Washington-Pekin hattındaki teknoloji savaşlarında beklenmedik bir diplomatik manevra yaşandı. Trump yönetimi, küresel ticari gerilimi tırmandırmaktan kaçınmak amacıyla, Çin merkezli yapay zeka girişimi DeepSeek ve bellek çipi üreticisi CXMT'nin de aralarında bulunduğu 100'den fazla şirketi ticari kara listeye alma kararını geçici olarak askıya aldı.
YAPTIRIMLAR ŞİMDİLİK BEKLEMEDE
ABD ile Çin arasındaki teknolojik üstünlük mücadelesi yeni bir dönemece girdi. Geçtiğimiz yıl ABD kurumlar arası özel bir komite, ulusal güvenlik tehdidi oluşturdukları gerekçesiyle aralarında DeepSeek ve CXMT'nin de bulunduğu dev teknoloji şirketlerinin ABD Ticaret Bakanlığı'nın "Varlık Listesi"ne (Entity List) eklenmesini resmi olarak onaylamıştı.
Ancak Beyaz Saray kaynaklarından sızan son bilgilere göre, Trump yönetimi Pekin ile olan hassas ilişkileri daha da germemek ve diplomatik kanalları açık tutmak adına bu ağır yaptırım paketini uygulamaya koymayı erteledi. Karar, küresel piyasalarda ve silikon vadisinde şaşkınlıkla karşılandı.
HEDEFTEKİ ŞİRKET: DEEPSEEK VE "KORSAN ÇİP" İDDİALARI
Ertelenen yaptırım listesinin en dikkat çekici aktörü şüphesiz DeepSeek oldu. Ocak 2025'te piyasaya sürdüğü düşük maliyetli ancak son derece yetenekli yapay zeka modeliyle teknoloji dünyasında adeta bir deprem yaratan şirket, uzun süredir ABD istihbaratının radarındaydı.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın üst düzey yetkilileri, geçtiğimiz yıl yaptıkları brifinglerde şirketin sivil görünümünün ardında askeri bir ajanda yattığını öne sürmüştü. İddiaların odak noktasında ise şu kritik suçlamalar yer alıyor:
Askeri Destek: DeepSeek'in geliştirdiği yapay zeka algoritmalarının doğrudan Çin'in askeri ve istihbarat operasyonlarını destekleyecek altyapılar sunduğu belirtiliyor.
Ambargoyu Delme Girişimleri: Şirketin, Amerikan hükümetinin ileri seviye yapay zeka çiplerine uyguladığı ihracat yasağını aşabilmek için Güneydoğu Asya ülkelerinde paravan şirketler ağı kurduğu ve yasa dışı yollardan ABD teknolojisine erişmeye çalıştığı tespit edildi.
TEKNOLOJİ SAVAŞLARINDA YENİ STRATEJİ
Varlık Listesi, ABD'nin ulusal güvenliğini korumak için kullandığı en güçlü ticari silahlardan biri olarak biliniyor. Bu listeye giren şirketlerin, Amerikan menşeli herhangi bir teknolojiye, yazılıma veya donanıma erişimi fiilen yasaklanıyor.
Trump yönetiminin, komite onayından geçmiş bu yaptırımları erteleme kararı, Washington'un Çin ile olan rekabette doğrudan ve sert bir kopuştan ziyade, pazarlık gücünü artıracak esnek bir strateji izlediğinin göstergesi olarak yorumlanıyor. Önümüzdeki günlerde, başta CXMT'nin küresel çip pazarındaki konumu ve DeepSeek'in yapay zeka yarışındaki hızlı yükselişinin, iki devlete ait diplomatik masada nasıl bir koz olarak kullanılacağı yakından takip edilecek.
