İzmir’in simge yapılarından Şato, yaklaşık 70 yıl önce başlayan hikâyesini bugün farklı bir işlevle sürdürmeye devam edecek. 1954’te “Şark Kahvesi” olarak tasarlanan yapı, bugün İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından kütüphane ve İzmirli Kahve olarak kullanılırken, geçmişte kahve içilen masalarda artık gençler ders çalışıyor ve kitap okuyor.
Eşrefpaşa ve Hatay’ın gelişiminde önemli rol oynayan Varyant yolunun açıldığı yıllarda kente kazandırılan Şato, 1954 yılında mimarlar Rıza Aşkan ve Doğan Tekeli tarafından “Şark Kahvesi” olarak tasarlanmıştı.
Dönemin belediye yayınlarında Şark Kahvesi’nin Vali Rahmi Bey Parkı’nın üst bölümünde, körfeze, Karşıyaka’ya ve Yamanlar Dağı’na hâkim bir noktada inşa edildiği ve İzmirlilere “temiz ve nezih bir şekilde istirahat ve eğlence imkanı” sunmasının amaçlandığı belirtiliyordu.
Şark Kahvesi’nden İzmirli Kahve’ye uzanan yolculuk
Şato'nun geçmişinde olduğu gibi 70 yıl sonra bugün de kahve kültürü ile insanlar bir araya geliyor.
Bir dönem kahvehane masalarının bulunduğu alanlarda artık çalışma masaları yer alırken, sohbetlerin yanına kitaplar ve ders notları eşlik ediyor.
Düğün salonu ve restoran olarak kullanılan Şato, 1990’lı yıllarda yapısal değişiklikler geçirdi. Buna rağmen İzmir manzarasına hâkim konumu ve kentlinin kullanımına açık karakteri korunmaya devam etti. Bugün kütüphane olarak kullanılan Şato, İzmirli Kahve ile sosyal yaşam kültürü devam ediyor.
"Evimiz gibi oldu"
Şato Kütüphanesi, bugün özellikle sınavlara hazırlanan gençlerin çalışma alanlarından biri haline geldi. Geçmişte kahve içmek ve dinlenmek için kullanılan mekânda bugün gençler uzun saatler boyunca ders çalışıyor.
KPSS’ye hazırlanan 21 yaşındaki Rümeysa Acay, Buca’dan hemen her gün Şato’ya geldiğini ve sabah saatlerinden akşama kadar burada çalıştığını söyleyerek, “Bu kütüphanede çalışırken kendimi daha huzurlu hissediyorum. Geçmişini de biliyorum, zaman zaman araştırıyorum. Bahçesinde dinlenmek, kahve içmek iyi geliyor. Sınav stresini azaltmaya yardımcı oluyor” dedi.
Alanların artırılması gerektiğini ifade eden Acay, kendi yemeğini de getirebilmenin sağlığı ve ekonomisi için büyük avantaj olduğunu ifade etti.
KPSS ön lisans sınavına hazırlanan 26 yaşındaki Elif Şavlı da gününün yaklaşık 11 saatini Şato’da geçirdiğini anlatarak, “Burası bize evimiz gibi. Manzarası iyi hissettiriyor. Her gün geliyorum” dedi. Sabah kahvesini evden getirse de ihtiyaç duyduğunda buradan da uygun fiyatlı ve lezzetli kahveye ulaşabildiğini söyledi.
28 yaşındaki KPSS adayı Merve Zemzem ise Şato Kütüphanesi’ni 2024 yılından bu yana kullandığını ve ortamın "ev huzuru" verdiğini ifade etti.
Yapının geçmişini daha önce bilmediğini ifade eden Zemzem, “Buranın hikayesini bilmiyordum ama belli; burada bir yaşanmışlık var. O hissiyat var. Sizi içine çekiyor, bir anda onunla harmanlanıyorsunuz” dedi.
