2026-2027 eğitim öğretim yılı öncesinde okul alışverişi hız kazanırken, uzmanlardan velilere çanta uyarısı geldi. Çocuğun bedenine uygun olmayan, ağır ve yanlış taşınan okul çantalarının sırt, boyun ve omuz bölgesinde ağrıya ve duruş problemlerine yol açabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, çanta ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 10'u civarında tutulmasını, yüzde 15'in ise aşılmaması gereken üst sınır olarak değerlendirilmesini öneriyor.
Yeni eğitim öğretim yılının başlamasına sayılı günler kala veliler kırtasiye, kıyafet ve okul ihtiyaçları için alışveriş hazırlıklarını sürdürüyor. Çocukların günlük yaşamında en fazla kullanılan eşyalardan biri olan okul çantaları ise sağlık açısından dikkat edilmesi gereken ürünlerin başında geliyor.
Düzce Atatürk Devlet Hastanesi Muncurlu Kampüsü Müdür Yardımcısı Fizyoterapist Tanju Şahin, okul çantasının yalnızca görünüşü ve kullanım kolaylığına göre seçilmemesi gerektiğine dikkat çekerek, özellikle küçük yaştaki çocuklarda çantanın ağırlığı ile çantanın vücuda uygunluğunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Şahin'in değerlendirmelerine göre yanlış çanta seçimi ve aşırı yük, çocuklarda duruş bozukluklarını ve omurga kaynaklı sorunları tetikleyebilecek etkenler arasında bulunuyor.
Okul çantasının ağırlığı ne kadar olmalı?
Velilerin okul alışverişinde en fazla dikkat etmesi gereken konuların başında çantanın toplam ağırlığı geliyor. Uzman önerilerine göre dolu bir okul çantasının ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10'u civarında tutulması uygun bir hedef olarak öne çıkıyor. Bazı uzmanlar yüzde 15'e kadar olan oranı üst sınır olarak değerlendirirken, bu seviyenin hedeflenmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Örneğin 30 kilogram ağırlığındaki bir öğrencinin çantasının sürekli olarak 4-5 kilogram seviyelerine çıkması, küçük bedenin taşıdığı yükü belirgin biçimde artırabilir. Bu nedenle çantanın yalnızca boş haldeki ağırlığına değil, öğrencinin okulda gün boyunca taşıdığı kitap, defter, matara, beslenme çantası ve diğer malzemelerle birlikte toplam yüküne bakılması gerekiyor.
Düzce Atatürk Devlet Hastanesi'nden Fizyoterapist Tanju Şahin de gereksiz kitap ve malzemelerin her gün taşınmaması gerektiğini, mümkün olduğunca günlük ders programına göre çanta hazırlanmasının yükü azaltacağını belirtiyor.
Ağır çanta skolyoz ve kifoz yapar mı?
Okul çantalarıyla ilgili en çok merak edilen konulardan biri de ağır yükün çocuklarda skolyoz veya kifoz oluşturup oluşturmadığı.
Burada önemli bir ayrım bulunuyor. Uzmanlar yanlış ve ağır çanta kullanımının çocukların duruşunu olumsuz etkileyebileceği, ağrı ve postür problemlerine zemin hazırlayabileceği konusunda uyarırken, ağır çantanın tek başına yapısal skolyozun doğrudan nedeni olduğunu söylemek bilimsel açıdan doğru bir yaklaşım olarak görülmüyor.
Ortopedi ve travmatoloji alanındaki değerlendirmelerde de ağır sırt çantalarının yapısal skolyoz veya kifozun temel nedeni olmadığı, ancak özellikle yanlış taşıma ve uzun süreli yüklenmenin vücudun duruşunu değiştirebildiği ve mevcut sorunları olumsuz etkileyebildiği belirtiliyor.
Benzer şekilde, Ağustos 2026'da yapılan bir başka uzman değerlendirmesinde de ağır okul çantasının mutlaka kalıcı omurga bozukluğuna yol açacağı yönünde kesin bir hüküm kurulamayacağı vurgulandı. Çantanın ağırlığının yanı sıra taşıma süresi, taşıma biçimi, çocuğun yaşı, fiziksel kapasitesi ve günlük hareket düzeyinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Bu nedenle velilerin paniğe kapılmadan, asıl olarak doğru çanta seçimi ve doğru kullanım üzerinde durması önem taşıyor.
Çanta çocuğun sırtına nasıl oturmalı?
Doğru çanta seçiminde ilk kriterlerden biri çantanın öğrencinin vücut ölçülerine uygun olması. Çocuğun sırtından fazla aşağıya sarkan, gevşek askılarla kullanılan veya tek omuzda taşınan çantalar yükün vücutta dengesiz dağılmasına neden olabilir.
Uzmanlar, iki omuzda kullanılabilen, omuz askıları destekli ve çocuğun sırtına mümkün olduğunca yakın duran modellerin tercih edilmesini öneriyor. Çantanın kalça hizasına kadar sarkmaması ve askıların çocuğun vücuduna göre ayarlanması da taşıma sırasında yük dağılımının daha dengeli olmasına yardımcı oluyor. Bazı modellerde bulunan göğüs ve bel kemerleri ise çantanın hareket etmesini azaltarak yükün daha dengeli taşınmasına katkı sağlayabiliyor.
Özellikle tek askıyla bir omuzda taşınan çantaların alışkanlık haline gelmesi yerine iki omuz askısının birlikte kullanılması önem taşıyor.
Çantanın içindeki eşyaların yeri de önemli
Sadece çantanın kaç kilogram olduğu değil, bu ağırlığın çantanın içine nasıl yerleştirildiği de çocukların taşıma konforunu etkiliyor.
Ağır kitap ve defterlerin sırt bölgesine en yakın kısma yerleştirilmesi, daha hafif eşyaların ise dış ceplerde taşınması öneriliyor. Matara gibi ağırlık oluşturan malzemelerin tek bir tarafta toplanması yerine çantanın bölmeleri arasında dengeli biçimde dağıtılması da yükün vücutta eşitsiz oluşmasını önlemeye yardımcı olabilir.
Bu ayrıntı, özellikle her gün çok sayıda ders kitabını okula götüren öğrenciler açısından önem taşıyor. Kullanılmayacak kitap ve defterlerin çantada tutulmaması, toplam ağırlığın azaltılmasının en basit yollarından biri olarak öne çıkıyor.
Ağrı ve uyuşma varsa göz ardı edilmemeli
Okul çantasının ardından çocukta sırt, bel, boyun veya omuz ağrısı görülmesi durumunda problemin yalnızca yorgunluk olduğu düşünülmemeli. Çantanın ağırlığının azaltılması, askıların yeniden ayarlanması ve taşıma şeklinin kontrol edilmesi ilk adımlar arasında yer alıyor.
Ağrının devam etmesi, duruşta belirgin değişiklik görülmesi ya da uyuşma, karıncalanma veya güçsüzlük gibi başka şikâyetlerin ortaya çıkması halinde ise uzman değerlendirmesi gerekiyor.
Yeni eğitim yılı öncesi velilerin işi sadece alışverişle bitmiyor
Millî Eğitim Bakanlığının açıkladığı 2026-2027 eğitim öğretim yılı takvimine göre okullarda birinci dönem 14 Eylül 2026 Pazartesi günü başlayacak. Okul öncesi ve ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin uyum eğitimleri ise 7-11 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek.
Bu nedenle okul alışverişlerinin yoğunlaştığı bugünlerde çanta seçimi, yalnızca renk, model veya çocuğun beğenisine göre yapılacak bir tercih olmaktan çıkıyor. Çocuğun kilosu, boyu, günlük taşıdığı malzeme miktarı ve çantayı nasıl kullandığı birlikte değerlendirildiğinde hem günlük konfor hem de omurga sağlığı açısından daha doğru bir seçim yapılabiliyor.
Uzmanların ortak vurgusu ise çantayı mümkün olduğunca hafifletmek, çocuğun vücuduna uygun bir model seçmek ve doğru taşıma alışkanlığını küçük yaşta kazandırmak. Çünkü okul yolunda her gün taşınan birkaç kilogramlık yük, tek başına bir hastalığın nedeni olarak gösterilmese de çocuğun duruşu, hareket biçimi ve günlük yaşam konforu üzerinde dikkate alınması gereken bir etken oluşturabiliyor.
