Orta Doğu'da haftalardır pamuk ipliğine bağlı duran ateşkes, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan yeni bir saldırı dalgasıyla büyük bir sınava girdi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bölgedeki ticari gemilere yönelik saldırıları gerekçe göstererek İran topraklarındaki çeşitli noktalara hava harekatı düzenlediğini duyurdu. Tahran yönetimi ise saldırıyı sert bir dille kınayarak misilleme yaptığını açıkladı.
KRİZİN FİTİLİNİ ATEŞLEYEN OLAY
Gerginliğin başlangıç noktası, Umman'ın Dahit Limanı'nın güneydoğusunda yaşanan bir saldırıya dayanıyor. Küresel nakliye devi Evergreen firmasına ait Singapur bayraklı "Ever Lovely" isimli yük gemisi, Hürmüz Boğazı'ndan geçişi sırasında bir insansız hava aracı tarafından hedef alındı. İran yönetimi, geminin Körfez geçişi sırasında uluslararası kuralları ihlal ederek yetkisiz bir rota izlediğini öne sürerek saldırıyı meşru hedef gösterdiğini savundu.
Bu saldırının ardından beklenen yanıt gecikmedi. ABD Başkanı Donald Trump, olay sonrası yaptığı açıklamada İran'ın petrol tankerine yönelik İHA saldırısına dikkat çekerek karşılık verip vermeyecekleri konusunda net bir mesaj vermişti.
CENTCOM'DAN SERT AÇIKLAMA
ABD'nin askeri kanadından gelen resmi açıklama, harekatın kapsamını ortaya koydu. CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, ABD askeri uçaklarının İran'ın askeri gözetleme altyapısını, iletişim sistemlerini, hava savunma mevzilerini, İHA depolama tesislerini ve mayın döşeme kabiliyetlerini hedef aldığı belirtildi. Komutanlık, harekatın doğrudan Tahran yönetiminin ticari deniz taşımacılığına yönelik saldırganlığına bir yanıt niteliğinde olduğunu vurguladı.
Açıklamada ayrıca Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerinin kesintisiz sürdüğüne işaret edilerek, bölgedeki Amerikan güçlerinin teyakkuz halinde ve her an harekata hazır olduğu kaydedildi. CENTCOM, boğazdaki askeri varlığını ve devriye faaliyetlerini artıracağı sinyalini de verdi.
TAHRAN'DAN SİRİK KENTİNE MİSİLLEME
İran cephesinden gelen yanıt da gecikmeli olmadı. İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, ABD ordusunun İran kıyılarına düzenlediği hava saldırısına karşılık, bölgedeki Amerikan konuşlanma noktalarını vurduğunu duyurdu. Tahran yönetimi, daha önce taraflar arasında imzalanan mutabakat zaptının ihlal edildiğini öne sürerek ABD'yi suçladı.
İran resmi makamları, anlaşmanın belirli bir maddesinde Hürmüz Boğazı trafiğinin kontrolünün kendilerine bırakıldığını hatırlatarak, Washington yönetiminin çeşitli tarafları kışkırtarak bu düzenlemeyi ihlal etmeye çalıştığını ileri sürdü. İran devlet televizyonu, Hürmüzgan eyaletine bağlı Sirik kentinde patlama sesleri duyulduğunu, bölgedeki bir iletişim kulesinin hedef alındığını bildirdi.
ATEŞKESİN KIRILGAN GEÇMİŞİ
Bölgedeki gerginliğin kökleri aylar öncesine uzanıyor. Şubat ayı sonunda patlak veren askeri kriz sonrasında İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması, küresel enerji ve gübre lojistiğini felç ederek fiyatları zirveye taşımıştı. Taraflar arasında imzalanan ve ticari gemilere altmış günlük güvenli geçiş garantisi sunan çok maddeli mutabakat, bölgede geçici bir nefes alma fırsatı yaratmıştı.
Ancak bu son gelişmeler, kalıcı barış umutlarına ağır bir darbe vurmuş durumda. Taraflar arasındaki güven ortamı büyük ölçüde sarsılırken, bölgedeki ticari deniz trafiğinin güvenliği konusunda endişeler yeniden gündeme geldi.
BÖLGEDE TANSİYON TIRMANIYOR
Gelişmelerin ardından İran kaynakları, Tahran yönetiminin yanıtının önümüzdeki süreçte daha kapsamlı olabileceğine dair sinyaller verdi. Saldırılara ilişkin açıklamada tekrarlanan bir saldırganlık durumunda karşılığın daha sert olacağı mesajı dikkat çekti.
Diplomatik kanallarda yaşanan bu çatlağın, bölgesel enerji piyasalarına ve küresel deniz ticaretine olası etkileri yakından takip ediliyor. Hürmüz Boğazı'ndan günlük olarak geçen petrol ve doğalgaz sevkiyatlarının güvenliği, uluslararası toplumun gündeminde öncelikli bir mesele olarak yerini koruyor. Taraflar arasındaki gerginliğin yeni bir askeri çatışmaya dönüşüp dönüşmeyeceği ise saatler içinde netlik kazanacak gibi görünüyor.