KENAN YEŞİL/MANŞETİZ/ÖZEL HABER- Ege ve Akdeniz'de peş peşe görülen köpekbalıkları endişe yaratırken, Doç. Dr. Kemal Can Bizsel, bu canlıların deniz ekosisteminin doğal bir parçası olduğunu söyledi. Köpekbalıklarının avlarını takip ederek hareket ettiğini belirten Bizsel, panik yerine bilimsel izleme ve doğru bilgilendirmenin önemine dikkat çekti.
Antalya’nın Konyaaltı Sahili ile Muğla’nın Datça ilçesinden sonra İzmir’in Urla ilçesindeki İçmeler Sahili’nde kıyıya yakın görülen köpek balıkları çevrede kısa süreli paniğe yol açtı.
Deniz ekosisteminin önemli canlılarından olan köpek balıkları, zaman zaman Akdeniz kıyılarında görülebiliyor.
Avlanma içgüdüsü ile fok, orkinos gibi deniz canlılarını takip eden denizin yırtıcı canlıları, kıyıya yakın alanlarda küçük balıkları avlamak isterken görüntülenebiliyor.
Köpek balıkları konusunda net bilgi sahibi olunmamasından dolayı denizlerde görüldüklerinde tedirginlik yaratıyor.
Son dönemde Ege ve Akdeniz kıyılarında art arda gündeme gelen köpekbalığı görüntüleri vatandaşlarda tedirginlik yaratırken, uzmanlar panik yapılmaması gerektiğini vurguladı.
Dokuz Eylül Üniversitesi, Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü’nde öğretim üyesi Doç. Dr. Kemal Can Bizsel, köpekbalıklarının kıyılarda görülmesinin yeni bir durum olmadığını, asıl sorunun bu türlerin yeterince izlenememesi olduğunu vurguladı.
İzmir’in Urla ilçesi İçmeler Sahilinde çekildiği iddia edilen görünler üzerine konuşan Doç. Dr. Kemal Can Bizsel, dedektifvari bir analiz yapmanın mümkün olmadığını belirterek, "Elimizde düzenli ve uzun yıllara yayılan bilimsel veriler olmadığı için 'köpekbalıkları arttı' ya da 'iklim değişikliği nedeniyle kıyılara geliyorlar' demek şu an için bilimsel olarak doğru olmaz" dedi.
TÜRLERİ BELİRLENEMİYOR
Köpekbalıklarının geçmişte de Türkiye kıyılarında bulunduğunu ifade eden Doç. Dr. Bizsel, son yıllarda insanların denizle olan ilişkilerinin artması ve cep telefonu kameraları ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla gözlemlerin daha görünür hale geldiğini söyledi.
Denizlerimizde çok sayıda köpekbalığı türünün yaşadığını aktaran Doç. Dr. Bizel, insanlar için potansiyel risk oluşturabilecek türlerin de bulunduğunu söyledi.
Mavi köpekbalığı, mako olarak bilinen sivri burunlu köpekbalığı ve büyük beyaz köpekbalığı gibi türlerin Akdeniz ekosisteminin doğal üyeleri olduğunu ifade eden Doç. Dr. Kemal Can Bizsel, bu canlıların varlığının olağan bir durum olduğunu kaydetti.
Ancak hangi türün görüldüğünün çoğu zaman net olarak belirlenemediğini belirten Doç. Dr. Bizsel, balıkçılar arasında birçok köpekbalığı türünün genel olarak "camgöz" adıyla anıldığını ve bu nedenle sağlıklı veri oluşturulamadığını söyledi.
İÇGÜDÜSEL HAREKET EDİYORLAR
Köpekbalıklarının direkt olarak insanları hedef almadığını vurgulayan Doç. Dr. Bizsel, bu canlıların yaşamlarını sürdürebilmek için avlarının peşinden avcılık içgüdüsüyle hareket ettiğini dile getirdi.
Orkinos, uskumru, torik, kalamar ve fok gibi canlıların bulunduğu bölgelerde köpekbalıklarının da görülebileceğini ifade eden Doç. Dr. Bizsel, deniz akıntıları ve balık sürülerinin hareketlerinin bu canlıların dağılımında önemli rol oynadığını belirterek, “Takip ettikleri türler kıyıya yakınsa kıyıya yakınlaşıyorlar. Dertleri karınlarını doyurma ya da uygun alanlarda bir araya gelip üremek. Köpekbalıkları enerjilerini az harcamaya programlıdırlar” ifadelerini kullandı.
İklim değişikliğinin deniz suyu sıcaklıkları ve akıntı sistemleri üzerinde etkili olabileceğini belirten Doç. Dr. Bizsel, bunun köpekbalıklarının hareketlerini de değiştirme ihtimalinin bulunduğunu ancak bu konuda daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu dile getirdi.
KÖPEKBALIĞI GÖRÜLÜRSE NE YAPILMALI?
Doç. Dr. Bizsel, vatandaşların köpekbalığı gördüklerinde paniğe kapılmamaları gerektiğini belirterek, “Derhal sudan çıkılmalı ve beklemeleri gerekiyor. Durum çevredeki kişilere bildirilmeli ve varsa Sahil Güvenlik Ekiplerine haber verilmeli. Kontroller tamamlanmadan yeniden denize girilmemeli.
KÖPEKBALIKLARININ MENÜSÜNDE İNSAN YOK
Köpekbalıklarının insan avlamak için dolaştığı yönündeki algının yanlış olduğunu söyleyen Doç. Dr. Bizsel, “Köpekbalıkları insanları yemek için gezmiyor. İnsan vücudu köpekbalıkları için ideal bir yemek değil bir kere. Menülerinde insan yok. Saldırı olması için farklı nedenler olabilir. Bazı köpekbalıklarının görüşleri çok iyi değildir. Gördükleri şeyi saldırabiliyorlar. Isırırlar ve bırakırlar. Bu ısırmalar yaralanmalara sebep olabilir. Emin olmadan, yani şansları yüksek olmadan saldırmazlar. Sadece çok aç olmaları durumunda saldırı olabilir. Köpekbalıkları enerjilerini verimli kullanmak zorunda olan avcı canlılardır. İnsanlar onların doğal besin zincirinin bir parçası değildir. Esas hedefleri yüksek enerji sağlayan balıklar, kafadanbacaklılar ve deniz memelileridir" diye konuştu.
Doç. Dr. Bizsel, insanlara yönelik saldırıların oldukça nadir olduğunu vurguladı.
BİLİMSEL İZLEME ÇAĞRISI
Doç. Dr. Bizsel, Türkiye kıyılarında köpekbalıkları ve diğer deniz canlılarının düzenli olarak takip edileceği geniş kapsamlı izleme sistemlerinin kurulması gerektiğini belirterek, uydu verileri, araştırma gemileri ve "vatandaş bilimi" uygulamalarının birlikte kullanılmasıyla daha sağlıklı sonuçlar elde edilebileceğini söyledi.
Doç. Dr. Bizsel, "Köpekbalıklarının kıyılarda görülmesi korkuyla değil, bilimsel verilerle değerlendirilmesi gereken bir konu. Bu gözlemler, deniz ekosistemini daha iyi anlamamız için önemli bir fırsat sunuyor" değerlendirmesinde bulundu.