Avrupa Birliği Adalet Divanı, teknoloji devi Google ve ana şirketi Alphabet hakkında yıllardır süren rekabet ihlali davasını kapatan kararını açıkladı. Lüksemburg'da görülen temyiz sürecinin sonunda AB'nin yüksek mahkemesi, Android işletim sistemi üzerinden piyasada haksız güç kullandığı gerekçesiyle Google'a biçilen 4,1 milyar avroluk cezayı hukuka aykırı bulmayarak onadı. Kararla birlikte tarihin en büyük rekabet ihlali cezalarından biri kesin hüküm niteliği kazandı.
DAVA NASIL BAŞLADI
Süreç, Avrupa Komisyonu'nun 2018 yılında başlattığı kapsamlı bir soruşturmanın ürünü olarak gün yüzüne çıktı. Uzun soluklu incelemeler boyunca Komisyon analistleri, Android tabanlı akıllı telefon ve tablet üreten cihaz üreticilerinin Google ile imzalamak zorunda kaldığı lisans ve işbirliği sözleşmelerini mercek altına aldı. Sonuç, teknoloji dünyasını derinden sarstı: Google, üreticilere cihazlarına Google Arama motorunu ve Chrome tarayıcısını fabrika çıkışlı olarak yükletme zorunluluğu getirmiş, bu yolla rakip arama motorlarının ve tarayıcıların önünü fiilen kapatmıştı. Komisyon, söz konusu uygulamanın AB rekabet hukukunu ağır biçimde çiğnediğine karar vererek şirkete 4,34 milyar avroluk idari para cezası kesti.
GOOGLE'IN İTİRAZI VE MAHKEMEDE UZUN BİR MÜCADELE
Google bu kararı kabullenmedi. Şirketin hukuk ekipleri, uygulamalarının rekabeti kısıtlamak yerine tüketiciye ücretsiz ve entegre bir deneyim sunduğunu savunarak karara karşı AB Genel Mahkemesi'nde itiraz başlattı. 2022 yılında sonuçlanan bu ilk itiraz aşamasında mahkeme, Komisyon'un bazı gerekçelerini kısmen zayıf bularak cezayı 4,1 milyar avroya indirdi; ne var ki şirketin rekabet kurallarını çiğnediği sonucunu değiştirmedi. Google ise bu kez işi daha üst bir yargı merciine taşıyarak AB Adalet Divanı'na temyiz başvurusunda bulundu.
DİVANIN SON SÖZÜ
Tüm tartışmaları geride bırakan karar, AB Adalet Divanı'nın Genel Mahkeme'nin hukuki değerlendirmesini eksiksiz ve mevzuata uygun bulduğunu ortaya koydu. Divan, daha alt mahkemenin hem rekabet ihlalini tespit ediş biçimini hem de güncellenen ceza hesaplamasını yerinde bularak şirketin son temyiz talebini geri çevirdi. Bu kararla birlikte Google ve Alphabet'in elindeki tüm hukuki yollar kapandı; 4,1 milyar avroluk ceza artık kesin ve icra edilebilir bir hüküm olarak kayıtlara geçti.
REKOR RAKAMIN ANLAMI
4,1 milyar avroluk bu rakam, Avrupa rekabet hukuku tarihinin gördüğü en büyük para cezaları arasında yerini sağlamlaştırıyor. Kararın sembolik önemi yalnızca rakamla sınırlı değil; AB'nin dijital pazar egemenliğine yönelik bağımsız ve kararlı tutumunu bir kez daha küresel kamuoyuna ilan etmesi bakımından da son derece dikkat çekici. Nitekim Komisyon, bu davanın yanı sıra Google Shopping ve AdSense konularında da benzer soruşturmalar yürütmüş; böylece şirket, AB cephesinde yıllara yayılan çok katmanlı bir hukuki baskıyla yüzleşmek durumunda kalmıştı.
GOOGLE'IN TUTUMU VE SEKTÖRE YANSIMALARI
Kararın ardından Google, kamuoyuna yönelik açıklamasında Android ekosisteminin Avrupa tüketicisine sağladığı avantajları ön plana çıkarmayı tercih etti. Ancak uzmanlar bu kararın, yalnızca Google'ı değil, benzer iş modellerine sahip tüm büyük teknoloji şirketlerini doğrudan ilgilendirdiğini vurguluyor. AB'nin dijital pazar düzenleyicileri açısından bu karar, önümüzdeki dönemde yürütülecek soruşturmalarda emsal teşkil edecek bir referans noktası olma özelliği taşıyor.
Dava resmen kapanmış olsa da geride bıraktığı sorular, teknoloji sektörünün gündeminden kolay kolay düşmeyecek: Bir platform, kendi ekosistemi üzerindeki kontrolünü ne kadar ileri götürebilir? Kullanıcıya sunulan "ücretsiz hizmet" gerçekte ne pahasına gelir? Lüksemburg'dan yükselen bu karar, bu soruların yanıtını aramaya devam edecek olanlara güçlü bir mesaj niteliği taşıyor.
