Sermaye Piyasası Kurulu’nun yeni düzenlemesiyle yabancı uyruklu kişilerin aracı kurum, portföy yönetim şirketi ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uzaktan müşteri olmasının önü açıldı. Ancak bu süreçte NFC özellikli pasaport, adres doğrulaması ve yalnızca kişinin kendi adına kayıtlı banka hesapları üzerinden para transferi gibi yeni kurallar uygulanacak.
Türkiye’de sermaye piyasalarında uzaktan müşteri edinimine ilişkin kurallar yeniden şekillendi. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından hazırlanan düzenleme, 3 Eylül 2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin belirli şartları karşılamaları halinde aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden uzaktan kimlik tespitiyle müşteri olabilmesine imkân sağlandı.
Ancak düzenlemenin ikinci ayağı, yabancı müşterilerin hesaplarına para giriş ve çıkışında daha sıkı bir kontrol mekanizması kurulmasını öngörüyor. Özellikle kimliği pasaport üzerinden uzaktan doğrulanan yabancı müşteriler açısından para transferlerinin yalnızca kendi adlarına kayıtlı banka hesapları arasında gerçekleştirilmesine izin verilecek.
Yabancı müşteriler için NFC özellikli pasaport şartı
Yeni sistemin merkezinde elektronik çip taşıyan pasaportlar bulunuyor. Düzenlemeye göre Türk uyruklu olmayan kişilerin uzaktan kimlik tespiti için kullanılacak pasaportun Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nın ICAO 9303 standardına uygun olması ve yakın alan iletişimi, yani NFC özelliği taşıması gerekiyor.
Kimlik doğrulaması sırasında pasaportun çipinde bulunan bilgiler ile belgenin üzerinde yer alan bilgilerin birbiriyle örtüşmesi zorunlu tutuldu. NFC üzerinden bu doğrulamanın yapılamaması halinde uzaktan müşteri ilişkisinin kurulmasına izin verilmeyecek.
Böylece yalnızca pasaportun görüntüsünün sisteme yüklenmesi yeterli olmayacak; belgenin elektronik çipindeki bilgilerin de teknik olarak doğrulanması gerekecek. Düzenlemede ayrıca pasaportun ICAO 9303 standardına uygunluğunun kontrol edilmesi de şartlar arasında yer aldı.
Adres doğrulanmadan para ve kripto varlık transferi yapılamayacak
SPK’nın düzenlemesinde dikkat çeken bir diğer başlık ise adres bilgilerinin doğrulanması oldu. Uzaktan kimlik tespiti yapılan yabancı müşterinin adres bilgisinin alınmasının ardından bu bilginin belirli belgeler üzerinden doğrulanması gerekecek.
Adres doğrulamasında yerleşim yeri belgesi kullanılabileceği gibi, kişinin adına düzenlenmiş elektrik, su veya doğal gaz gibi adres temelli hizmetlere ilişkin ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş faturalar da kullanılabilecek. Kamu kurumlarından alınan belgeler veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanlarından sağlanan bilgiler de risk temelli değerlendirme kapsamında dikkate alınabilecek.
Buradaki kritik ayrıntı ise süre. Adres doğrulamasının en geç üç ay içerisinde tamamlanması gerekiyor. Doğrulama tamamlanıncaya kadar müşterinin para ve kripto varlık transferi yapmasına ya da sermaye piyasası araçlarında virman gerçekleştirmesine izin verilmeyecek.
Bu yönüyle düzenleme, yabancı yatırımcıların uzaktan sisteme dahil edilmesini kolaylaştırırken hesapların kullanımına ilişkin kontrol mekanizmalarını da sıkılaştırıyor.
Para transferinde yalnızca kişinin kendi hesabı kullanılacak
Yeni düzenlemenin en somut sonuçlarından biri para transferlerinde ortaya çıkacak.
Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan yabancı müşterinin hesabına yalnızca yurt dışında kendi adına açılmış bir banka hesabından para gönderilebilecek. Aynı şekilde müşterinin Türkiye’deki ilgili hesabından yapılacak para çıkışının da yine yalnızca kişinin kendi adına kayıtlı banka hesabına gerçekleştirilmesi gerekecek.
Bu transferler için yalnızca SWIFT sistemi kullanılacak. Transfer sırasında oluşturulan SWIFT mesajlarında yer alan ayırt edici bilgiler ile müşteri kabulü sırasında alınan bilgilerin birbirleriyle uyuşup uyuşmadığı kontrol edilecek.
Kurallar, bu kontrol tamamlanmadan müşteri hesabında başka herhangi bir işlem yapılmasına da imkân tanımıyor. Böylece üçüncü kişilere ait banka hesaplarından gerçekleştirilecek para girişlerinin veya müşterinin hesabından başka kişilere yapılacak çıkışların önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Yabancı müşteriler yüksek risk grubunda izlenecek
Düzenleme sadece hesap açılışı aşamasında değil, müşteri kabulünden sonraki süreçte de ek denetim öngörüyor.
Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan gerçek kişiler yüksek risk grubunda izlenecek. Müşterinin işlem davranışlarının, oluşturulan müşteri profili ve iş ilişkisinin amacıyla uyumlu olup olmadığı takip edilecek. Profil ile uyuşmayan işlemler veya şüphe uyandıran hareketler tespit edilmesi halinde gerekli tedbirler uygulanacak.
Ayrıca müşterinin işlemleri sırasında kullanılan elektronik ortamdan elde edilen teknik veriler de incelemeye dahil edilecek. IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı bilgileri gibi veriler pasaport bilgileriyle birlikte risk temelli bir değerlendirmeye tabi tutulacak. Şüpheli bir durum görülmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılabilecek.
Görüntülü görüşme ve yapay zeka destekli kontroller devrede olacak
Yabancı müşterilerin uzaktan kimlik tespitinin yalnızca otomatik bir belge kontrolüyle tamamlanmasına da izin verilmiyor.
Süreç, pasaportla uzaktan kimlik tespiti konusunda özel eğitim almış personelin gerçekleştireceği görüntülü görüşme ile yürütülecek. Görüşme sırasında kişiyi ve sunduğu pasaportun bilgilerini gösteren görüntüler de alınacak.
Bunun yanında sistemin güvenlik kontrollerinde yapay zeka tabanlı uygulamalardan yararlanılmasının da önü açık bırakıldı. Canlılık testi ve fotoğraf karşılaştırması gibi kontrollerde belirlenen şartları taşıyan yapay zeka temelli teknolojiler kullanılabilecek.
Bilgiler üç aylık dönemlerle MASAK’a bildirilecek
Yeni uygulamayla yabancı müşterilerin sermaye piyasası sistemindeki hareketlerine ilişkin kamusal denetimin de artırılması hedefleniyor.
Uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu müşterilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarlarının takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna, yani MASAK’a bildirilmesi öngörülüyor.
Bu düzenleme, yabancı yatırımcıların uzaktan kabul sürecini sermaye piyasası mevzuatıyla sınırlı bırakmayarak mali suçlarla mücadele ve müşteri tanıma yükümlülükleriyle birlikte ele alıyor. MASAK’ın mevcut düzenlemelerinde de gerçek faydalanıcının tespiti, müşteri ilişkisinin niteliği ve risk değerlendirmesi önemli yükümlülükler arasında yer alıyor.
Şirketler için de yeni doğrulama sistemi geliyor
Düzenleme yalnızca bireysel yabancı müşterilerle sınırlı değil. Ticaret siciline kayıtlı şirketlerin uzaktan müşteri kabulü ve şirket temsilcilerinin yetkisinin doğrulanmasına ilişkin yeni hükümler de getirildi.
Şirketi temsil eden kişinin yetkisi, MERSİS ve Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden elde edilen güncel bilgilerle karşılaştırılacak. Gerekli görülmesi halinde imza sirküleri de talep edilebilecek ve belgedeki imza örneği karşılaştırmalı olarak incelenebilecek.
Şirketin gerçek faydalanıcısının ortaya çıkarılması da zorunlu hale getirildi. Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, sunulan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan müşteri kabul süreci sonlandırılacak.
Yeni düzenleme ne anlama geliyor?
3 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe giren değişiklik, yabancı yatırımcılar açısından iki farklı sonucu aynı anda ortaya koyuyor. Bir taraftan Türkiye’de sermaye piyasası ve kripto varlık hizmetlerinde uzaktan müşteri olabilmenin hukuki çerçevesi genişletiliyor. Diğer taraftan bu kolaylık, daha güçlü kimlik doğrulama, adres teyidi, hesap sahipliği kontrolü ve işlem takibi şartlarına bağlanıyor.
Dolayısıyla yeni sistem yabancı yatırımcıların uzaktan hesap açmasını tamamen engelleyen bir düzenleme değil. Asıl değişiklik, yabancı müşterinin sisteme hangi koşullarda alınacağı ve müşteri olduktan sonra parasını hangi hesaplar arasında hareket ettirebileceğinin daha net ve sıkı kurallara bağlanması oldu. Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları açısından uzaktan müşteri edinim süreçlerinde yeni uyum yükümlülükleri de başlamış oldu.
