Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hazırladığı yeni tebliğ taslağı, meyve suyu sektöründe önemli değişiklikler öngörüyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde doğrudan üretilen meyve sularının yanı sıra konsantre, toz ve bazı farklı üretim yöntemleriyle hazırlanan ürünlerde tatlandırıcı kullanımına izin verilmeyecek. Taslak aynı zamanda doğal şekeri azaltılmış yeni bir meyve suyu kategorisinin oluşturulmasını da öngörüyor.
Market raflarında her gün karşılaşılan meyve suyu ürünleri açısından yeni bir dönem hazırlanıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, mevcut Türk Gıda Kodeksi Meyve Suyu ve Benzeri Ürünler Tebliği üzerinde değişiklik yapılmasını öngören taslağı kamuoyunun ve sektör temsilcilerinin görüşüne açtı. Düzenlemenin temel başlıklarından biri, meyve suyu olarak tanımlanan ürünlerde tatlandırıcı kullanımının açık biçimde sınırlandırılması oldu.
Bakanlığın açıklamasına göre çalışma, büyük ölçüde Avrupa Birliği mevzuatındaki değişikliklerin Türkiye’deki gıda mevzuatına aktarılması ve mevcut düzenlemelerdeki bazı teknik hükümlerin güncellenmesi amacıyla hazırlandı. Taslağın henüz nihai düzenleme olmadığı ve görüş sürecinin devam ettiği özellikle dikkat çekiyor.
Meyve sularında tatlandırıcı kullanımına sınır
Hazırlanan taslağın dikkat çeken düzenlemelerinden biri, meyve suyu kategorisindeki ürünlerde tatlandırıcı kullanımının açık şekilde yasaklanması. Taslakta doğrudan veya konsantreden üretilen meyve sularının yanı sıra meyve suyu konsantresi, meyve suyu tozu, suyla ekstrakte edilen meyve suyu ve doğal şekeri azaltılmış meyve suyu grupları için tatlandırıcı kullanımına izin verilmemesi öngörülüyor.
Buradaki kritik değişiklik, mevcut düzenlemede yapılan genel mevzuat atfının yerine yeni taslakta daha açık bir hükmün getirilmesi. Böylece hangi ürünlerde tatlandırıcı kullanımının mümkün olmadığı doğrudan düzenleme metninde tanımlanmış olacak.
Bu noktada tüketici açısından önemli bir ayrım da ortaya çıkıyor. Söz konusu düzenleme, bütün meyve bazlı içeceklerin aynı şekilde değerlendirileceği anlamına gelmiyor. Meyve suyu, meyve nektarı ve meyveli içecekler mevzuatta birbirinden farklı ürün grupları olarak ele alınıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı da daha önce yaptığı bilgilendirmelerde mevzuata uygun meyve sularına tatlandırıcı, renklendirici, koruyucu ve ilave şeker eklenmesine izin verilmediğini açıklamıştı.
Tatlandırıcı tamamen ortadan kalkmıyor
Taslakla birlikte tatlandırıcıların tüm meyve bazlı ürünlerde kullanımının sona ermesi söz konusu değil. Belirli meyve nektarı gruplarında tatlandırıcı kullanımına özel bir alan bırakılıyor.
Buna göre ilave şekersiz olarak hazırlanan meyve nektarlarında, şeker yerine tatlandırıcıların tamamen kullanılabilmesi mümkün olacak. Düşük enerjili meyve nektarlarında ise şekerin yerine kısmen tatlandırıcı kullanılmasına izin verilecek. Böylece düzenleme, meyve suyu ile nektar arasındaki mevzuat farkını daha belirgin hale getirecek.
Taslakta ayrıca meyve nektarlarına eklenebilecek şeker ve bal miktarları da ürün gruplarına göre yeniden düzenleniyor. Bakanlığın yayımladığı metinde bu oranların ürünün ilgili eklerdeki sınıflandırmasına göre yüzde 20, yüzde 15 ve yüzde 10 seviyelerinde farklılaştırılması öngörülüyor.
Şekeri azaltılmış meyve suyu dönemi
Düzenlemenin bir başka dikkat çekici tarafı ise meyvenin kendi bünyesinde bulunan doğal şekerin azaltıldığı yeni ürünlerin mevzuatta açık şekilde tanımlanması.
Taslakta, meyve suyunun diğer özellikleri korunarak doğal yollarla ürünün yapısında bulunan şekerin işlem sonucunda en az yüzde 30 azaltılmasıyla elde edilen ürünlere ilişkin yeni tanımlar getiriliyor. Benzer şekilde doğasından gelen şekeri azaltılmış konsantreden üretilen meyve suyu ile şekeri azaltılmış meyve suyu konsantresi için de ayrı tanımlar oluşturulması planlanıyor.
Bu düzenlemenin, tüketicilerin daha düşük şeker içeren ürünlere yönelik artan ilgisi açısından da yeni bir ürün alanı oluşturması bekleniyor. Ancak burada söz konusu olan, meyve suyuna sonradan tatlandırıcı eklenerek şekerin gizlenmesi değil; meyvenin doğal yapısındaki şekerin özel işlemlerle azaltılması esasına dayanan bir üretim modeli.
Etiketlerde yeni ifade kullanılabilecek
Taslak yalnızca üretim aşamasını değil, ürünlerin tüketiciye nasıl sunulacağını da kapsıyor. Yeni düzenlemeyle meyve suyu ambalajlarında “Meyve suları sadece doğal olarak oluşan şekerler içerir” ifadesinin kullanılabilmesine imkân sağlanması planlanıyor.
Bu değişiklik, özellikle market raflarında ürün karşılaştırması yapan tüketiciler açısından dikkat çekici olabilir. Çünkü meyve suyu, meyve nektarı ve meyveli içecek arasındaki farkların ambalaj üzerinden daha net anlaşılması hedefleniyor.
Üretim teknolojilerinde de değişiklik var
Yeni taslak yalnızca tatlandırıcı konusuna odaklanmıyor. Bakanlık, üretimde kullanılabilecek yöntemler bakımından da bazı güncellemeler öngörüyor.
Taslakta yeni ürünlerin üretimine yönelik özel membran filtrasyonu ve maya fermantasyonu izin verilen işlemler arasına ekleniyor. İşlem yardımcılarında ise ayçiçeği tohumu yer alıyor. Bunun yanı sıra mevzuat eklerinde bazı teknik ve bilimsel güncellemeler yapılması, Hindistan cevizi suyunun ürün listesine alınması ve ayva için bilimsel adlandırmanın düzenlenmesi planlanıyor.
Düzenleme neden hazırlanıyor?
Tarım ve Orman Bakanlığı, değişikliğin temel gerekçesini Avrupa Birliği mevzuatına uyum olarak açıklıyor. Bakanlığın yayımladığı taslağa göre çalışma, 2001 tarihli Avrupa Birliği meyve suları ve benzeri ürünlere ilişkin düzenlemelerde yapılan değişikliklerin Türkiye mevzuatına yansıtılması amacıyla yürütülüyor.
Dolayısıyla gündeme gelen düzenleme yalnızca Türkiye’deki üreticileri ilgilendiren bağımsız bir uygulama değil. Aynı zamanda gıda sektöründeki mevzuatın Avrupa Birliği standartlarına uyum sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Taslak ne zaman yürürlüğe girecek?
Burada tüketicilerin ve üreticilerin dikkat etmesi gereken en önemli nokta ise düzenlemenin henüz kesinleşmemiş olması.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından görüşe açılan taslak için sektör temsilcilerinin görüş ve önerilerini 25 Eylül 2026 tarihine kadar iletmesi gerekiyor. Bu sürecin ardından taslak üzerinde yapılacak değerlendirmeler sonucunda nihai düzenlemenin şekillenmesi bekleniyor.
Dolayısıyla bugün itibarıyla “meyve sularında tatlandırıcı yasağı yürürlüğe girdi” demek doğru değil. Doğru ifade, Bakanlığın meyve suyu mevzuatını değiştirmeye yönelik bir taslak hazırladığı ve bu taslakta bazı meyve suyu ürünlerinde tatlandırıcı kullanımını yasaklamayı öngördüğüdür.
Gözler sektörün görüşlerinde
Yeni düzenlemenin hayata geçmesi halinde meyve suyu üreticilerinin ürün formüllerini, üretim süreçlerini ve etiketlerini yeniden değerlendirmesi gerekebilecek. Özellikle doğal şekeri azaltılmış ürünlerin ayrı bir kategori olarak tanımlanması, sektör açısından yeni üretim ve pazarlama seçeneklerinin ortaya çıkmasına neden olabilir.
Tüketici açısından ise en önemli değişiklik, meyve suyu adı altında satılan ürünlerin içerik ve üretim şartlarının daha açık kurallarla belirlenmesi olacak.
Şimdilik gözler 25 Eylül’de sona erecek görüş sürecinde. Son kararın ardından meyve suyu raflarında hangi ürünlerin hangi kurallarla yer alacağı netlik kazanacak.
