İş hayatını ve iş hukuku uygulamasını yakından ilgilendiren emsal bir Yargıtay kararına imza atıldı. Yıllar önce işyerinden ayrılan eski çalışanına sehven fazladan ödeme yapıldığını tespit eden işverenin açtığı alacak davasında, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi son noktayı koydu. Karara göre işveren, ödeme yaparken hataya düştüğünü ispat etmesi halinde, işçiye yapılan fazla ödemeyi Türk Borçlar Kanunu'nun sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında geri alabilecek.
15 yıl sonra gelen fazla ödeme davası
Uyuşmazlığa konu olan olayda, çalıştığı işyerinden 15 yıl önce ayrılan bir işçi, daha önce işverenine karşı alacak davası açtı. Mahkemenin kabul kararı Yargıtay tarafından bozuldu ve yeniden yapılan yargılamada davanın reddine karar verilerek hüküm kesinleşti.
Yargılama sürecindeki bilirkişi raporlarını inceleyen işveren, kurum tarafından davalı işçiye sehven fazladan ödeme yapıldığını tespit etti. İşveren, yazılı bildirim yapmasına rağmen parayı iade etmeyen eski çalışanına karşı bu kez kendisi alacak davası açarak fazla ödenen tutarın tahsilini talep etti. Davalı işçi ise davanın haksız olduğunu belirterek reddini savundu.
Yerel mahkeme ve istinaf "İşçi zayıf konumda" dedi
Davayı inceleyen İş Mahkesi, işverenin davasını reddetti. Gerekçede; aynı ücretle çalışan diğer işçilere de benzer oranlarda zam yapıldığı ve kurumun fazla ödenen tutarı geri isteme hakkının bulunmadığı belirtildi.
Kararın temyiz edilmesi üzerine dosya Bölge Adliye Mahkemesi’ne (İstinaf) taşındı. İstinaf dairesi de yerel mahkemenin kararını onayarak şu dikkat çeken gerekçeyi sundu:
"Hatalı ödemeyi yapan işveren ekonomik ve sosyal açıdan üstün, iyi niyetle zenginleşen işçi ise zayıf konumdadır. Güvenin korunması ve hakkaniyet ilkeleri gereğince borcu ifa etmek düşüncesiyle yapılan fazla ödemenin geri istenmesi doğru değildir."
Yargıtay son noktayı koydu: "Hata ispat edilirse para iade edilir"
Yerel mahkeme ve İstinafın ret kararları üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin gündemine geldi. Kararı inceleyen Yargıtay, alt mahkemelerin kararlarını bozarak işveren lehine emsal bir karara imza attı.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 78. maddesine (Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu 62. madde) dikkat çekerek borç olmayanı rızasıyla ödeyen kişinin, yanlışlığa düştüğünü ispat etmesi halinde ödediği tutarı geri isteyebileceğini vurguladı.
"Tahakkuk Memuru Hataya Düşmeseydi Ödeme Yapılmayacaktı"
Yargıtay kararında şu ifadelere yer verildi:
-
Yanılma Unsuru: Maddede belirtilen yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunanda bağışlama iradesi ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır.
-
Hatalı Ödeme: Davacı idarenin veya işverenin tahakkuk memuru hataya düşmeseydi, davalıya bu edada bulunmayacağı açıktır.
-
Sebepsiz Zenginleşme: Herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemeler, Borçlar Kanunu’nun sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir.
Bilirkişi raporuyla tespit edilen fazla ödeme tutarının hüküm altına alınması gerektiğini belirten Yargıtay, yerel mahkemenin davanın reddine ilişkin kararını bozdu.
