Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Ankara'daki görüşmesinde CAATSA yaptırımları yeniden gündeme geldi. Trump'ın "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız" açıklamasının ardından gözler yaptırımların kapsamına çevrildi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldi. Görüşme sonrasında gazetecilerin CAATSA yaptırımlarına ilişkin sorusunu yanıtlayan Trump, "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız, dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz." ifadelerini kullandı.
Trump'ın açıklamasının ardından kamuoyunda "CAATSA yaptırımları nedir, Türkiye'yi nasıl etkiliyor?" soruları yeniden gündeme geldi.
CAATSA yaptırımları nedir?
CAATSA, İngilizce "Countering America's Adversaries Through Sanctions Act" ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçesi ise "Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşılık Verme Yasası" olarak kullanılmaktadır.
2 Ağustos 2017'de yürürlüğe giren yasa; ABD'nin ulusal güvenliğine tehdit olarak değerlendirdiği İran, Rusya ve Kuzey Kore'ye yönelik yaptırımlar uygulanmasını öngörüyor.
Türkiye neden CAATSA yaptırımlarına maruz kaldı?
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından CAATSA'nın 231. maddesi kapsamında yaptırımlara tabi tutuldu.
ABD yönetimi, bu gerekçeyle Türkiye'yi F-35 savaş uçağı programından çıkardı ve Savunma Sanayii Başkanlığına (SSB) yönelik yaptırımları Aralık 2020'de yürürlüğe koydu.
CAATSA kapsamında uygulanabilecek yaptırımlar
Yasanın 235. maddesi uyarınca ABD Başkanı, 12 yaptırım seçeneğinden en az 5'ini uygulamakla yükümlü bulunuyor.
Yaptırım seçenekleri arasında şunlar yer alıyor:
- ABD İhracat-İthalat Bankası desteklerinin kesilmesi,
- ABD'den mal ve teknoloji ihracat lisanslarının verilmemesi,
- ABD finans kuruluşlarından kredi sağlanmasının engellenmesi,
- Uluslararası finans kuruluşlarından kredi verilmesinin sınırlandırılması,
- ABD Merkez Bankası ile finansal işlemlerin kısıtlanması,
- ABD kamu kurumlarıyla ihale ve sözleşme yapılmasının yasaklanması,
- Döviz işlemlerinin sınırlandırılması,
- Bankalar arası ödeme ve kredi transferlerinin kısıtlanması,
- ABD'de gayrimenkul edinilmesinin engellenmesi,
- ABD kişi ve kuruluşlarıyla sermaye ve borç ilişkilerinin yasaklanması,
- ABD'ye giriş yasağı uygulanması,
- Yaptırım kapsamındaki üst düzey yöneticilere de benzer yaptırımların uygulanması.
Türkiye'de hangi kişi ve kurumlar yaptırım listesine alındı?
CAATSA kapsamında yaptırım uygulanan kişi ve kurumlar şunlar oldu:
- Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB)
- Dönemin SSB Başkanı İsmail Demir
- SSB Başkan Yardımcısı Faruk Yiğit
- Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanı Serhat Gençoğlu
- SSB Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanlığı Grup Müdürü Mustafa Alper Deniz
Yaptırımlar kapsamında Savunma Sanayii Başkanlığının ABD'den ihracat lisansı alması engellenirken, uluslararası finans kuruluşlarından kredi kullanımı sınırlandırıldı. Ayrıca yaptırım listesinde yer alan isimlere ABD'ye giriş yasağı da getirildi.
Trump'tan yaptırımların kaldırılacağı mesajı
Ankara'daki görüşme sonrasında açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump, CAATSA yaptırımlarını kaldırmayı planladıklarını belirterek, "Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz." dedi.
Trump'ın açıklamasının ardından gözler, yaptırımların kaldırılmasına ilişkin atılacak resmi adımlara çevrildi.
