PKK/KCK’nın silah bırakması ve örgüt faaliyetlerinin sona erdirilmesine yönelik hazırlanan kanun teklifinin kapsamı netleşti. “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun” adıyla hazırlanan düzenleme, örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen belirli suçlar bakımından soruşturma, kovuşturma ve cezaların ertelenmesine ilişkin yeni hükümler getiriyor. Düzenlemenin uygulanması için başvuru süresi, kurulun görevleri, silahsızlanma sürecinin takibi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde oluşturulacak izleme mekanizmasına ilişkin ayrıntılar da teklifte yer alıyor.
Kanun teklifinin kapsamı ne olacak?
TRT'nin paylaştığı bilgilere göre hazırlanan 12 maddelik süreç yasası teklifinin merkezinde PKK/KCK'nın silah bırakması ve örgütsel faaliyetlerin sona erdirilmesine yönelik hukuki çerçevenin oluşturulması bulunuyor.
“Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun” kapsamında PKK/KCK terör örgütünü kurmak veya yönetmek, örgüte üye olmak, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek ya da örgütün propagandasını yapmak gibi suçlar ile örgütün faaliyeti kapsamında gerçekleştirilen bazı suçlar düzenleme kapsamında değerlendirilecek.
Bunun yanında, PKK/KCK lehine gerçekleştirilen ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun'da suç olarak düzenlenen fiiller de kanunun kapsamına alınacak.
Hangi suçlar kapsam dışında bırakılacak?
Teklifte kapsamın sınırları da açık biçimde çiziliyor. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlendiği belirtilen ve müebbet hapis ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar düzenlemenin dışında tutulacak.
Bu yönüyle teklif, tüm suçlar bakımından otomatik bir hukuki sonuç doğurmayacak. Hangi dosyanın kanun kapsamında değerlendirileceğine ise mevcut soruşturma ve kovuşturmaları yürüten merciler karar verecek.
Kanundan yararlanmak isteyenler için başvuru yolu da öngörülüyor. Başvuruların bulunulan yerdeki başsavcılıklara veya kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara yapılabilmesinin önü açılacak.
Soruşturma ve davalarda erteleme süresi ne kadar olacak?
Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri soruşturma ve kovuşturmaların belirli sürelerle ertelenmesi olacak.
Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda soruşturma ve kovuşturmaların beş yıl süreyle ertelenmesi öngörülüyor. Üst sınırı 15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarla müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise erteleme süresi 10 yıl olarak uygulanacak.
Verilen erteleme kararlarına karşı iki hafta içinde başvuru ve itiraz yapılabilecek. Ayrıca erteleme kararı verilen suçlarla ilgili olarak tutuklama veya adli kontrol tedbirlerinin uygulanmasını gerektiren şartların ortadan kalkması halinde bu koruma tedbirlerinin kaldırılması da düzenlemede yer alıyor.
Kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar açısından da özel bir yöntem öngörülüyor. Bu dosyalarda bozma kararı verilmesi ve ardından ilk derece mahkemesinin erteleme kararı alması planlanıyor.
Erteleme döneminin herhangi bir suç işlenmeden tamamlanması halinde ise soruşturma veya kovuşturma bakımından kanunda öngörülen hukuki sonuçlar devreye girecek. Soruşturma aşamasındaki dosyalarda kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasındaki dosyalarda ise davanın düşmesine karar verilmesi öngörülüyor.
Hapis cezaları da ertelenebilecek
Teklif yalnızca devam eden soruşturma ve davaları değil, belirli şartları taşıyan kesinleşmiş cezaları da kapsayan bir mekanizma getiriyor.
Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkûmiyet halinde infazın beş yıl süreyle ertelenmesi öngörülüyor. Toplam 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında ise bu süre 10 yıl olacak.
Erteleme kararlarına karşı itiraz yolu açık tutulacak. Erteleme süresinin herhangi bir suç işlenmeden tamamlanması halinde ise verilen cezanın infaz edilmiş sayılması düzenleniyor.
Erteleme döneminde zamanaşımı işlemeyecek
Teklifte zamanaşımı bakımından da ayrı bir hüküm bulunuyor. Soruşturma, kovuşturma ve cezalar için öngörülen erteleme süreleri boyunca dava ve ceza zamanaşımı sürelerinin işlememesi planlanıyor.
Böylece erteleme süresinin, dosyalar bakımından zamanaşımının dolmasına yol açacak şekilde kullanılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Hak yoksunlukları yeniden değerlendirilebilecek
Düzenlemenin bir diğer önemli başlığı ise hak yoksunlukları olacak. Erteleme kararlarının belirli dönemlerde kurul tarafından değerlendirilmesi öngörülüyor.
Kurul tarafından gerekli görülmesi halinde, soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyet nedeniyle ortaya çıkan hak yoksunluklarının bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılması için sulh ceza hâkimliği, mahkeme veya infaz hâkimliğinden talepte bulunulabilecek.
Burada da süre şartı bulunuyor. Beş yıllık erteleme kararlarında karar tarihinden itibaren iki yılın, 10 yıllık erteleme kararlarında ise üç yılın geçmiş olması gerekecek.
Süreci hangi kurul takip edecek?
Kanunun uygulanmasının takibi ve süreç içerisindeki gelişmelerin değerlendirilmesi için üst düzey bir kurul oluşturulması planlanıyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlık edeceği kurulda Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilâtı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak.
Kurulun çalışmalarının koordinasyonunun ise Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yürütülmesi öngörülüyor.
Bu yapı üzerinden kanunun uygulanmasının izlenmesi, ortaya çıkabilecek sorunların değerlendirilmesi ve sürecin genel koordinasyonunun sağlanması hedefleniyor.
TBMM'de 17 kişilik izleme komisyonu kurulacak
Yasal düzenlemenin Meclis boyutunda da ayrı bir izleme mekanizması kurulması planlanıyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde 17 üyeden oluşan bir İzleme Komisyonu oluşturulacak.
Komisyon, kanun kapsamında yürütülen faaliyetleri takip edecek. Böylece sürecin yalnızca yürütme organları tarafından değil, Meclis çatısı altında oluşturulacak bir mekanizma tarafından da izlenmesi amaçlanacak.
Silah bırakma sürecinde kayıt işlemi nasıl yapılacak?
Teklifte PKK/KCK mensuplarının teslim olması ve silahsızlanma sürecine ilişkin idari hazırlıklara da yer veriliyor.
Kayda alınma işleminin nasıl gerçekleştirileceğini belirleyecek genelgenin, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak Milli Savunma Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından ortak şekilde hazırlanması öngörülüyor.
Böylece teslim ve silahsızlanma sürecinde uygulanacak yöntemin önceden belirlenmesi ve güvenlik kurumlarının koordinasyon içerisinde hareket etmesi amaçlanıyor.
Başvuru için altı aylık süre öngörülüyor
Kanundan yararlanmak isteyenler açısından belirli bir başvuru süresi de getiriliyor. Buna göre Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından altı ay içerisinde yazılı başvuru yapılması gerekecek.
Bu süre içerisinde başvuruda bulunmayanların düzenlemenin sağladığı mekanizmadan yararlanıp yararlanamayacağı konusunda kanunda öngörülen başvuru şartları belirleyici olacak.
Sürecin hukuki çerçevesi yeniden şekillenecek
Hazırlanan teklif, PKK/KCK'nın silah bırakması ve örgütsel faaliyetlerin sona erdirilmesine yönelik sürecin hukuki altyapısını belirlemeyi amaçlıyor. Düzenlemede hangi suçların kapsama alınacağı, hangi suçların kapsam dışında kalacağı, soruşturma ve kovuşturmaların ne kadar süre ertelenebileceği, kesinleşmiş cezalar bakımından hangi hükümlerin uygulanacağı ve sürecin hangi kurumlar tarafından takip edileceği ayrıntılı biçimde ele alınıyor.
Teklifin yasalaşması halinde süreçte hem adli makamların hem güvenlik kurumlarının hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde oluşturulacak İzleme Komisyonu'nun görev üstlenmesi öngörülüyor. Böylece silahsızlanma ve toplumsal bütünleşme hedefi doğrultusunda yürütülecek sürecin hukuki ve idari sınırlarının tek bir düzenleme üzerinden belirlenmesi amaçlanıyor.
