Hazine ve Maliye Bakanlığı, mali suçlarla mücadelede uluslararası standartları belirleyen Mali Eylem Görev Gücü'nün (FATF) Türkiye'ye ilişkin 5'inci Tur Karşılıklı Değerlendirme Raporu'nu yayımladığını duyurdu. Bakanlıktan yapılan açıklamada, ülkenin kara para aklama ve terörizmin finansmanıyla mücadele alanında stratejik bir eksikliğinin bulunmadığının FATF tarafından resmen kayda geçirildiği ve bu doğrultuda Türkiye için artırılmış izleme listesine, yani kamuoyunda bilinen adıyla "gri liste"ye alınma riskinin söz konusu olmadığı bildirildi.
Değerlendirmenin kapsamı ne oldu?
FATF'in hazırladığı rapor, Türkiye'nin suç gelirlerinin aklanması, bu suçlara kaynaklık eden öncül suçlar, terörizmin finansmanı ile kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanıyla mücadele alanındaki mevzuat altyapısını, kurumsal kapasitesini ve saha uygulamalarını kapsamlı biçimde masaya yatırdı. Bakanlık açıklamasına göre inceleme iki ayrı eksende yürütüldü: teknik uyum ve uygulamadaki etkililik.
Teknik uyum bölümünde Türkiye, FATF'in belirlediği 40 tavsiyenin 38'ine uyumlu bulundu. Etkililik değerlendirmesinde ise ülke, FATF'in tanımladığı 11 Kısa Vadeli Çıktı (Immediate Outcome) başlığının 3'ünde "önemli ölçüde etkili", geri kalan 8'inde ise "ılımlı ölçüde etkili" olarak sınıflandırıldı. FATF'in bu iki katmanlı değerlendirme sistemi, üye ülkelerin sadece mevzuat düzeyindeki uyumunu değil, bu düzenlemelerin sahada ne ölçüde işletildiğini de ölçmeyi amaçlıyor.
Gri liste sürecinin arka planı
Türkiye'nin bu alandaki karnesi son yıllarda inişli çıkışlı bir seyir izledi. Ülke, Ekim 2021'de FATF Genel Kurulu'nun aldığı kararla artırılmış izleme listesine, yani gri listeye dahil edilmişti. Bu kararın gerekçesi, suç gelirlerinin aklanmasına yönelik soruşturma sayısının yetersizliği, müsadere işlemlerinin sınırlı kalması ve mal varlığı dondurmaya ilişkin idari mekanizmalardaki bazı boşluklardı. Takip eden dönemde MASAK'ın yetkileri genişletildi, idari para cezaları artırıldı ve terör finansmanı suçlarına karşı yeni idari tedbirler yürürlüğe kondu. Bu adımların sonucunda Türkiye, hazırladığı eylem planını tamamlayarak Haziran 2024'teki FATF Genel Kurulu'nda gri listeden çıkarılmıştı.
Gri listeden çıkışın ardından FATF, Türkiye'yi bu kez 5'inci tur kapsamında yeniden mercek altına aldı. Önceki turlardan farklı olarak bu değerlendirmede sadece mevzuatın varlığı değil, uygulamadaki sonuçları da inceleme konusu yapıldı. Sürecin en kritik ayağı, geçtiğimiz yıl kasım ayında FATF heyetinin Türkiye'ye gerçekleştirdiği yerinde inceleme ziyareti oldu. Heyet bu ziyarette MASAK, Adalet Bakanlığı, BDDK ve SPK gibi kamu kurumlarının yanı sıra bankacılık, kripto varlıklar ve sigortacılık sektörlerinden özel sektör temsilcileriyle de görüşmeler yürütmüştü.
Bakanlıktan "kapasite güçlendi" vurgusu
Hazine ve Maliye Bakanlığı, yayımlanan sonuçların Türkiye'nin bu alanda ulaştığı seviyeyi gösteren önemli bir gösterge olduğunu vurguladı. Açıklamada, yürütülen mevzuat çalışmaları, kurumsal düzenlemeler ve saha uygulamalarıyla ülkenin kara para aklama, terörizmin finansmanı ve kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanıyla mücadele kapasitesinin adım adım güçlendiği kaydedildi. Bakanlık, bu çerçevede ülkenin söz konusu alanlarda stratejik bir eksikliğinin bulunmadığının ve dolayısıyla gri liste riskinin söz konusu olmadığının FATF tarafından açıkça tescil edildiğini belirtti.
Konu daha önce de gündeme gelmiş, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, CHP İstanbul Milletvekili Fethi Açıkel'in bir soru önergesine verdiği yanıtta 5'inci tur değerlendirme sürecinin devam ettiğini ve ulaşılan uyum düzeyinin ülkeyi gri listeye sokacak bir neden bırakmadığını ifade etmişti.
Bundan sonraki süreç
Bakanlık açıklamasında, raporda tespit edilen konularda ilerleme sağlanmasına yönelik çalışmaların iki ayrı strateji belgesi çerçevesinde sürdürüleceği belirtildi. Bunlardan ilki "Türkiye'de Suç Gelirlerinin Aklanması ve Terörizmin Finansmanı ile Mücadele ve Müsadere Uygulamalarında Etkinliğin Artırılması Strateji Belgesi (2026-2030)", ikincisi ise "Türkiye'de Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanı ile Mücadelede Etkinliğin Artırılması Strateji Belgesi (2025-2029)" olarak adlandırıldı. Bakanlık, FATF değerlendirmelerinin ülkelerin mali suçlarla mücadele sistemlerinin uluslararası standartlar çerçevesinde düzenli olarak gözden geçirilmesini ve bu sistemlerin sürekli geliştirilmesini amaçlayan teknik süreçler olduğunu hatırlattı.
