KENAN YEŞİL/MANŞETİZ – Çağdaş şehircilik vizyonu, iklimi ve düz sahil topoğrafyasıyla Türkiye’nin Batı’ya açılan kapısı konumundaki İzmir, sürdürülebilir ve çevreci ulaşımın en önemli ayaklarından biri olan bisikletli ulaşımda Avrupa standartlarını yakalama hedefinin gerisinde kaldı.
2019 yılında Avrupa Bisikletçiler Federasyonu’nun (ECF) Akdeniz Rotası (EuroVelo 8) ağına dahil olarak uluslararası alanda büyük sükse yapan, İZDENİZ ve toplu taşıma entegrasyonlarıyla örnek gösterilen kentte altyapı yatırımları durma noktasına geldi. 2016 Ulaşım Master Planı'nda bisiklet yolu ağını 3 kademede 400 kilometreye çıkarma hedefi konmasına karşın, sahadaki gerileme bisiklet kullanıcılarının tepkisini çekiyor.
Bisikletli Ulaşımı Geliştirme Derneği (BUGEP) Yönetim Kurulu Üyesi Mustafa Karakuş, kentteki bisiklet yollarının güvenliği, fiziki durumu ve kullanıcı sayılarına dair kritik açıklamalarda bulundu.
"400 kilometre hedeflendi, 6 yılda 5-6 kilometre bile yapılmadı"
İzmir'deki mevcut bisiklet yollarının sadece sahil şeridine sıkıştığını ifade eden Mustafa Karakuş, iç kesimlere dikey aksların bağlanamadığını belirterek, “İzmir’de resmi kayıtlarda 111 kilometre bisiklet yolu olduğu ifade ediliyor. Ancak bunun 20-30 kilometrelik kısmı sadece boya yapılarak araçlarla paylaşımlı hale getirilmiş yollar. Bisiklet yolu ağı neredeyse yalnızca Karşıyaka, Bayraklı, Alsancak ve Güzelyalı hattında Körfez'i çevreleyen sahil bandını kapsıyor. 2016 Ulaşım Master Planı’nda 400 kilometrelik bir hedef konmuştu; Bornova, Şemikler, Buca ve Balçova gibi iç kısımlara dikey akslar açılacaktı. Fakat 2020 yılından bu yana İzmir’de 5-6 kilometrenin üzerinde yeni bisiklet yolu yapılmadı. Alınmış UKOME kararları dahi uygulanmıyor, altyapıya yatırım durmuş durumda” diye konuştu.
"Yeni yol yapılmadığı gibi olanlar da sökülüyor"
Mevcut yolların korunmasında dahi ciddi sorunlar yaşandığını, alınan kararlarla bisiklet yollarının birer birer kaldırıldığını aktaran Karakuş, “Urla Neyzen Tevfik Caddesinde 4 kilometrelik bisiklet yolu tamamen söküldü. Foça’da Uluslararası EuroVelo rotasında yer alan bisiklet yolunun kapatılması yönünde UKOME kararı alındı. Alsancak’ta şikayetler gerekçe gösterilerek 2 bisiklet yolu seçim vaadi olarak kaldırıldı. İbrahim Hakkı Caddesi’nde yapımına başlanan ancak durdurulan bisiklet yolu 3 yıldır tamamlanmayı bekliyor ve yarım haliyle bisikletliler için büyük tehlike oluşturuyor. Artık yeni yol talep etmekten ziyade mevcut yolları koruma mücadelesi veriyoruz. İzmir’de bisikletli altyapı konusunda son 6 yılda ileriye gitmek bir yana, maalesef geriye doğru gittik" dedi.
Bisiklet kullanım oranı binde 5'in altında
Kentin 4,5 milyona yaklaşan nüfusuna oranla düzenli bisiklet kullanan kişi sayısının çok geride kaldığını belirten BUGEP Yöneticisi Karakuş, istatistiki tabloyu şu sözlerle özetledi:
“İzmir genelinde bisiklet kullanıcı sayısı 20-25 bin civarında seyrediyor. Nüfusa oranladığımızda bu oran binde 5’in dahi altında kalıyor. Pandemi sürecinde bisiklete yönelik geçici bir ilgi artışı yaşandı ancak bu oran sonrasında yeniden geriledi. Bunun temel sebebi, hem Türkiye genelinde hem de İzmir’de trafikte yaşanan bisikletli ölümlerinin ve kazaların artmasıdır. İnsanlar can güvenliği endişesiyle bisiklet kullanmaktan çekiniyor."
"Buca'da bisiklet sürmek Teksas'ta kovboy olmak gibi"
Bisiklet kullanımının tabana yayılması için yolların araç trafiğinden tamamen fiziki bariyerlerle ayrılması gerektiğini vurgulayan Karakuş, “Trafikten fiziki olarak ayrılmış, güvenli bisiklet yolları inşa edilirse yurttaşlarımız bisikleti bir ulaşım aracı olarak tercih eder. Bugün örneğin Buca’da bisiklet kullanmak, Teksas’ta kovboy olmak gibi bir şey; adeta kelle koltukta pedal çeviriyorsunuz. Can güvenliği sağlanmadığı için insanlarımız bisiklet kullanmaya özenemiyor. Güvenli, kesintisiz ve iç ilçeleri birbirine bağlayan bütüncül bir bisiklet ağı kurulmadıkça bu tablonun değişmesi mümkün değil" ifadelerini kullandı.
