İstanbul'da riskli binaların yenilenmesini hızlandırmak için yürütülen "Yarısı Bizden" kampanyasında hak sahiplerine sunulan finansal destek paketi 1,8 milyon lirayı aşarken, başvuru takviminde geri sayım başladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın koordinasyonunda yürütülen programda son başvuru tarihi 31 Aralık 2026 olarak netleşti. Süreci yakından takip eden uzmanlar, risk tespiti, yıkım ve ruhsatlandırma aşamalarında yaşanan gecikmelere dikkat çekerek İstanbullu bina sahiplerine başvurularını son haftalara bırakmama çağrısı yapıyor.
Kampanya ne zaman ve kimler için devreye girdi?
Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle birlikte, riskli yapı raporu onaylanan tüm konut ve iş yeri maliklerinin 31 Aralık 2026'ya kadar sisteme başvurabileceği hükme bağlandı. Düzenlemenin arka planında, yıkım işlemleri, ruhsat başvuruları, kat irtifakı kurulması ve hak sahipliği tespiti gibi bürokratik adımların uzun sürebilmesi yer alıyor. Bakanlık, bu süreçlerin uzamasından kaynaklanabilecek hak kayıplarının önüne geçmek amacıyla takvimi bu şekilde belirlediğini duyurdu.
Konutunu yenileyen hak sahibi ne kadar destek alıyor?
Kampanyanın en çok merak edilen bölümü, konut sahiplerine sunulan mali imkan oldu. Binasını dönüşüme sokan bir konut maliki, karşılıksız hibe olarak 875 bin lira, buna ek olarak yine 875 bin liralık kredi imkanından yararlanabiliyor. Bu iki kalemin üzerine, geçici barınma ihtiyacını karşılamak üzere 125 bin lira taşınma desteği ekleniyor. Böylece tek bir konut için sağlanan toplam mali destek 1 milyon 875 bin liraya ulaşıyor. Ancak hibe desteğinin yalnızca malikin ilk konutu için geçerli sayıldığı, birden fazla bağımsız bölümü bulunan hak sahiplerinin diğer konutları için bu imkandan faydalanamayacağı belirtiliyor.
İş yeri sahipleri için farklı bir tablo var
Dükkan veya ofis sahibi olan hak sahipleri için destek kalemleri konuttan biraz farklı kurgulanmış durumda. İlk iş yeri için 437 bin 500 lira hibe ile 437 bin 500 lira kredi birlikte sunuluyor, buna 125 bin liralık taşınma desteği de dahil ediliyor. Malikin mülkiyetinde birden fazla iş yeri bulunması halinde ise bu ek gayrimenkuller hibe kapsamına girmiyor; her bir ilave iş yeri için yalnızca 875 bin liraya kadar kredi kullandırılabiliyor.
Büyük ölçekli projelerde TOKİ ve Emlak Konut devreye giriyor
Tek tek parsellerin değil, geniş bir bölgenin birlikte dönüştürüldüğü alan bazlı projelerde inşaat sürecini doğrudan TOKİ veya Emlak Konut üstleniyor. Bu modelde hak sahibi başına 875 bin lira hibe ile 125 bin lira taşınma desteği veriliyor, geri kalan inşaat maliyeti ise hak sahibine uzun vadeli ve uygun taksitler halinde borçlandırılıyor. Bu yöntem özellikle çok sayıda bağımsız bölümün bulunduğu büyük yapı adalarında tercih ediliyor.
Dünya Bankası finansmanlı düşük faizli kredi seçeneği
Yarısı Bizden kampanyasının yanında, "İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi" kapsamında Dünya Bankası kaynaklı ayrı bir kredi mekanizması da hak sahiplerinin hizmetine sunuluyor. Bu kredide üst limit 3 milyon lira olarak belirlenmiş durumda; ilk yıl herhangi bir ödeme alınmıyor, geri kalan borç ise 180 aya kadar vadelendirilebiliyor. Aylık faiz oranı yüzde 0,69 olarak uygulanıyor. Bu imkandan yararlanabilmek için hak sahibinin üzerinde icra veya haciz kaydı bulunmaması, hesaplanan aylık taksit tutarının da hanenin toplam gelirinin yüzde 70'ini geçmemesi şart koşuluyor.
Geri ödeme ne zaman başlıyor, hangi muafiyetler uygulanıyor?
Kampanya kapsamında kullanılan kredilerde geri ödeme yükümlülüğü, yapı ruhsatının alınmasından iki yıl sonra başlıyor. Vade süresi 10 yıla kadar uzatılabiliyor ve borçlanmanın ilk yılında faiz işletilmiyor; sonraki dönemlerde ise taksit tutarları Tüketici Fiyat Endeksi'nin yarısı oranında güncelleniyor. Halen dönüşüm bekleyen binada ikamet eden hak sahipleri açısından bir seçim zorunluluğu da bulunuyor: 125 bin liralık taşınma desteği ile kira yardımı aynı anda alınamıyor, bu iki seçenekten yalnızca biri tercih edilebiliyor. Ayrıca kentsel dönüşüm kapsamına giren yapılarda düzenlenen noter sözleşmeleri, damga vergisi ve belediye imar harçları, mevcut inşaat alanının 1,5 katına kadar olan kısım için muafiyet kapsamına alınmış durumda.
Rakamlarla İstanbul'da dönüşümün bugünkü tablosu
İstanbul'da 2012 yılından bu yana kentsel dönüşüm kapsamına alınan bağımsız bölüm sayısı 1 milyon 290 bini aştı; bu bölümlerin 1 milyondan fazlasında yenileme süreci tamamlanmış durumda. Yarısı Bizden kampanyası özelinde ise bugüne kadar 384 bin 553 bağımsız bölüm destek kapsamına dahil edildi. Rakamlar, kampanyanın kentteki dönüşüm hızını önemli ölçüde etkilediğini gösteriyor.
Sektörden gayrimenkul hukukçuları, risk tespiti başvurusundan ruhsat alım sürecine kadar geçen sürenin bina bina farklılık gösterebildiğini hatırlatarak, 31 Aralık 2026 gibi net bir son tarih bulunduğu için hak sahiplerinin evrak ve başvuru işlemlerini erken tamamlamasının hak kaybı yaşamamak açısından önemli olduğunu vurguluyor.
