27 Eylül 2026 tarihli ve 33383 sayılı Resmî Gazete yayımlandı. Günün Resmî Gazete gündeminde İstanbul Gedik Üniversitesi’ne ait iki yönetmelik ile çeşitli ithalat ve işlem izin belgelerine ilişkin tebliğler yer aldı. Kamuoyunda bugün yayımlandığı şeklinde değerlendirilen “Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği” ise bugünkü Resmî Gazete’nin yeni bir düzenlemesi değil. Söz konusu yönetmelik, 27 Eylül 2021 tarihli ve 31611 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve daha sonra 2025 yılında yapılan değişikliklerle güncellendi.
27 Eylül 2026 Resmî Gazete’de neler yayımlandı?
Türkiye’de kamu kurumları, üniversiteler, işletmeler ve vatandaşlar açısından hukuki sonuç doğuran düzenlemelerin yayımlandığı Resmî Gazete’nin 27 Eylül 2026 tarihli sayısı yayımlandı.
33383 sayılı Resmî Gazete’de yürütme ve idare bölümünde İstanbul Gedik Üniversitesi Kaynak ve Malzeme Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği ile İstanbul Gedik Üniversitesi Robot ve Eklemeli İmalat Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği yer aldı.
Aynı sayıda 2026 yılı ağustos ayına ait çeşitli dahilde ve hariçte işleme izin belgeleri ile yurt içi satış ve teslim belgelerine ilişkin tebliğler de yayımlandı. Resmî Gazete’nin güncel sayfasında “Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği” yeni yayımlanan düzenlemeler arasında bulunmuyor.
Bu ayrıntı, özellikle gıda güvenliği ve pestisit kalıntıları konusunda haber hazırlanırken önem taşıyor. Çünkü dolaşıma giren metin, 2026 tarihli yeni bir yönetmelik gibi görünse de belgenin asıl yayımlanma tarihi 27 Eylül 2021.
Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği ne zaman yayımlandı?
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği”, 27 Eylül 2021 tarihli ve 31611 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
Yönetmeliğin temel amacı, bitkisel ve hayvansal kaynaklı gıdalarda bulunabilecek pestisit kalıntılarının hangi sınırlar içerisinde kabul edileceğini belirlemek ve tüketicinin korunmasına yönelik uygulanacak usul ve esasları ortaya koymak olarak düzenlendi.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 22 Mayıs 2026 tarihinde güncellediği Türk Gıda Kodeksi mevzuat listesinde de yönetmeliğin ana düzenleme tarihi 27 Eylül 2021 olarak gösteriliyor. Aynı kayıtta yönetmelikte 7 Ocak 2025 ve 16 Kasım 2025 tarihlerinde değişiklik yapıldığı belirtiliyor.
Dolayısıyla bugün itibarıyla söz konusu düzenlemeden bahsederken 27 Eylül 2026 tarihini yönetmeliğin ilk yayımlanma tarihi olarak kullanmak doğru değil.
Yönetmelik hangi gıdaları kapsıyor?
Düzenleme, eklerinde belirlenen bitkisel ve hayvansal ürünlerle bu ürünlerden elde edilen işlenmiş veya kompozit ürünlerdeki pestisit kalıntılarının değerlendirilmesini kapsıyor.
Bunun yanında gıda amacı dışında üretilen bazı ürünler, bitki çoğaltım materyalleri ve aktif maddelerin onay sürecinde kullanılan ürünler yönetmeliğin kapsamı dışında tutuluyor. Bebek formülleri, devam formülleri ile bebek ve küçük çocuk ek gıdaları açısından ise bu ürünlere ilişkin özel mevzuat hükümleri saklı bırakılıyor.
Buradaki temel kavramlardan biri “Maksimum Kalıntı Limiti”, yani MRL. Bu değer, yönetmelik kapsamındaki bir üründe yasal olarak bulunmasına izin verilen en yüksek pestisit kalıntısı miktarını ifade ediyor.
Bir diğer önemli kavram ise LOD, yani değerlendirmeye esas tespit limiti. Bu değer, doğrulanmış analiz yöntemleriyle rutin kontroller sırasında ölçülebilen en düşük kalıntı miktarını ifade ediyor.
Yerli üretimde pestisit kalıntısı nasıl değerlendiriliyor?
Yönetmeliğin uygulama sisteminde ürünün Türkiye’de üretilmiş olup olmadığı önemli bir ayrım oluşturuyor.
Türkiye’de üretilen bir üründe önce pestisitin yönetmelik eklerindeki durumu belirleniyor. Yasaklanmış veya kullanımına son verilmiş bir pestisit tespit edilmesi halinde ilgili LOD değerleri dikkate alınıyor. Uygulanabilir bir LOD bulunmaması halinde ise yönetmelikte belirtilen 0,01 mg/kg referans değeri devreye giriyor.
Daha sonra ürünün hangi ürün grubunda yer aldığı belirleniyor ve ilgili maksimum kalıntı limiti üzerinden değerlendirme yapılıyor.
Ruhsatlandırılmış pestisitler ile ruhsatlandırılmamış veya geçici kullanım izni bulunmayan pestisitler için farklı değerlendirme mekanizmaları öngörülüyor. Özellikle ruhsatlandırılmamış pestisitlerde ürün ve pestisit için belirlenmiş LOD değerlerinin bulunup bulunmadığı önem taşıyor.
İthal edilen gıdalarda farklı uygulama bulunuyor
Yönetmelik yalnızca Türkiye’de yetiştirilen tarımsal ürünleri değil, ithal edilen gıda ürünlerini de kapsıyor.
İthal ürünlerde öncelikle ürünün yönetmelikteki kod numarası tespit ediliyor. Ardından Ek-3’te ilgili ürün ve pestisit için belirlenen MRL veya LOD değeri dikkate alınıyor.
Ek-3’te ilgili pestisite ilişkin bir değer bulunmaması durumunda ise yönetmelikte belirlenen 0,01 mg/kg değeri üzerinden değerlendirme yapılması öngörülüyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hazırladığı rehberde de ithal ürünler için farklı MRL uygulamasının, Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde oluşturulan yapı ile bağlantılı olduğu belirtiliyor. Yönetmeliğin hazırlanmasında Avrupa Birliği’nin bitkisel ve hayvansal gıdalardaki pestisit maksimum kalıntı limitlerini düzenleyen 396/2005 sayılı Tüzüğü dikkate alındı.
Limitleri aşan ürünler piyasaya verilemiyor
Düzenlemenin tüketici açısından en önemli sonuçlarından biri, yapılan analiz sonucunda belirlenen sınırların aşılması halinde ürünün piyasaya arzına izin verilmemesi.
Yönetmeliğe göre bitkisel ve hayvansal ürünlerde yapılan analiz sonucunun MRL, LOD veya gerektiğinde 0,01 mg/kg üzerinden belirlenen sınırların üzerinde olmaması gerekiyor.
Uygun bulunmayan ürünlerin, pestisit kalıntı seviyesinin düşürülmesi amacıyla başka ürünlerle karıştırılması ya da işlenmesi de yasaklanıyor. Böylece limit üzerinde kalıntı tespit edilen bir ürünün başka bir işlemle mevzuata uygun hale getirilerek piyasaya sürülmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Resmî kontrollerde ölçüm belirsizliğinin de ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda dikkate alınacağı düzenlemede açıkça belirtiliyor.
İşlenmiş gıdalarda hesaplama nasıl yapılıyor?
Pestisit kalıntısı değerlendirmesi yalnızca tarladan veya bahçeden çıkan ürünlerle sınırlı tutulmuyor. İşlenmiş gıdalar için de özel bir sistem uygulanıyor.
Reçel, salça, meyve suyu veya benzeri işleme tabi tutulan ürünlerde öncelikle işlenmiş gıdanın hangi temel üründen elde edildiğinin belirlenmesi gerekiyor. Daha sonra işleme sırasında pestisit kalıntısının nasıl değiştiğini ortaya koyan “işleme faktörü” dikkate alınıyor.
İşleme faktörü, işlenmiş üründeki pestisit kalıntısı ile işlenmemiş üründeki kalıntı arasındaki oranı ifade ediyor. Bakanlık, uluslararası kabul görmüş yöntemlerle yapılan çalışmalar üzerinden ürün ve pestisit bazında işleme faktörleri belirliyor.
Yönetmelikte, spesifik bir işleme faktörü bulunmadığı durumlarda kullanılabilecek varsayılan faktör için de üst sınır öngörülüyor. Belirli koşullarda kullanılan işleme faktörünün 5’i aşmaması gerekiyor.
Yasaklanan pestisitlerde üretim tarihi önem taşıyor
Yönetmelikte pestisitlerin kullanımının sonlandırılması sonrasında üretilen gıdalar için de özel hükümler bulunuyor.
Kullanım sonlandırılma tarihinden önce üretilmiş ve ilgili koşulları taşıyan gıdalarda, ürünün raf ömrü boyunca belirli MRL değerlerinin uygulanabilmesi öngörülüyor. Buna karşılık kullanım sonlandırma tarihinden sonra üretilen gıdalar LOD değerine, LOD bulunmaması halinde ise 0,01 mg/kg değerine göre değerlendiriliyor.
Resmî kontroller sırasında üretim tarihi veya pestisit kullanım sonlandırma tarihi açısından işlem yapılması gereken durumlarda gerekli belgelerin sunulamaması halinde güncel tarihin esas alınacağı düzenleniyor.
2025 yılında yönetmelikte önemli değişiklikler yapıldı
Pestisit yönetmeliğinin 2026 yılında da gündemde olmasının temel nedenlerinden biri, düzenlemenin 2025 yılında kapsamlı biçimde güncellenmiş olması.
7 Ocak 2025 tarihli ve 32775 sayılı Resmî Gazete’nin 1. mükerrer sayısında yayımlanan değişiklikle yönetmeliğe yeni bir geçici madde eklendi ve Ek-1, Ek-2, Ek-3, Ek-4 ve Ek-5 yeniden düzenlendi.
Söz konusu değişiklikle, kullanımının sonlandırılacağı belirtilen pestisitlerde üretim tarihi ile raf ömrü arasında uygulanacak kurallar yeniden düzenlendi. Ayrıca yeni hükümlere uyum için üç aylık bir geçiş süresi öngörüldü.
Bunun ardından 16 Kasım 2025 tarihli ve 33079 sayılı Resmî Gazete’de bir başka değişiklik daha yapıldı. Bu düzenlemeyle Ek-1’in belirli satırları değiştirildi ve özellikle Ek-2 ile Ek-4 yeniden düzenlendi. Değişiklik aynı gün yürürlüğe girdi.
Tarım ve Orman Bakanlığı da Aralık 2025 tarihinde yaptığı duyuruda söz konusu değişikliğin 16 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini açıkladı.
2026 yılında yönetmelik halen uygulamada
Yönetmeliğin 2026 yılı itibarıyla yalnızca eski bir mevzuat metni olmadığı, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın güncel çalışmalarından da görülüyor.
Bakanlığın 3-5 Haziran 2026 tarihlerinde İzmir’de düzenlediği Türk Gıda Kodeksi eğitim programında, 81 il Tarım ve Orman müdürlüklerinden personellere güncel gıda mevzuatı kapsamında Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği hakkında eğitim verildi. Programda düzenlemenin uygulama esasları ve sahada karşılaşılan uygulamalar da ele alındı.
Bu nedenle yönetmelik 2021 yılında yayımlanmış olsa da pestisit kalıntılarının kontrolü açısından 2026 yılında da uygulamadaki düzenlemeler arasında yer alıyor.
Numune ve analizler nasıl gerçekleştiriliyor?
Pestisit kalıntılarının belirlenmesi için yapılacak resmî kontrollerde numune alma işlemleri ilgili mevzuata göre gerçekleştiriliyor. Analizlerin ise uluslararası kabul görmüş analiz metotları kullanılarak yapılması gerekiyor.
Bu aşama, mevzuatta belirlenen limitlerin yalnızca kâğıt üzerindeki değerlerden ibaret olmadığını, tarımsal ürünlerin ve gıdaların laboratuvar analizleri üzerinden kontrol edildiğini ortaya koyuyor.
Yönetmeliğe aykırı hareket edilmesi halinde ise 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında idari yaptırım uygulanması öngörülüyor.
Peki 27 Eylül 2026’da gerçek durum ne?
27 Eylül 2026 tarihli ve 33383 sayılı Resmî Gazete incelendiğinde, “Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği”nin bu tarihte yeniden yayımlandığı yönünde bir kayıt bulunmuyor.
Bugünkü Resmî Gazete’de İstanbul Gedik Üniversitesi’ne ilişkin iki yönetmelik ve çeşitli işleme izin belgelerine yönelik tebliğler bulunuyor. Pestisit yönetmeliği ise 27 Eylül 2021 tarihinde yürürlüğe giren temel düzenleme olarak duruyor ve 7 Ocak 2025 ile 16 Kasım 2025 tarihlerinde yapılan değişikliklerle güncellenmiş durumda.
Dolayısıyla 27 Eylül 2026 tarihiyle ilgili haber hazırlanırken “Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği bugün yayımlandı” ifadesi yerine, yönetmeliğin 27 Eylül 2021 tarihindeki yayımlanma süreci ve sonraki değişiklikleri esas alınmalı.
Gıda güvenliği açısından düzenlemenin temel amacı ise tüketiciye ulaşan bitkisel ve hayvansal ürünlerde pestisit kalıntılarının mevzuatta belirlenen sınırlar içinde tutulmasını sağlamak, üretimden ithalata ve işlenmiş gıdalara kadar kontrol süreçlerinde ortak bir uygulama zemini oluşturmak.
