İsviçre'deki gıda güvenliği yetkilileri, ülkede satışa sunulan Kızılay markalı iki farklı maden suyu ürünü için geri çağırma kararı aldı. Kararın gerekçesi, yapılan denetimlerde ürünlerde mevzuatta izin verilen sınırların üzerinde bor tespit edilmesi oldu. Yetkililer, söz konusu ürünleri satın almış olan tüketicilere, bunları kullanmamaları ve satın aldıkları satış noktalarına iade etmeleri çağrısında bulundu.
Denetimlerde sınır değerlerin üzerinde bor çıktı
İsviçre'de gıda ürünlerinin güvenliğini denetlemekle görevli resmi kurumlar, periyodik kontroller kapsamında piyasadaki içme ve maden sularını laboratuvar analizinden geçiriyor. Bu denetimlerin sonuncusunda incelemeye alınan Kızılay markalı iki maden suyu ürününde, İsviçre mevzuatının belirlediği bor üst sınırının aşıldığı tespit edildi. Yetkililer yaptıkları açıklamada, kararın ülkenin yürürlükteki gıda güvenliği mevzuatı çerçevesinde alındığını vurguladı. Ürünlerdeki tam bor miktarına ilişkin sayısal veri kamuoyuyla henüz paylaşılmadı; açıklamalarda yalnızca yasal sınırın aşıldığı bilgisine yer verildi.
Bor, doğada toprakta ve yeraltı sularında kendiliğinden bulunan bir eser elementtir; bu nedenle birçok doğal maden suyunda az ya da çok miktarda bulunması olağan kabul edilir. Ancak ülkeler, bu elementin insan sağlığı açısından güvenli kabul edilen üst sınırını farklı şekillerde belirliyor. İsviçre'nin uyguladığı sınır, Türkiye'de geçerli olan değerlerden daha düşük seviyede bulunuyor; bu da Türkiye'de yasal ve satışa uygun kabul edilen bir ürünün İsviçre pazarında mevzuata aykırı sayılmasına yol açabiliyor.
Tüketicilere kullanmama ve iade çağrısı
Geri çağırma kararının duyurulmasının ardından İsviçreli yetkililer, ilgili ürünleri satın almış olan tüketicilere doğrudan seslendi. Açıklamada, söz konusu maden sularının tüketilmemesi ve elde bulunan şişelerin satın alınan market ya da satış noktasına geri götürülmesi istendi. Yetkililer, kararın markanın piyasadaki tüm ürün yelpazesini değil, denetimde sorun tespit edilen iki spesifik ürünü kapsadığının altını çizdi. Bu doğrultuda, aynı markaya ait diğer maden suyu çeşitlerinin geri çağırma kapsamı dışında kaldığı belirtildi.
Beypazarı ve Sırma'da da benzer karar alınmıştı
Kızılay markasına yönelik bu adım, İsviçre'de Türk maden suyu markalarıyla ilgili yaşanan ilk bor krizi değil. İsviçreli otoriteler, daha önce de Beypazarı ve Sırma markalarına ait bazı maden suyu partilerini aynı gerekçeyle, yani izin verilen bor sınırının aşıldığı iddiasıyla piyasadan çekmişti. Sırma markasına ait geri çağırmada, ülkede dağıtımı yapan distribütör firmanın belirli bir üretim tarihine ait tek bir parti üzerinden işlem yaptığı, üretici firmanın ise ürünlerin hem Türkiye hem de Avrupa Birliği standartlarına uygun şekilde üretildiğini savunduğu kaydedilmişti. Kızılay'a ilişkin son kararla birlikte, İsviçre'de art arda üçüncü kez bir Türk maden suyu markası bor gerekçesiyle mercek altına alınmış oldu.
Bor sınırları neden ülkeden ülkeye değişiyor?
Bor elementi için dünya genelinde tek ve ortak bir güvenlik sınırı bulunmuyor. Dünya Sağlık Örgütü, içme sularında bor için litre başına belirlediği kılavuz değeri referans alırken, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi yetişkinler için günlük alım üzerinden ayrı bir üst sınır tanımlıyor. İsviçre gibi bazı ülkeler ise kendi iç mevzuatlarında bu uluslararası referanslardan daha katı sınırlar uyguluyor. Bilimsel literatürde, yüksek dozda ve uzun süreli bor maruziyetinin başta üreme sağlığı olmak üzere çeşitli biyolojik etkilerle ilişkilendirildiği çalışmalara yer veriliyor; bu da düzenleyici kurumların konuya temkinli yaklaşmasının gerekçelerinden birini oluşturuyor. Söz konusu mevzuat farkı, bir ülkede raflarda serbestçe satılan bir maden suyunun başka bir ülkede geri çağırmayla karşılaşmasının teknik açıklamasını oluşturuyor.
Süreç nasıl ilerliyor?
İsviçreli yetkililer, geri çağırma kararının yalnızca İsviçre pazarında satışa sunulan ilgili ürünleri kapsadığını, kararın ülkenin gıda güvenliği mevzuatındaki sınır değerler esas alınarak verildiğini yineledi. Tüketicilerin, evlerinde bulunan ve kararla ilişkilendirilen maden sularını içmemeleri ve satın aldıkları noktalara iade etmeleri gerektiği bir kez daha hatırlatıldı. Konuya ilişkin üretici ya da distribütör firmadan yapılmış ayrı bir açıklama şu ana kadar kamuoyuyla paylaşılmadı.
