Koronavirüs enfeksiyonunun ardından uzun süre devam eden sağlık sorunları yaşayan kişilerle ilgili yeni bir araştırma, uzun COVID'in beyindeki dopamin sistemiyle bağlantılı olabileceğini ortaya koydu. Bilim insanları, beyindeki iltihaplanmanın dopamin üreten nöronlarda hasara yol açabileceğini belirterek, bu bulgunun gelecekte geliştirilecek tedavilere ışık tutabileceğini ifade etti.
Uzun COVID milyonlarca kişiyi etkiliyor
Uzmanlara göre dünya genelinde milyonlarca kişi, COVID-19 enfeksiyonunun ardından aylarca sürebilen yorgunluk, hafıza sorunları, dikkat dağınıklığı ve motivasyon kaybı gibi şikâyetlerle yaşamını sürdürüyor.
Küresel nüfusun yaklaşık yüzde 5'ini etkilediği tahmin edilen uzun COVID'in nedenleri ve etkili tedavi yöntemleri ise halen araştırılıyor.
Araştırma dopamin sistemiyle bağlantıya işaret etti
Yeni çalışmada, uzun COVID ile beynin dopamin sistemi arasında doğrudan ilişki olabileceğine dair bulgular elde edildi.
Dopamin; hareket kontrolü, öğrenme, motivasyon, dikkat ve ödül mekanizmasında görev alan önemli bir nörotransmitter olarak biliniyor. Parkinson hastalığında görülen dopamin üreten hücre kaybı da hareket bozukluklarının temel nedenleri arasında yer alıyor.
Araştırmacılar, uzun COVID hastalarında görülen bazı belirtilerin dopamin sistemindeki değişimlerle bağlantılı olabileceğini değerlendirdi.
PET görüntüleme yöntemi kullanıldı
Kanada'daki Bağımlılık ve Ruh Sağlığı Merkezi'nde görev yapan Dr. Jeffrey Meyer liderliğindeki araştırma ekibi, pozitron emisyon tomografisi (PET) yöntemiyle 24 uzun COVID hastasını 43 sağlıklı gönüllüyle karşılaştırdı.
İncelemelerde, uzun COVID hastalarının beynin motivasyon, hareket ve bilişsel işlevlerden sorumlu striatum bölgesinde dopamin nöronlarının belirgin biçimde azaldığı tespit edildi.
Araştırmacılar ayrıca dopamin sistemindeki değişimlerin hastaların yaşadığı bazı belirtilerle örtüştüğünü bildirdi.
Hafıza ve motivasyon sorunlarıyla ilişki bulundu
Çalışmaya göre beynin ventral striatum bölgesindeki değişimler motivasyon kaybıyla, caudate putamen bölgesindeki farklılıklar ise hafıza sorunlarıyla ilişkilendirildi.
Araştırmacılar, daha önce aynı bölgelerde tespit edilen iltihaplanmanın dopamin üreten hücrelerde hasara neden olabileceğini değerlendirdi.
Uzmanlar temkinli olunması gerektiğini vurguluyor
Araştırmaya katılmayan uzmanlar ise elde edilen bulguların önemli olduğunu ancak mevcut verilerin doğrudan tedavi uygulamalarına temel oluşturması için henüz yeterli olmadığını belirtiyor.
Uzmanlar, Parkinson hastalığında kullanılan dopamin tedavilerinin uzun COVID hastalarında kullanılabilmesi için daha kapsamlı klinik çalışmaların tamamlanması gerektiğini ifade ediyor.
Yeni klinik çalışmalar planlanıyor
Araştırma ekibi, uzun COVID hastalarında dopamin sistemini hedef alan yeni klinik çalışmalar başlatmayı planlıyor.
Bilim insanları, elde edilen bulguların yalnızca yeni tedavi seçeneklerinin geliştirilmesine katkı sağlamayacağını, aynı zamanda uzun COVID yaşayan kişilerin şikâyetlerinin biyolojik temellerini ortaya koyması açısından da önem taşıdığını belirtiyor.
Araştırmanın sonuçları hakemli bilimsel dergi eBioMedicine'da yayımlandı.
