18 yaşında önce sigortalı olanlar emeklilik hesabında kademe bekleyen vatandaşlara tarih vererek uyarıda bulunan eski Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) başmüfettişi İsa Karakaş, hizmet akdiyle fiilen çalışan çocukların yaşlarına bakılmaksızın SSK (4/1-a) kapsamında sigortalı yapılmasının yasal zorunluluk olduğu uyarısında bulundu.
5510 sayılı Kanun ve eski mevzuata göre, 18 yaşından önce yapılan sigorta girişlerinde ikili bir ayrım var.
18 yaşından önce (veya sonra) yapılan çıraklık ve staj sigortası, emeklilik hesaplamalarında emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmiyor. Bu dönemde sadece iş kazası ve meslek hastalığı primi ödeniyor ve emeklilik (uzun vadeli) primleri yatırılmıyor.
Eğer 18 yaşından önce adınıza normal çalışma primi (yaşlılık, malullük, ölüm) yatırıldıysa, bu giriş sigorta başlangıç tarihini ve tabi olunacak kademeyi (emeklilik şartlarını) belirliyor.
Örneğin 1998 yılında 16 yaşındayken sigortalı olan bir kişinin prim günleri geçerli ve tabi olacağı emeklilik şartları (kademe) 1998 girişine göre belirleniyor. Ancak 25 yıllık sigortalılık süresinin hesabı, kişinin 18 yaşını doldurduğu 2000 yılından itibaren başlıyor.
SGK eski başmüfettişi İsa Karakaş, iş ve sosyal güvenlik mevzuatına göre çocukların eğitimlerini aksatmayacak hafif işlerde çalıştırılabileceğini, hizmet akdiyle fiilen çalışan çocukların ise yaşlarına bakılmaksızın SSK (4/1-a) kapsamında sigortalı yapılmasının yasal zorunluluk olduğunu yazdı.
Karakaş, “Kademe kapsamında yer almak için 09.09.1999-30.04.2008 döneminde sigorta girişinin ve primlerinin bulunması elzem. Bu noktada kanunun çizdiği hudutları iyi bilmek, beyhude beklentilerin önüne geçer. SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) nazarında kural nettir: Emeklilik (malullük, yaşlılık ve ölüm) sigortalarının tatbikinde, 18 yaşından evvel tescili olanların sigortalılık süreleri, ancak 18 yaşını ikmal ettikleri (doldurdukları) tarihte başlamış addedilir” ifadelerini kullandı.
18 yaşından evvel ödenen uzun vadeli sigorta primlerinin “asla buharlaşmayacağını”, bu primlerin, emeklilik hesabında doğrudan prim ödeme gün sayısına dâhil edilerek çalışanın hanesine artı değer olarak yazılacağını belirten Karakaş, şunları yazdı:
Kademe bekleyenlerde EYT’lilerde olduğu gibi “sigortalılık süresi” şartı bulunmadığından kanaatimce 18 yaşından önceki geçerli olan sigortalılık süreleri de yasal olarak kademelendirme yapılması hâlinde esas alınacaktır.
Bağ-Kur (4/1-b) ve Emekli Sandığı (4/1-c) cephesinde ise mesele daha farklı bir hukuki boyut kazanmaktadır. Bir meslek veya sanat okulunu bitirip hayata erken atılan mahir gençlerimiz için kanun bir kapı aralamıştır.
Türk Medenî Kanunu hükümlerine istinaden, mahkeme marifetiyle ergen kılınan (kaza-i rüşt kararı alan) ve kendi tahsiliyle ilgili bir işte bilfiil istihdam edilenler için 18 yaş şartı aranmaz.
Mahkeme kararının sadır olduğu tarihten itibaren sigortalılık süresi resmen başlar.
Bu usulle işe başlayanlar, tıpkı yetişkinler gibi muamele görür.
Erken yaşta elde edilen bu hak, işe giriş tarihine göre Emeklilikte Kademe hususunda ciddi bir avantaj sağlar.
