Türkiye İş Kurumu, milyonlarca vatandaşın iş ve sosyal haklar süreçlerini yönettiği devasa bir dönüşümün eşiğine geldi. Gelecek yıl hayata geçmesi planlanan yapay zeka destekli sanal danışman sistemi, işsizlik başvurusundan iş ilanı takibine kadar pek çok işlemi tek bir sesli komutla mümkün kılacak. Konu sadece teknik bir yenilik değil; Türkiye'nin kamu hizmetleri anlayışında köklü bir kırılma noktası.
Bir vatandaş düşünün. İşini kaybetmiş, elinde avucunda ne olduğunu tam bilmiyor, haklarını öğrenmek için saatlerce telefon hatlarında bekliyor ya da en yakın İŞKUR şubesine gitmek için yol parası hesaplıyor. Şimdi bu tablonun değişmesi an meselesi. İŞKUR Bilgi İşlem Dairesi Başkanı Adem Akdemir, kurumun hayata geçirmeye hazırlandığı yapay zeka altyapısını anlattı. Ve anlattıkları, sıradan bir yazılım güncellemesinin çok ötesinde bir dönüşümü işaret ediyor.
TEK CÜMLEYLE BAŞVURU DÖNEMİ
Akdemir'in aktardığına göre yeni sistemde vatandaşların yapması gereken şey son derece yalın. Ekran ekran gezmek, menüler arasında kaybolmak, form doldurmak gibi alışılmış zorluklar ortadan kalkıyor. "İşsizlik sigortasına başvurmak istiyorum" ya da daha da doğrudan bir ifadeyle "Başvurumu yapar mısın?" demek, tüm süreci başlatmaya yetiyor. Yapay zeka danışmanı bu komutu alıyor, vatandaşın kimlik bilgilerini kurumun kendi sistemleriyle eşleştiriyor ve işlemi baştan sona tamamlıyor.
Bu yalnızca işsizlik ödeneği için geçerli değil. Aktif iş gücü programlarına kayıt, iş ilanlarına başvuru, mesleğe uygun pozisyonların listelenmesi; tüm bu işlemler aynı sanal danışman üzerinden ve aynı kolaylıkla yapılabilecek. Sistem sesli komutların yanı sıra yazılı mesajlaşmayı da destekliyor; yani söz konusu erişilebilirlik hem işitme hem de görme engellerine yönelik kapsayıcı bir tasarım anlayışını da beraberinde getiriyor.
GECE YARISI DA, BAYRAM TATİLİNDE DE AÇIK
İŞKUR şubelerinin yoğunluğu, uzun kuyruklar ve sınırlı çalışma saatleri yıllardır vatandaşların şikâyet ettiği başlıca sorunlar arasında yer alıyor. Yapay zeka destekli sistemin bu soruna verdiği yanıt nettir: 7 gün, 24 saat kesintisiz hizmet. Akdemir, yeni danışman sayesinde vatandaşların gece yarısı da, cumartesi sabahı da, resmi tatil günlerinde de kurumla iletişim kurabileceklerini ve işlemlerini tamamlayabileceklerini vurguladı. Şube yoğunluğunu önemli ölçüde hafifleteceği beklenen bu sistem, aynı zamanda kurumun insan kaynağını daha nitelikli danışmanlık hizmetlerine yönlendirmesinin de önünü açıyor.
TÜRKÇE YETMİYOR, DÜNYAYA AÇIK BİR SİSTEM
Projenin belki de en dikkat çekici boyutlarından biri çok dil desteği. Akdemir, sistemin yalnızca Türkçe değil, İngilizce ve Arapça başta olmak üzere birden fazla yabancı dilde de hizmet vereceğini açıkladı. Bu özellik, Türkiye'de yaşayan ve iş piyasasına dahil olmaya çalışan yabancı uyruklu bireylerin önünde duran dil engelini büyük ölçüde aşmalarını sağlayacak. Mülteciler, yabancı yatırımcılar ve farklı ulusal kökenlerden çalışanlar açısından bu destek, sisteme erişimi temelden değiştirecek bir ayrıntı.
İŞVERENLER DE SİSTEMİN İÇİNDE
Sanal danışman yalnızca iş arayanlar için tasarlanmadı. İşverenler de bu platformdan yararlanabilecek. İşgücü ihtiyaçlarını bildirmek, uygun adayları filtrelemek, ilan süreçlerini yönetmek; bunların tümü yapay zeka destekli arayüz üzerinden gerçekleştirilebilecek. Bu özellik, sistemi salt bir "vatandaş hizmeti" olmaktan çıkarıp işgücü piyasasını iki yönlü besleyen bir platforma dönüştürüyor.
VERİLER KURUM DUVARLARI İÇİNDE KALACAK
Yapay zeka söz konusu olduğunda akla gelen ilk sorulardan biri veri güvenliği oluyor. Akdemir bu konuda oldukça net bir tablo çizdi. İŞKUR, yapay zeka altyapısını dışa bağımlı bir yapı üzerine kurmak yerine kendi bünyesinde inşa etti. Dünyanın en gelişmiş yapay zeka işlemcilerine sahip sunucular kuruma kazandırıldı ve tüm uygulamalar kapalı devre bir sistem içinde çalışacak. "Verinin ve bilginin hiçbir şekilde kurum dışına çıkmadığını garanti etmiş olacağız" diyen Akdemir, hem veri mahremiyetinin hem de veri güvenliğinin en üst düzeyde korunacağının altını çizdi. Vatandaşların kişisel ve finansal bilgilerinin üçüncü taraflarla paylaşılmayacağı taahhüdü, sistemin kamuoyunda kabul görmesi açısından kritik bir güvence niteliği taşıyor.
TÜBİTAK İŞ BİRLİĞİ VE MİLYARLIK TASARRUF HEDEFİ
Kurum bu süreçte yalnız değil. TÜBİTAK iş birliğiyle geliştirilen Yapay Zeka Destekli Karar Destek Sistemi çoktan devreye alınmış durumda. Hazine ve Maliye Bakanlığının desteğiyle hayata geçirilen İŞKUR Mali Otomasyon Sistemi ise yıllık yaklaşık 1 milyar liralık tasarruf hedefiyle dikkat çekiyor. Bu rakam, dijital dönüşümün yalnızca vatandaş konforunu değil, kamu maliyesini de doğrudan etkilediğini açıkça ortaya koyuyor. Bunların yanı sıra kurum bünyesinde Büyük Veri ve Yapay Zeka Uygulamaları Şube Müdürlüğü de kuruldu; bu adım, söz konusu dönüşümün geçici bir proje olmadığını, kurumsal bir strateji olarak sahiplenildiğini gösteriyor.
67 MİLYON KİŞİLİK BİR KURUMUN YENİ YÜZÜ
İŞKUR, kuruluşundan bu yana 67 milyon kişiye hizmet sunmuş bir kurum. 2019'dan itibaren düzenlediği sanal istihdam fuarlarına 1,6 milyon vatandaş katılmış. Bu rakamlar kurumun ölçeğini ve etkisini somutlaştırıyor. Şimdi bu dev yapı, yapay zeka ile birlikte çok daha hızlı, çok daha kapsayıcı ve çok daha erişilebilir bir hale gelmeye hazırlanıyor. Sıradaki adım 2026'da atılacak; milyonlarca vatandaş için her şey bir sesli komutla başlayacak.