Türkiye genelinde ikinci el araç parkını yenilemek isteyen vatandaşların ve ilk kez sıfır kilometre bir otomobile sahip olmayı hayal eden ailelerin haftalardır takip ettiği hurda teşviki ve ÖTV indirimi düzenlemesi, Ağustos ayının son haftasında da beklenen netliğe kavuşmadı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlıkları sürdürülen "İlk Arabam Yerli Otomobil Aile Destek Programı", 25 yaşını dolduran araçların hurdaya ayrılması karşılığında yerli üretim sıfır kilometre otomobillerde Özel Tüketim Vergisi avantajı sağlamayı hedefliyor. Ancak düzenleme, bugün itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'ndan geçerek resmi bir kanun hâline gelmiş değil; süreç hâlâ hazırlık ve komisyon aşamasında ilerliyor.
Taslağın kapsamı: Bu destekten kimler yararlanacak
Bakanlık bürokratlarının üzerinde çalıştığı taslak metne göre programın odağında, orta ve dar gelirli geniş aileler bulunuyor. Buna göre en az üç çocuğu olan ve üzerine kayıtlı herhangi bir otomobili bulunmayan vatandaşlar, yalnızca Türkiye'de üretilen ve yerlilik oranı yüzde 40'ın üzerinde olan modelleri ÖTV ödemeden satın alabilecek. Bu şart, teşvikin yalnızca yerli otomotiv üretimini destekleyecek şekilde kurgulandığını gösteriyor; ithal araçlar düzenlemenin kapsamı dışında tutuluyor. Togg'un yanı sıra Türkiye'de üretim yapan uluslararası markaların da bu kapsama girebileceği ifade ediliyor. Programın nihai adının ve başvuru mekanizmasının ise Meclis sürecinin tamamlanmasının ardından netleşeceği belirtiliyor.
Hurdaya ayrılan eski araca ek finansman kolaylığı
Düzenlemenin ikinci ayağını, trafikte 25 yaşını doldurmuş araçların hurdaya ayrılması oluşturuyor. Ekonomik ömrünü tamamlamış bu araçları hurdaya çıkaran vatandaşların, yeni bir yerli otomobil alırken ÖTV avantajının yanı sıra düşük faizli ve uzun vadeli finansman seçeneklerinden de yararlanması planlanıyor. Yetkililer bu adımın iki yönlü bir fayda sağlayacağını vurguluyor: Bir yandan trafikteki yüksek emisyonlu, güvenlik standartları eski araçlar yollardan çekilerek hem çevre kirliliği azaltılacak hem de trafik güvenliği artırılacak; diğer yandan otomotiv sektöründe iç talep canlanacak. Üç ve üzeri çocuklu ailelere ayrıca esnek kredi modelleri ve düşük taksitli ödeme planları sunulması da taslakta yer alan detaylar arasında.
Meclis'teki tablo: İyimser açıklama, temkinli yorum
Konunun siyasi ayağında son haftalarda dikkat çeken bir gelişme yaşandı. MHP Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir, geçtiğimiz yıl Meclis'e sunduğu kanun teklifini sosyal medya hesabından yeniden gündeme taşıyarak düzenlemenin yasalaşmaya yaklaştığı yönünde iyimser bir mesaj verdi. Bu paylaşım, aylardır düzenlemeyi bekleyen araç sahipleri arasında yeniden umut yarattı. Ancak konuyu yakından takip eden ekonomi gazetecisi Emre Özpeynirci, mevcut vergi sistemi, bütçe dengeleri ve otomotiv piyasasının koşulları göz önüne alındığında tamamen ÖTV'siz bir sıfır araç satışının uygulanabilir olmadığını dile getirerek beklentilere temkinli yaklaşılması gerektiğine dikkat çekti. Bu iki farklı yaklaşım, düzenlemenin siyasi irade açısından olgunlaştığını ancak mali boyutuyla ilgili tartışmaların sürdüğünü ortaya koyuyor.
Uzmanlardan bütçe uyarısı: Sınırlı bir teşvik olabilir
Ekonomi çevrelerinden yükselen sesler, düzenlemenin ilk duyurulduğu haliyle değil, daha sınırlı kapsamda hayata geçebileceğine işaret ediyor. Kamu bütçesi üzerindeki yük hesaplamalarının, tam muafiyet yerine kademeli bir ÖTV indirimini veya belirli gelir ve araç segmentleriyle sınırlı bir uygulamayı gündeme getirebileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle taslağın TBMM komisyonlarındaki görüşmeler sırasında revizyona uğraması sürpriz olmayacak. Sektör temsilcileri ise düzenlemenin son haliyle nasıl çıkarsa çıksın, hem yerli üretimi hem de araç parkının yenilenmesini destekleyeceği için olumlu bir adım olacağı görüşünde birleşiyor.
Vatandaş bu haktan ne zaman yararlanabilir
Sürecin en çok merak edilen kısmı ise takvim. Düzenlemenin TBMM gündemine ne zaman gireceği ve komisyonlardan hangi tarihte geçeceği konusunda şu an için resmi bir açıklama bulunmuyor. Yetkililer, kanun teklifinin öncelikle ilgili komisyonlarda görüşülmesi, ardından Genel Kurul'da oylanması gerektiğini hatırlatıyor. Bu nedenle "hurda teşviki ve ÖTV indirimi başladı mı" sorusunun bugün için yanıtı hâlâ "hayır" olmaya devam ediyor. Araç almayı planlayan vatandaşlara, karar verirken Meclis'ten resmi bir onay çıkana kadar taslak aşamasındaki bilgileri kesinleşmiş bir hak olarak değerlendirmemeleri, gelişmeleri TBMM'nin ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın resmi kanallarından takip etmeleri öneriliyor.
