilde uygulanıyor.
Nöbetçi mahkemeler hangi dosyalara bakacak?
Adli tatil boyunca adliyeler tamamen kapanmıyor; nöbetçi mahkemeler belirli iş ve davalara bakmaya devam ediyor. Bu kapsamda öncelikle ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delillerin tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri ile deniz raporu alınması ve dispeçci atanmasına ilişkin başvurular karara bağlanabiliyor. Nafaka davaları, soybağına ilişkin uyuşmazlıklar, velayet ve vesayet işleri de tatil süresince görülmeye devam eden dosyalar arasında bulunuyor. Nüfus kayıtlarının düzeltilmesine yönelik talepler de aynı şekilde nöbetçi mahkemelerin gündeminde yer alıyor.
Çalışma hayatına ilişkin uyuşmazlıklar da adli tatilden muaf tutulan alanlardan biri; işçilerin hizmet akdi veya iş sözleşmesinden doğan davaları açabilmesi mümkün oluyor. Ticari defterlerin kaybı nedeniyle kayıp belgesi verilmesi talepleri, kıymetli evrakın kaybından kaynaklanan iptal davaları, iflas ve konkordato süreçleri ile sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılmasına ilişkin işler de bu dönemde sonuçlandırılabiliyor. Mahkemece adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler, tahkim hükümleri uyarınca mahkemenin görev alanına giren dava ve işler, çekişmesiz yargı işleri ile kanunda ivedi sayılan ya da taraflardan birinin talebi üzerine mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dosyalar da nöbetçi mahkemelerin bakabileceği işler arasında sayılıyor.
Kanun, tarafların anlaşması halinde ya da davanın bir tarafın yokluğunda görülmesi durumunda hazır bulunan tarafın talep etmesi kaydıyla, yukarıda sayılan iş ve davaların görülmesinin de adli tatil sonrasına bırakılabileceğini hükme bağlıyor.
Yargıtay ve Danıştay'da nöbetçi heyet dönemi
Adli tatil yalnızca yerel mahkemeleri değil, üst yargı mercilerini de kapsıyor. Yargıtay'da tatil süresince ceza ve hukuk olmak üzere iki ayrı nöbetçi daire görev yapıyor ve bu daireler kanunla belirlenen ivedi nitelikli başvuruları değerlendiriyor. Danıştay'da da benzer şekilde nöbetçi heyet uygulaması sürdürülerek, adli tatile rağmen aksamaması gereken yargısal işlemler yürütülmeye devam ediyor.
Diğer dava dosyalarında süreç durmuyor
Adli tatil kapsamında sayılmayan dava ve işlerle ilgili dava, karşı dava, istinaf ve temyiz dilekçelerinin, bunlara karşı sunulan cevap dilekçelerinin ve işlemden kaldırılan dosyaların yenilenmesine ilişkin başvuruların alınması bu dönemde de aksamadan sürdürülüyor. İlam verilmesi, her türlü tebligat işlemi ile dosyaların başka bir mahkemeye, bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya gönderilmesi gibi idari nitelikteki işlemler de adli tatil süresince yürütülmeye devam ediyor. Söz konusu düzenleme, bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay incelemeleri bakımından da aynı şekilde uygulanıyor.
Kanunun 104. maddesi ise adli tatile tabi dava ve işlerde, kanunda öngörülen sürelerin bitiş tarihinin tatil dönemine denk gelmesi halinde bu sürelerin ayrıca bir karar alınmasına gerek kalmaksızın adli tatilin sona erdiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılacağını hükme bağlıyor. Bu düzenleme, tatil döneminde süre kaçırma endişesi yaşayan taraflar için önemli bir güvence oluşturuyor.
Yeni adli yıl 1 Eylül'de başlıyor
31 Ağustos'ta sona erecek adli tatilin ardından adliyeler 1 Eylül itibarıyla normal çalışma düzenine geçiyor ve yeni adli yıl resmen açılmış oluyor. Bu tarihten itibaren tatil boyunca ertelenen duruşmalar yeniden görülmeye başlanıyor, adli tatil kapsamında olmayan dosyalarda yargılama süreci kaldığı yerden devam ediyor.
