Batı Asya'da ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmanın yeniden alevlenmesiyle küresel enerji piyasaları hareketlendi. Brent ham petrolün varil fiyatı bugün 91,71 dolara kadar yükselerek son haftaların en yüksek seviyelerinden birine ulaştı. Yükselişin arkasında, taraflar arasındaki 60 günlük geçici ateşkesin uzatılmaması, Hürmüz Boğazı'nda seyreden bir gemiye yönelik saldırı ve bölgedeki tanker trafiğine ilişkin artan belirsizlik bulunuyor.
Fiyatlar haftanın zirvesine yaklaştı
Uluslararası vadeli işlem piyasalarında ekim vadeli Brent petrol, dünkü kapanışa göre yüzde 0,92 değer kazanarak 91,71 dolar seviyesinden alıcı buldu. Sözleşme dün gün içinde 91,21 dolara kadar çıkmış, günü ise 90,87 dolardan tamamlamıştı. Aynı saatlerde Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün ekim vadeli sözleşmesi de 84,65 dolar civarında işlem görüyordu. Böylece her iki referans petrol türü de temmuz ayı sonundan bu yana test edilen en yüksek bantlara yeniden yaklaşmış oldu.
Ateşkesin uzatılmaması piyasayı vurdu
Fiyatlardaki sıçramanın temel nedeni, ABD ile İran arasında haftalardır yürürlükte olan geçici çerçeve anlaşmasının süresinin dolması ve tarafların bunu yenilememesi oldu. ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'daki Oval Ofis'te gazetecilerin süresi biten anlaşmayı uzatıp uzatmayacaklarına dair sorusuna kısaca "Hayır" karşılığını verdi. Nihai bir mutabakata varılıp varılamayacağı sorulduğunda ise Trump, Tahran yönetiminin anlaşma istediğini ancak kendisinin öngördüğü koşulları kabul etmeye yanaşmadığını söyledi.
Washington basınına yansıyan haberlerde, üst düzey bir İranlı yetkilinin diplomasinin sonuç vermemesi halinde ülkenin savunma ağırlıklı duruşundan saldırı odaklı bir askeri politikaya geçebileceğine dair sinyaller verdiği öne sürüldü. Bu açıklamalar, çatışmanın yeni bir aşamaya evrilebileceği yönündeki kaygıları derinleştirdi ve yatırımcıları küresel arz tarafında yeni kesintiler ihtimaline karşı temkinli davranmaya itti.
Hürmüz'de gemiye saldırı, bir tankere el konuldu
Küresel petrol taşımacılığının can damarı sayılan Hürmüz Boğazı'nda son saatlerde iki ayrı gelişme yaşandı. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları biriminin yaptığı açıklamaya göre, boğazdan geçiş yapan bir geminin makine dairesine kimliği belirsiz bir cisim isabet etti ve mürettebattan kayıplar bildirildi. Aynı bölgede, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli bir şirkete ait petrol tankerinin de İran tarafından durdurularak alıkonulduğu, tankerin Kiş Adası açıklarında seyrini sürdüremediği aktarıldı.
Gerginliğin tırmandığı bu ortamda Trump, bir televizyon kanalına verdiği demeçte, Hürmüz Boğazı'ndaki ABD faaliyetlerine müdahale edilmesi halinde Umman'ı vurmaktan çekinmeyeceklerini söyledi. Açıklama, boğazdaki seyrüsefer güvenliğine ilişkin endişeleri daha da büyüttü.
Kızıldeniz'de de hareketlilik var
Gerilim yalnızca Hürmüz ile sınırlı kalmadı. Yemen'de etkili olan İran yanlısı Husi güçleri, Suudi Arabistan'a bağlı bir askeri çıkarma gemisiyle ona refakat eden dört botu balistik füzelerle hedef aldıklarını duyurdu. Hem Hürmüz hem de Bab'ül-Mendeb Boğazı'ndaki bu gelişmeler, iki kritik geçiş noktasında da deniz taşımacılığının risk altında olduğu görüntüsünü güçlendirdi ve petroldeki yukarı yönlü hareketi besledi.
Teknik tabloda gözler 95 dolarda
Piyasa uzmanları, Brent petrolde 95,25 dolar seviyesinin önemli bir direnç, 85,65 dolar seviyesinin ise kritik bir destek noktası olarak izlendiğini belirtiyor. Önümüzdeki günlerde fiyatların yönünü, ABD-İran hattındaki diplomatik temasların seyri kadar Hürmüz Boğazı başta olmak üzere bölgedeki deniz güvenliğine dair somut gelişmelerin de belirleyeceği değerlendiriliyor. Analistler, boğazdan geçen tanker sayısındaki değişimin, gelecek günlerde petrol fiyatlarını okumak isteyenler için en kritik göstergelerden biri olacağını vurguluyor.
