KARDELEN BAŞOL/MANŞETİZ - 1995 yılında İstanbul ve İzmir başta olmak üzere gayrimüslim yurttaşlara yönelik bir saldırı gerçekleşmiş, yaşananlar tarihe 6-7 Eylül Olayları olarak geçmişti.
Olayların öncesinde Kıbrıs meselesi sebebi ile Türkiye ve Yunanistan arasında gerilim gözle görülür hale gelmişti. 1954'te Kıbrıs Rum kesmi, İngiliz sömürgesine karşı bağımsızlık mücadelesi başlatmış, Yunanistan’daki hükümet de Kıbrıs halkının kendi kaderini belirlemesi konusunu Birleşmiş Milletler’in gündemine taşımıştı. Adanın Yunanistan'a bağlanması fikri ile Türk ve Rum halkı arasında gerginlik de başlamış oldu.
Atatürk’ün evinin bombalandığı iddiası
Gerilimlerin ardından 1955'te basında Rumlara yönelik nefret söylemi içeren haberler yer alırken, Rumların refah içinde yaşadığı haberleri, Batı Trakya'daki Türk azınlıklarla karşılaştırıldı.
Yine basında yer alan 5 Eylül 1955'te Selanik'te Atatürk'ün evine ses bombası atıldığı iddiasının Türk basınında yer alması tansiyonu yükseltti.
İstanbul’da Ekspres gazetesinin “Yazıyor! Atatürk’ün evinin bombalandığını yazıyor” manşetiyle verdiği haberin ardından, yükselen tansiyon azınlıklara yönelik saldırılar olarak patlak verdi.
İlk olarak İstanbul Taksim Meydanı'nda toplanan kalabalık, slogan ve afişlerle Rumlara ait dükkanların tahrip edilmesi ile başladı. 7 Eylül'de ise eylem tüm İstanbul'u sarıp adalara kadar yayıldı.
Saldırıya uğrayan ve yağmalanan iş yerlerinin yüzde 59’u Rumlara, yüzde 17’si Ermenilere, yüzde 12’si ise Yahudilere aitti. Saldırıların kontrol altına alınamaması üzerine 6 Eylül gecesi sıkıyönetim ilan edildi.
6-7 Eylül Olayları sırasında İstanbul’da 4 bin 214 ev, 1.004 iş yeri, 73 kilise, 1 sinagog, 2 manastır ve 26 okulun da aralarında bulunduğu toplam 5 bin 317 tesis saldırıya uğradı. Olaylarda en az 11 kişi öldürüldü, onlarca kadın cinsel istismara maruz kaldı.
İzmir'de karanlık günler
Olaylar özellikle İzmir'de de ağır tahribatlara yol açtı. Kentte 16 ev, 6 iş yeri ve 1 kiliseye büyük zarar verildi. Yağmalamalar gerçekleştirildi. Yunan Pavyonu ve Yunanistan Konsolosluk binaları da saldırıya uğrarken, İzmir’de o dönemin parası ile toplam 475 bin TL tutarında hasar meydana geldi.
Ege Ekspres Gazetesi'nde yer alan ifadeler dolayısıyla Fuar'da oluşan topluluk dalgası, giderek İzmir'in her yerine yayılmış, Kemeraltı'ndaki dükkanlara kadar sıçramıştı.
Saldırılarda 7’si ağır olmak üzere 50 kişi yaralandı.
Binlerce kişi Türkiye'yi terk etti
Bir gazete haberi ile çıkan olayların ardından binlerce kişi yaşadığı, doğup büyüdüğü yeri terk etmek zorunda kaldı. Özellikle İstanbul ve İzmir'den binlerce Rum, Ermeni ve Yahudi ayrıldı.
Yassıada’da Menderes suçlandı
27 Mayıs askeri darbesinin ardından Yassıada Yargılamaları’nda 6-7 Eylül Olayları da gündeme geldi. Dönemin Başbakanı Adnan Menderes, olaylarla ilgili provoke etmekten suçlu bulundu.
Yaşananlar ise tarihin tozlu sayfaları arasında karanlık bir yer kaplıyor.
