İzmir Deprem Master Planı kapsamında kentin deprem riski farklı başlıklarla ele alınıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde ve Dokuz Eylül Üniversitesi koordinasyonunda yürütülen çalışmada yaklaşık 40 fay zonu, zemin yapısı ve 118 bin yapıya ilişkin veriler inceleniyor.
Proje kapsamında jeoloji ve jeofizikten yapı stokuna, altyapıdan afet yönetimine, hukuktan ekonomiye ve toplumsal bilinçlendirmeye kadar 10 ayrı çalışma grubu görev yapıyor. Çalışmayla deprem öncesinden afet sonrasına kadar İzmir'in dirençliliğini artıracak uygulanabilir bir yol haritası hazırlanması hedefleniyor.
İzmir'in deprem riski çok yönlü inceleniyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin 2025-2029 Stratejik Planı'ndaki “Çoklu Krizlere Dirençli Kent Belediyeciliği” hedefi doğrultusunda hazırlanan Deprem Master Planı, yalnızca yapıların deprem karşısındaki durumuna odaklanmıyor.
Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Deprem Master Planı Proje Koordinatörü Prof. Dr. Özgür Özçelik, çalışmanın deprem sonrasında kentin işlevlerini mümkün olduğunca hızlı şekilde yeniden kazanmasına yönelik hedefleri de kapsadığını belirtti.
Özçelik, mevcut yapı stokunun yanı sıra hızlı kentleşme ve planlama süreçlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
10 çalışma grubu görev yapıyor
Deprem riskinin tek bir başlık altında değerlendirilemeyeceğini belirten Özçelik, proje kapsamında 10 farklı çalışma grubunun oluşturulduğunu söyledi.
Gruplar; jeoloji, jeofizik, yapı stoku, altyapı, afet yönetimi, hukuk, ekonomi ve toplumsal bilinçlendirme gibi farklı alanlarda çalışmalar yürütüyor.
Bu çalışmaların birbiriyle ilişkilendirilmesiyle İzmir'in deprem karşısındaki risklerinin daha kapsamlı biçimde ortaya konulması amaçlanıyor.
Faylar ve zemin yapısı için bilgi bankası oluşturuluyor
Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir'in yürüttüğü Jeoloji-Jeofizik çalışma paketinde İzmir'in fayları ve zemin özellikleri yeniden değerlendiriliyor.
Sözbilir, yaklaşık 50 yıllık verilerin bir araya getirilerek kapsamlı bir deprem bilgi bankası oluşturulmasının hedeflendiğini belirtti.
Çalışma kapsamında Konak merkez alınarak 100 kilometrelik yarıçap içerisinde karada ve denizde bulunan yaklaşık 40 fay zonu inceleniyor.
İzmir Fayı, Tuzla Fayı ve Gülbahçe Fayı inceleniyor
İzmir'in önemli fayları arasında yer alan İzmir Fayı, Tuzla Fayı ve Gülbahçe Fayı da çalışma kapsamında ayrıntılı olarak değerlendiriliyor.
Sözbilir, fayların deprem üretme potansiyellerinin ortaya konulması için çalışmaların sürdüğünü belirterek, tek bir fayın kırılması halinde oluşabilecek en büyük depremin 7,2 büyüklüğünde olabileceğini ifade etti.
Birden fazla fayın aynı anda kırılma ihtimali konusunda da araştırmaların devam ettiği bildirildi.
Tsunami tehlikesi de hesaplanıyor
Master Plan kapsamında yalnızca deprem tehlikesi değil, deniz kaynaklı tsunami riski de değerlendiriliyor.
İzmir çevresindeki deniz faylarının incelendiği çalışmalarda, olası bir kırılmanın tsunami oluşturma ihtimali de hesaplanıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından daha önce yürütülen çalışmaların da yeni verilerle bir araya getirilmesi planlanıyor.
118 bin yapının envanteri çıkarıldı
İzmir'deki yapı stokunun deprem karşısındaki durumunun belirlenmesi için yürütülen çalışmalarda Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka'da yaklaşık 118 bin yapıya ilişkin envanter oluşturuldu.
Bu çalışmalarla yapı stoku envanterinin İzmir genelinde yaklaşık yüzde 12'sinin, merkez ilçeler bazında ise yaklaşık yüzde 32'sinin tamamlandığı belirtildi.
Envanter çalışmalarının, riskli yapıların belirlenmesi ve gelecekte uygulanacak kentsel dönüşüm politikalarına veri sağlaması hedefleniyor.
Bornova ve Karşıyaka'da mikrobölgeleme tamamlandı
Deprem riskinin belirlenmesinde yapıların yanı sıra zeminin özellikleri de inceleniyor.
Bu kapsamda Bornova ve Karşıyaka'da yürütülen mikrobölgeleme saha çalışmaları tamamlandı. Elde edilen verilerin yapı stoku envanteriyle birlikte değerlendirilmesiyle ilçelerin deprem tehlikesinin daha ayrıntılı ortaya çıkarılması amaçlanıyor.
Çalışmaların, gelecekteki imar planları ve kentsel dönüşüm uygulamalarına bilimsel altyapı sağlaması bekleniyor.
“Arşivlerde kalacak bir plan istemiyoruz”
Prof. Dr. Özgür Özçelik, Deprem Master Planı'nın yalnızca tespitlerden oluşan bir belge olarak kalmaması gerektiğini vurguladı.
Planın uygulanabilmesi için gerekli kaynakların da ortaya konulmasının önem taşıdığını belirten Özçelik, hedeflerinin İzmir'in afetlere karşı dirençliliğini artıracak uygulanabilir bir yol haritası oluşturmak olduğunu ifade etti.
