Banka faizlerinin rekor seviyelere ulaşmasıyla birlikte vatandaşların yoğun ilgi gösterdiği ve kamuoyunda 'Evim sistemi' olarak bilinen tasarruf finansman modelinde yepyeni bir dönemin kapıları aralanıyor. Kredi maliyetlerinden kaçarak faizsiz ev ve araç sahibi olmak isteyen milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren yeni düzenlemenin, 1 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmesi bekleniyor. Hazırlıkları süren bu kritik adım, sistemdeki sözleşme sayılarından finansman üst limitlerine kadar pek çok alanda köklü değişiklikleri beraberinde getirerek piyasadaki dengeleri baştan yazacak.
Kişi başına düşen sözleşme sayısına kesin kota
Finans kulislerinden yansıyan bilgilere ve yeni yasal düzenleme iddialarına göre, önümüzdeki dönemin en belirgin özelliği bireysel sözleşme sayısına getirilen katı kısıtlamalar olacak. Tüketiciler, 1 Ekim 2026'dan itibaren kendi adlarına yalnızca tek bir taşıt finansmanı sözleşmesi imzalayabilecek. Aynı isim altında ikinci bir araç sözleşmesi yapılmasına kesinlikle müsaade edilmeyecek. Bunun yanı sıra, barınma veya ticari amaçlı mülk edinimlerinde de benzer bir kural işletilerek her birey için en fazla bir adet konut veya çatılı iş yeri finansmanı sözleşmesi oluşturulabilecek. Sistemdeki riskleri dağıtmak ve kontrol altında tutmak amacıyla, bir kişinin sahip olabileceği toplam aktif sözleşme sayısı istisnasız olarak iki ile sınırlandırılacak.
Milyonluk finansman tavanları yeniden çiziliyor
Sözleşme sayılarındaki bu daralmaya, finansman tutarlarında uygulanacak yeni tavan rakamlar eşlik edecek. Hayata geçirilmesi planlanan kurallar çerçevesinde, bir taşıt finansmanı için talep edilebilecek en yüksek miktar 6 milyon 250 bin Türk Lirası olarak tescillenecek. Ev veya iş yeri sahibi olmayı hedefleyenler için ise sağlanabilecek azami finansman tutarı 62 milyon 500 bin Türk Lirası seviyesine çekilecek. Düzenlemenin en çok dikkat çeken detayı ise toplam limit kısıtlaması oldu. Bir katılımcının hem araç hem de konut için imzaladığı tüm sözleşmelerindeki birleşik finansman bedeli, hiçbir koşulda 62 milyon 500 bin liralık genel üst limiti aşamayacak.
Yüksek faizden kaçanların güvenli limanı oldu
Tasarruf finansman şirketlerinin son dönemde geleneksel bankacılığa karşı bu denli güçlü bir alternatif olmasının temelinde tamamen ekonomik koşullar ve yüksek faiz oranları yatıyor. Vatandaşlar, ağır geri ödeme yükü altına girmemek için bu sisteme yönelirken, finansman sürecinin ek maliyet yaratmayan yapısı talebi canlı tutuyor. Bu sistemde, katılımcılardan talep edilen toplam tutarın sadece yüzde yedisi oranında bir hizmet bedeli peşin olarak alınıyor ve bunun haricinde ödemelere herhangi bir faiz işletilmiyor. Sürecin sonunda sadece tapu harcı, ipotek masrafları veya noter devir ücretleri gibi devlete ödenmesi zorunlu yasal harçlar vatandaşın sorumluluğunda bulunuyor.
Teslimat için yüzde kırk beş şartı ve vade süreçleri
Sistemin işleyiş matematiği, katılımcının bütçesine göre şekillenen esnek bir yapıya sahip. Örneğin, bir milyon liralık bir otomobil almak isteyen katılımcı öncelikle yetmiş bin liralık hizmet bedelini ilgili kuruma yatırıyor. Aracın altıncı ayda teslim alınabilmesi için, toplam bedelin yüzde kırk beşine denk gelen dört yüz elli bin liralık kısmının o güne kadar ödenmiş olması zorunluluğu bulunuyor. Tüketiciler bu tutarı peşin ödeyebilecekleri gibi, yirmi dört veya otuz altı aya yayılan taksitlerle de kapatma hakkına sahip. Yüzde kırk beşlik ödeme barajının aşılmasının ardından, geriye kalan beş yüz elli bin liralık bakiye, tasarruf finansman şirketi tarafından altıncı ayın sonunda karşılanarak aracın vatandaşa teslimatı gerçekleştiriliyor.
Enflasyon riskine karşı erken ödeme ve kar payı detayı
Evim modelinde tüketicilere sunulan vade seçenekleri, alınacak mülkün niteliğine göre büyük farklılıklar gösteriyor. Otomobil finansmanlarında borcun tasfiyesi için en fazla altmış aylık bir yasal süre tanınırken, konut ve iş yeri alımlarında bu vade yüz yirmi aya kadar uzatılabiliyor. Ancak uzmanlar, peşinatsız ve çok uzun vadeli ödeme planlarını tercih eden vatandaşları makroekonomik dinamikler konusunda uyarıyor. Yüksek enflasyon ortamında paranın zaman değeri kaybı ve varlık fiyatlarındaki öngörülemez artışlar göz önüne alındığında, yüzde kırk beşlik ödeme diliminin ilk altı ay içinde hızla tamamlanmasının en rasyonel seçenek olduğu belirtiliyor. Üstelik bankaların sunduğu mevduat veya katılım hesaplarının aksine, tasarruf finansman sisteminde havuzda biriken aylık taksitler için katılımcılara herhangi bir kar payı veya getiri ödemesi yapılmıyor olması, süreci hızlandırmanın önemini bir kez daha kanıtlıyor.
