Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), dört büyük dijital yayın platformuna LGBT propagandası, çocuk istismarının normalleştirilmesi, müstehcenlik ve şiddeti özendirici içerikler gerekçesiyle üst sınırdan idari para cezası verdi. Kurul, cezalandırılan yapımların tamamının kataloglardan çıkarılmasına da hükmetti. Cezai işlem uygulanan platformlar arasında Netflix, Disney+, HBO Max ve Prime Video yer alıyor.
Üst kurul yayın ihlallerini görüşmek üzere toplandı
RTÜK'ten yapılan açıklamaya göre Üst Kurul, son dönemde kamuoyunun gündemine gelen yayın ihlallerini değerlendirmek amacıyla bir araya geldi. Toplantıda dört ayrı isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcısının kataloğunda yer alan yapımlar tek tek incelendi. Yapılan inceleme sonucunda söz konusu içeriklerin cinsellik, şiddet, müstehcenlik ve toplumsal değerlere aykırılık başlıkları altında ihlal oluşturduğu tespit edildi ve dört platforma da idari para cezasının uygulanabilecek en üst oranından ceza kesildi.
HBO Max'a 'Bang My Box' belgeseli nedeniyle ceza
Üst Kurul'un incelediği ilk yapım, HBO Max'ın kataloğunda yayımlanan "Bang My Box: The Robin Byrd Story" adlı belgesel film oldu. RTÜK, belgeselin cinselliği ve pornografiyi açık biçimde konu edindiğini, bununla birlikte eş cinsel ilişkileri meşrulaştıran bir anlatım benimsediğini belirledi. Bu tespitler doğrultusunda HBO Max'a hem yapımın kataloktan kaldırılması hem de yüzde 3 oranında idari para cezası uygulandı.
Prime Video'nun 'Spartacus: House of Ashur' dizisine şiddet ve müstehcenlik cezası
İkinci inceleme, Prime Video'da yayınlanan "Spartacus: House of Ashur" dizisi üzerine yapıldı. Kurul, yapımın tarihi kurgu ile aksiyon-macera türü altında sunulmasına karşın, ağır çekimle verilen kan sıçraması sahneleri, uzuv kopması görüntüleri ve şiddetin adeta bir haz unsuru gibi işlenmesi nedeniyle ciddi ihlaller barındırdığını kaydetti. Değerlendirmede ayrıca kadın ve erkek bedeninin dizide sürekli teşhir edildiği, aşırı müstehcen sahnelerin yer aldığı ve evrensel ahlak anlayışına aykırı cinsel ilişki sahnelerinin yoğun biçimde işlendiği vurgulandı. Bu gerekçelerle Prime Video'ya yapımın kataloktan çıkarılması ve yüzde 5 idari para cezası yaptırımı uygulandı.
Netflix'in 'Heartstopper: Sonsuza Dek' filmine LGBT propagandası gerekçesiyle ceza
Kurulun ele aldığı bir diğer dosya, Netflix kataloğunda bulunan "Heartstopper: Sonsuza Dek" filmiyle ilgili oldu. Filmin "18+, cinsellik, argo" içerik uyarı sembolleriyle ve T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Muzır Neşriyat Kurulu tarafından küçükler için uygun bulunmayan bir kitaptan uyarlandığı notuyla yayınlandığı belirlendi. RTÜK, filmin hedef kitlesinin büyük ölçüde genç izleyiciler olduğuna, eş cinsel birlikteliğe dair sahnelerin özenle seçilmiş müzik ve görsel efektlerle estetik ve sevimli bir çerçevede sunulduğuna dikkat çekti. Kurula göre bu anlatım biçimi, eş cinsel yaşam tarzını genç yaş grubuna özendirici nitelikte. Değerlendirmede, LGBTQ+ ilişkilerinin olumlanması ve normalleştirilmesinin Türk aile yapısına, manevi değerlere ve toplumun genel ahlak anlayışına aykırılık taşıdığı ifade edildi. Netflix'e bu gerekçelerle yapımın kataloktan çıkarılması ve yüzde 3 idari para cezası uygulandı.
Disney+'ın 'A Teacher' dizisine çocuk istismarını normalleştirme cezası
RTÜK'ün üzerinde durduğu son yapım ise Disney+ kataloğunda yer alan "A Teacher" dizisi oldu. Dizinin konusunu, yetişkin bir öğretmen ile reşit olmayan öğrencisi arasında yaşanan ilişkinin oluşturduğu belirtildi. Kurul, öğretmenin öğrencisine yönelik istismar niteliği taşıyan davranışlarının bazı sahnelerde romantik ve erotik bir ilişki biçiminde sunulduğunu, bu durumun istismarın niteliğini belirsizleştirdiğini ve olayın olağan bir durummuş gibi algılanması riskini doğurduğunu tespit etti. Bu değerlendirme sonucunda Disney+'a söz konusu dizinin kataloktan çıkarılması ve yüzde 5 idari para cezası yaptırımı uygulandı.
Dört platforma uygulanan yaptırımların özeti
Toplantı sonunda RTÜK, denetlediği dört isteğe bağlı yayın platformunun her birine hem katalogdan çıkarma hem de idari para cezası olmak üzere iki yönlü yaptırım uyguladı. HBO Max ve Netflix yüzde 3, Prime Video ve Disney+ ise yüzde 5 oranında idari para cezasına çarptırıldı. Kurul, cezalandırılan dört yapımın da ilgili platformların Türkiye kataloglarından kaldırılmasını karara bağladı. RTÜK yetkilileri, dijital platformlardaki içerik denetiminin süreceğini ve benzer ihlallerin tespit edilmesi halinde yaptırımların artarak devam edeceğini vurguladı.
