İçişleri Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı, Türkiye genelinde sahipsiz hayvanlara yönelik yürütülen çalışmaların mevzuata uygunluğunu denetlemek üzere yeni bir inceleme süreci başlatıyor. Eylül ayı boyunca 81 ilde gerçekleştirilecek denetimlerde başta belediyeler olmak üzere sorumlu kurumların sahipsiz hayvanların toplanması, bakımevlerinde barındırılması, kısırlaştırılması ve tedavi edilmesine ilişkin uygulamaları yerinde incelenecek.
İki bakanlığın koordinasyonuyla yürütülecek çalışma kapsamında görevlendirilecek müfettişler, yalnızca evrak üzerinden değerlendirme yapmakla kalmayacak, sahadaki uygulamaları da inceleyecek. Valilikler, büyükşehir belediyeleri, il ve ilçe belediyeleri ile il özel idarelerinin sorumluluk alanındaki çalışmaların mevcut durumu ayrıntılı biçimde değerlendirilecek.
Denetimlerin odağında belediyelerin uygulamaları olacak
Sahipsiz hayvanlarla ilgili tartışmaların uzun süredir Türkiye'nin gündeminde yer aldığı bir dönemde başlatılacak denetimlerin en önemli ayağını yerel yönetimlerin uygulamaları oluşturacak.
Müfettişler, belediyelerin sahipsiz hayvanları toplama çalışmalarının ilgili mevzuata uygun biçimde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini inceleyecek. Toplama işlemlerinin ardından hayvanların hangi koşullarda bakımevlerine götürüldüğü, kayıtlarının tutulup tutulmadığı ve sonraki süreçte nasıl bir uygulama yapıldığı da denetimin kapsamına girecek.
Bakımevlerinin fiziksel koşulları da inceleme başlıkları arasında bulunacak. Hayvanların barındırıldığı alanların kapasitesi, bakım şartları ve veterinerlik hizmetlerinin durumu sahada değerlendirilecek. Bunun yanında kısırlaştırma ve tedavi işlemlerinin düzenli biçimde yürütülüp yürütülmediği de kontrol edilecek.
Eylül ayı boyunca 81 ilde inceleme yapılacak
Denetimlerin kapsamı Türkiye'nin tamamını kapsıyor. Eylül ayı boyunca yürütülmesi planlanan çalışmalarla birlikte farklı illerdeki uygulamaların aynı kriterler çerçevesinde değerlendirilmesi hedefleniyor.
Müfettişlerin valilikler ve yerel yönetimlerle gerçekleştireceği incelemelerde, kurumların kendilerine verilen görevleri ne ölçüde yerine getirdiği ortaya konulacak. Böylece yalnızca hayvanların sokaktan toplanıp toplanmadığı değil, toplama sonrasında devam eden sürecin tamamı ele alınacak.
Denetim sırasında tespit edilen bilgiler ortak bir raporlama mekanizması kapsamında değerlendirilecek. Sahadan elde edilen verilerin ilgili kurumlara iletilmesi ve ortaya çıkan eksikliklerin kayıt altına alınması bekleniyor.
İhmal ve mevzuata aykırılıklar da araştırılacak
Çalışmanın dikkat çeken bölümlerinden biri ise ihmal iddiaları olacak. Müfettişler, sahipsiz hayvanlara ilişkin sorumlulukların yerine getirilmediği, uygulamalarda aksaklık yaşandığı veya mevzuata aykırı işlemler yapıldığı yönündeki tespitleri de inceleyecek.
Bu kapsamda yalnızca mevcut durumun fotoğrafının çekilmesi değil, sorunların hangi aşamada ortaya çıktığının belirlenmesi de amaçlanıyor. Özellikle belediyelerin toplama, bakım, tedavi ve kısırlaştırma süreçlerinde yürüttüğü uygulamaların mevzuatla uyumlu olup olmadığı değerlendirilecek.
İçişleri Bakanlığı daha önce farklı illerde yaşanan sahipsiz köpek saldırıları sonrasında yerel yönetimlerin uygulamalarına yönelik müfettiş görevlendirmişti. Bakanlığın 30 Haziran 2026 tarihli açıklamasında da sahipsiz sokak hayvanlarına ilişkin mevzuatın yerelde uygulanmasına yönelik inceleme ve soruşturma süreçlerinin yürütüldüğü bildirilmişti.
Yasal düzenleme sonrası sorumluluklar değişti
Türkiye'de sahipsiz hayvanlara ilişkin uygulamaların hukuki çerçevesi 2 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe giren 7527 sayılı düzenlemeyle önemli ölçüde değişti. Düzenlemeyle sahipsiz köpeklerin bakımevlerine alınması, Bakanlığın veri sistemine kaydedilmesi ve sahiplendirilinceye kadar bakımevlerinde barındırılması yönünde yeni bir sistem oluşturuldu.
Ardından 13 Aralık 2024'te Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği yürürlüğe girdi. Böylece sahipsiz hayvanların toplanması, bakımevlerine alınması, kayıt işlemleri, bakım, tedavi ve sahiplendirme süreçlerine ilişkin uygulama esasları daha ayrıntılı biçimde belirlendi.
Mevcut düzenlemelerde yerel yönetimlerin sahipsiz hayvanların bakım ve rehabilitasyonuna yönelik önemli sorumlulukları bulunuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan mevzuatta da belediyelerin sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların toplatılması, gerekli tıbbi bakım ve işlemlerinin yapılması ile kayıt süreçlerinde görevli olduğu belirtiliyor.
Hedef uygulamadaki tabloyu ortaya çıkarmak
81 ili kapsayan yeni denetim sürecinin temel amacı, sahipsiz hayvanlarla ilgili yürürlükte bulunan düzenlemelerin sahada ne ölçüde uygulanabildiğini ortaya koymak olacak.
Bir yandan vatandaşların can güvenliği ve kamu sağlığına ilişkin beklentiler, diğer yandan hayvanların bakım ve refahına ilişkin yükümlülükler nedeniyle konu çok sayıda kurumun sorumluluk alanına giriyor. Bu nedenle denetimlerde yalnızca tek bir kurumun çalışmasının değil, valiliklerden belediyelere kadar ilgili tüm birimlerin koordinasyonu da değerlendirilecek.
İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi de 17 Haziran 2026'da yaptığı açıklamada, sahipsiz sokak hayvanlarının yıl sonuna kadar barınaklar veya doğal yaşam alanlarına alınmasının hedeflendiğini söylemişti. Bakan Çiftçi, bazı belediyelerde çalışmaların geriden geldiğini ve mevcut yasal takvim nedeniyle uygulamanın farklı hızlarda ilerlediğini ifade etmişti.
Denetim sonuçları hangi tabloyu gösterecek?
Eylül ayı boyunca gerçekleştirilecek incelemelerin tamamlanmasının ardından sahadan elde edilen verilerin raporlanması bekleniyor. Bu raporların, hangi illerde ve hangi kurumlarda eksiklik bulunduğunun belirlenmesi açısından önem taşıması beklenirken, mevzuata aykırı uygulamaların tespit edilmesi halinde ilgili süreçlerin başlatılıp başlatılmayacağı da ortaya çıkacak.
Böylece Türkiye genelindeki sahipsiz hayvan uygulamalarının yalnızca kâğıt üzerindeki düzenlemelerle değil, sokakta, bakımevlerinde ve yerel yönetimlerin sahadaki çalışmaları üzerinden değerlendirilmesi hedefleniyor.
81 ili kapsayan denetim süreci, sahipsiz hayvanların toplanmasından tedavisine, barınakların durumundan kısırlaştırma çalışmalarına kadar geniş bir alanda mevcut uygulamanın fotoğrafını ortaya koyacak. Denetimlerin sonunda hazırlanacak raporların ise hem yerel yönetimlerin sorumluluklarının ne ölçüde yerine getirildiğini hem de uygulamadaki sorunların hangi noktalarda yoğunlaştığını göstermesi bekleniyor.
