ABD Merkez Bankası'nın (Fed) direksiyonunda tam 18 yıl boyunca kalarak küresel finans sistemine yön veren efsanevi ekonomist Alan Greenspan, 100 yaşında yaşama veda etti. NBC News kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre, dört farklı ABD başkanının döneminde beş kez Fed başkanlığına seçilen Greenspan, pazartesi günü Parkinson hastalığına bağlı komplikasyonlar sebebiyle evinde son nefesini verdi. Küresel piyasaların seyrini tek bir kelimesiyle değiştirebilen bu tarihi figürün ölümü, ekonomi dünyasında büyük bir yankı uyandırdı.
KÜRESEL FİNANSIN ALTIN ÇAĞI VE 'ŞEF'İN YÜKSELİŞİ
1987 yılında göreve geldiği ilk günden, 2006 yılının başlarındaki emekliliğine kadar geçen sancılı ve bir o kadar da parlak süreçte Greenspan, her zaman Amerikan ekonomisini ayakta tutan ana kolon olarak görüldü. Döneminde görev yaptığı dört başkan ve yedi hazine bakanından çok daha fazla nüfuza sahip olan Greenspan, hisse senedi piyasalarındaki rekor sıçramaların ve tarihi düşük işsizlik oranlarının baş mimarıydı. Televizyonlardan yayınlanan kongre ifadeleri ve piyasalara verdiği gizemli mesajlarla adeta bir finans ikonuna dönüşen tecrübeli ekonomist, aldığı kararlarla sadece ABD'nin değil, tüm dünyanın para politikalarını şekillendirdi.
KESİNTİSİZ BÜYÜMENİN ARDINDAKİ TEKNOLOJİ VİZYONU
Greenspan'in görev süresi, William McChesney Martin Jr.'ın ardından Fed tarihindeki en uzun ikinci başkanlık dönemi olarak kayıtlara geçti. Bu 18 yıllık uzun soluklu periyot, merkez bankasının 1913 yılındaki kuruluşundan bu yana şahit olduğu en istikrarlı ekonomik büyüme dönemini de içerisine alıyordu. Özellikle Mart 1991 ile Mart 2001 arasındaki on yıllık altın çağda ABD ekonomisi yıllık ortalama yüzde 3,5 gibi devasa bir hızla büyürken, Standard & Poor's 500 Endeksi değerini neredeyse dörde katlamayı başardı. İşsizlik oranı ise Nisan 2000'de yüzde 3,8'e gerileyerek 1969'dan bu yana görülen en dip seviyeye ulaştı. 1999 ve 2006 yılları arasında Fed başkan yardımcılığı görevini üstlenen Roger Ferguson'a göre Greenspan, verimliliği artırma konusunda teknolojinin itici gücünü ilk fark edenlerden biriydi ve bu vizyonu sayesinde ekonominin enflasyon yaratmadan beklenenden çok daha hızlı büyümesine olanak tanıdı. Ferguson, onun sadece Fed tarihinin değil, küresel bağlamda yirminci yüzyılın ikinci yarısının en büyük merkez bankacılarından biri olarak anılmayı hak ettiğinin altını çiziyor.
KUSURSUZ İTİBARA GÖLGE DÜŞÜREN KRİZ VE ELEŞTİRİLER
Ancak bu görkemli tablonun ardında, Greenspan'n görev süresinin sonlarına doğru yaklaşan büyük bir fırtınanın ayak sesleri de duyuluyordu. Özellikle konut piyasasında ödeme güçlüğü çeken alıcılara pervasızca dağıtılan yüksek riskli ipotek kredileri, finansal sistemin temellerini sarsmaya başlamıştı. 2005 yılındaki Fed politika toplantılarının tutanakları, aslında kurum içindeki uzmanların ve yetkililerin bir konut balonu oluştuğunu çoktan fark ettiğini gösteriyordu. Greenspan ise o dönemde yaptığı açıklamalarda, piyasadaki köpüğün büyük ölçüde kontrol altına alındığını ve ipotek faiz oranlarının yükselmesinin bu durumu dizginlediğini savunuyordu. Fakat 2007 yılının ortalarında bankalar arası kredi akışının aniden durması ve Eylül 2008'de Lehman Brothers'ın çöküşüyle patlak veren küresel kriz, efsanevi başkanı eleştirilerin odağına yerleştirdi. Finansal piyasalara ve şişen balonlara müdahale etmeme konusundaki ısrarcı tutumu, kendisini Büyük Buhran'dan sonraki en yıkıcı ekonomik çöküşe zemin hazırlamakla suçlayan eleştirmenlerle karşı karşıya bıraktı. Eski bir Fed yetkilisi olan Paul Kasriel'in 2010 yılında dile getirdiği sert ifadelerle, bazı çevreler onu teknolojik verimlilik artışını yeni bir ekonominin mucizesi sayarak ABD tarihindeki en büyük borsa balonuna yardım ve yataklık etmekle itham etti.
DÖRT BAŞKAN, BEŞ DÖNEM VE TARİHİ BİR MİRAS
Tüm bu çalkantılı tartışmalara ve krizlere rağmen Greenspan'in kariyeri, Amerikan siyaset ve ekonomi tarihinin en eşsiz serüvenlerinden biri olarak kalmaya devam edecek. İlk olarak 1987 yılında Başkan Ronald Reagan tarafından Fed Başkanlığına aday gösterilen tecrübeli isim, Temmuz 1991'de Başkan George H.W. Bush tarafından ikinci dört yıllık dönemi için yeniden seçildi. Ardından gelen Başkan Bill Clinton döneminde güven tazeleyerek üçüncü ve dördüncü kez bu kritik koltuğa oturan Greenspan, son olarak 2004 yılında Başkan George W. Bush tarafından beşinci ve son dönemine aday gösterilerek kırılması zor bir bürokratik rekora imza attı. Tam bir asırlık ömrünü tamamlayarak bugün hayata veda eden Alan Greenspan, destekleyicileri ve muhalifleriyle birlikte küresel kapitalizmin en unutulmaz aktörlerinden biri olarak ekonomi tarihindeki sarsılmaz yerini aldı.Fed başkanı öldü
