Sonbaharın serin ve değişken hava koşullarının kendini göstermeye başladığı günlerde, sıcaklıkların kısa süreli olarak yeniden yükselip yükselmeyeceği merak ediliyor. Türkiye’de halk arasında “pastırma sıcakları” ya da “pastırma yazı” olarak adlandırılan dönem de bu nedenle her yıl ekim ve kasım aylarında gündeme geliyor. Peki pastırma sıcakları tam olarak ne zaman yaşanıyor, ekimde mi yoksa kasımda mı görülüyor ve bu sıcak hava dönemi kaç gün sürüyor?
Meteorolojik açıdan belirli bir güne sabitlenmiş bir hava olayı olmayan pastırma yazı, genellikle sonbaharın ilerleyen dönemlerinde, hava sıcaklıklarının birkaç gün boyunca mevsim normallerinin üzerinde seyretmesiyle ortaya çıkıyor. Türkiye’de bu dönem çoğunlukla ekim ayının son günleri ile kasım ayının ilk yarısı arasında görülüyor. Ancak başlangıç ve bitiş tarihleri her yıl atmosfer koşullarına göre değişebiliyor.
2026 yılı için Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı uzun vadeli tahminlerde ise ekim ve kasım aylarında Türkiye’nin önemli bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi öngörülüyor. MGM’nin 7 Eylül 2026 tarihli tahminine göre ekim ayında Marmara’nın doğusu, Kuzey Ege’nin iç kesimleri, İç Anadolu’nun kuzey ve doğusu, Karadeniz ile Doğu Anadolu’nun kuzey kesimlerinde sıcaklıkların normallerin 1 ila 2 derece üzerinde olması bekleniyor. Diğer bölgelerde ise sıcaklıkların genel olarak normallerin 0,5 ila 1 derece üzerinde seyretmesi tahmin ediliyor.
Pastırma sıcakları hangi ayda görülüyor?
Pastırma sıcaklarının belirli bir takvim günü bulunmuyor. Halk arasındaki yaygın kullanıma göre bu dönem, sonbaharın son bölümünde, özellikle ekim ayının sonlarına doğru başlayıp kasım ayının ilk yarısına kadar uzanan sıcak ve güneşli günleri ifade ediyor.
Geçmiş yıllara ilişkin meteorolojik değerlendirmelerde de pastırma yazının çoğunlukla ekim sonu ile kasım ortası arasında görüldüğü belirtiliyor. Bazı yıllarda birkaç gün süren sıcaklık artışı yaşanırken, uygun atmosfer koşullarının oluşması halinde bu dönem yaklaşık bir haftaya kadar uzayabiliyor. Daha uzun süren örnekler bulunsa da pastırma yazının süresi için her yıl geçerli kesin bir takvim bulunmuyor.
Bu nedenle “Pastırma sıcakları kesin olarak şu tarihte başlayacak” şeklinde bir tarih vermek meteorolojik açıdan doğru kabul edilmiyor. Kısa vadeli hava tahminleri yaklaştıkça hangi bölgelerde sıcaklık artışı yaşanacağı daha net ortaya çıkıyor.
Pastırma yazı nedir?
Pastırma yazı, sonbaharda hava sıcaklıklarının beklenenden daha yüksek seviyelere çıktığı kısa süreli ılık ve güneşli hava dönemine verilen isimdir. Bu süreçte gündüz saatlerinde güneşli ve oldukça ılık hava görülürken, özellikle gece ve sabah erken saatlerde sıcaklıklar yeniden düşebilir.
Pastırma yazını diğer sıcak hava dönemlerinden ayıran temel özelliklerden biri de atmosferin sakinleşmesi ve rüzgarın zayıflamasıyla birlikte havanın daha açık ve durgun hale gelmesidir. Bu koşullar nedeniyle gündüzleri hissedilen sıcaklık ile geceleri yaşanan serinlik arasında belirgin bir fark ortaya çıkabilir.
Meteorolojik kaynaklarda söz konusu durum, genellikle yüksek basınç koşullarının etkisiyle ilişkilendiriliyor. Yüksek basıncın hakim olduğu dönemlerde alçalıcı hava hareketleri, bulut oluşumunu sınırlandırarak daha açık ve sakin hava koşullarına zemin hazırlayabiliyor.
Pastırma sıcakları neden bu isimle anılıyor?
“Pastırma yazı” adının, Türkiye’de pastırma üretimiyle bağlantılı olduğu kabul ediliyor. Geleneksel pastırma üretiminde etin belirli koşullarda kurutulması gerektiği için serin, kuru, güneşli ve nispeten sakin hava koşullarının elverişli olduğu dönemler önem taşıyor.
Sonbaharın ilerleyen günlerinde görülen bu hava şartları, geçmişte pastırmanın hazırlanması ve kurutulması için uygun ortam oluşturduğundan, sıcaklıkların kısa süreli yükseldiği bu dönem halk arasında “pastırma yazı” olarak adlandırılmaya başladı.
Bu ifade yalnızca Türkiye’ye özgü bir kavram da değil. Dünyanın farklı bölgelerinde sonbaharda yaşanan benzer sıcak hava dönemleri farklı kültürel isimlerle tanımlanıyor. Ancak Türkiye’de kullanılan “pastırma yazı” ifadesi doğrudan geleneksel pastırma üretimiyle özdeşleşmiş durumda.
2026’da pastırma sıcakları ne zaman görülecek?
2026 yılı açısından şu aşamada dikkat çeken nokta, sıcaklıkların sonbahar aylarında birçok bölgede mevsim normallerinin üzerinde seyretmesinin beklenmesi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün Ekim 2026 tahmininde Marmara’nın doğusu, Kuzey Ege’nin iç kesimleri, İç Anadolu’nun kuzey ve doğusu, Karadeniz ile Doğu Anadolu’nun kuzeyinde sıcaklıkların normallerin 1 ila 2 derece üzerine çıkabileceği belirtiliyor. Türkiye’nin diğer kesimlerinde de 0,5 ila 1 derece arasında pozitif sapma öngörülüyor.
Kasım ayına ilişkin MGM tahmininde ise Doğu Akdeniz, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu’nun güney ve doğusunda sıcaklıkların mevsim normalleri civarında kalması, diğer bölgelerde ise 0,5 ila 1 derece arasında normallerin üzerinde seyretmesi bekleniyor.
Bu veriler, sonbaharın tamamında sıcaklıkların yüksek olabileceğine işaret etse de tek başına belirli bir günün “pastırma yazı” olarak yaşanacağını göstermiyor. Çünkü pastırma sıcakları kısa süreli atmosferik koşullara bağlı bir dönem olduğu için kesin tarihlerin daha kısa vadeli tahminlerle belirginleşmesi gerekiyor.
Pastırma sıcakları kaç gün sürüyor?
Pastırma sıcaklarının süresi yıldan yıla değişiyor. Genel olarak birkaç gün ile yaklaşık bir hafta arasında görülen bu dönem, bazı yıllarda daha uzun sürebilirken bazı yıllarda hiç belirgin şekilde ortaya çıkmayabiliyor.
Özellikle yüksek basınç sisteminin kalıcılığı, rüzgarın durumu, hava kütlelerinin hareketi ve sıcaklık farkları, sıcak dönemin ne kadar süreceğinde etkili olabiliyor. Bu nedenle geçmiş yıllardaki takvimlere bakarak her yıl için aynı süreyi beklemek doğru değil.
Gündüz yaz, gece sonbahar havası yaşanabiliyor
Pastırma yazının en dikkat çekici özelliklerinden biri, aynı gün içerisinde oldukça farklı hava koşullarının görülebilmesi. Güneşin etkili olduğu öğle saatlerinde sıcaklıklar mevsime göre yüksek hissedilirken, güneşin batmasıyla birlikte hava hızla serinleyebiliyor.
Özellikle açık gökyüzünün etkisiyle gece sıcaklıklarının daha fazla düşmesi mümkün. Bu nedenle vatandaşların gündüz sıcaklığına bakarak gece saatleri için aynı hava şartlarının devam edeceğini düşünmemesi gerekiyor.
Gece ve gündüz arasındaki bu belirgin sıcaklık farkı, pastırma sıcaklarının tipik özelliklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Pastırma yazı her yıl mutlaka yaşanır mı?
Hayır. Pastırma yazı için her yıl değişmeyen ve garanti edilmiş bir tarih bulunmuyor. Bazı yıllarda birkaç kez benzer sıcaklık artışları görülebilirken bazı yıllarda bu dönem oldukça kısa sürebiliyor veya belirgin bir pastırma yazı yaşanmayabiliyor.
Dolayısıyla “ekim sonu geldiğinde mutlaka pastırma sıcakları başlayacak” şeklinde kesin bir meteorolojik kural bulunmuyor. Takvimdeki tarih kadar atmosferik şartların da uygun olması gerekiyor.
2026 sonbaharında hangi bölgeler dikkat çekiyor?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün güncel uzun vadeli tahminlerine göre 2026 yılının ekim ayında özellikle Marmara’nın doğusu, Kuzey Ege’nin iç kesimleri, İç Anadolu’nun kuzey ve doğusu, Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun kuzey kesimleri sıcaklık açısından öne çıkıyor. Bu alanlarda sıcaklıkların mevsim normallerinin 1 ila 2 derece üzerinde seyretmesi bekleniyor.
Kasım ayında ise Türkiye’nin büyük bölümünde sıcaklıkların yine normallerin üzerinde olması öngörülüyor. Doğu Akdeniz, Güneydoğu Anadolu ile Doğu Anadolu’nun güney ve doğusunda ise sıcaklıkların daha çok mevsim normalleri civarında kalacağı tahmin ediliyor.
Ancak uzun vadeli tahminlerin geniş ölçekli atmosferik eğilimleri gösterdiği unutulmamalı. MGM de bu ürünlerin daha küçük ölçekli yerel meteorolojik olayları her zaman temsil edemeyebileceğini ve tahminlerin düzenli olarak güncellendiğini belirtiyor.
Pastırma sıcakları sonrası hava yeniden soğuyabilir
Pastırma sıcaklarının yaşanması, kışın gecikeceği veya sıcak havaların uzun süre devam edeceği anlamına gelmiyor. Bu dönem kısa süreli bir sıcaklık yükselişi olarak değerlendiriliyor. Ardından yeni bir soğuk hava sistemi Türkiye’nin farklı bölgelerinde sıcaklıkları yeniden düşürebiliyor.
Bu nedenle sonbahar aylarında gündüz sıcaklıklarının yükselmesi, kış mevsiminin gelmeyeceği şeklinde yorumlanmamalı. Özellikle gece ve sabah saatlerindeki sıcaklıkların takip edilmesi, mevsim geçişlerinde oluşabilecek ani değişimlere karşı önem taşıyor.
Pastırma sıcakları için gözler ekim sonu ve kasımın ilk yarısında
Türkiye’de “pastırma sıcakları ne zaman?” sorusunun genel karşılığı ekim ayının son günleri ile kasım ayının ilk yarısı olarak öne çıkıyor. Fakat bu dönem kesin bir takvim aralığı değil, geçmiş yıllardaki hava koşullarından yola çıkılarak kullanılan genel bir zaman dilimi.
2026 yılında Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün uzun vadeli tahminleri, özellikle ekim ve kasım aylarında Türkiye’nin geniş bölümünde sıcaklıkların normallerin üzerinde seyretmesini bekliyor. Bu tablo, sonbaharın ilerleyen bölümünde sıcak günlerin yaşanabileceğine işaret etse de pastırma yazının kesin başlayacağı tarihi şimdiden ilan etmeye yeterli değil.
Hava tahminleri kısa vadeye girdikçe pastırma sıcaklarının hangi günlerde ve hangi bölgelerde daha belirgin hissedileceği daha net anlaşılacak. Bu nedenle özellikle ekim ayının son haftası ile kasım ayının ilk günlerinde yayımlanan güncel hava tahminlerinin takip edilmesi önem taşıyor.
