Avrupa'nın çeşitli havalimanlarında son dönemde devreye alınan yeni nesil bilgisayarlı tomografi (CT/C3) tabanlı güvenlik tarayıcıları, yolcuların kabin bagajında taşıyabileceği sıvı miktarına dair yıllardır süregelen 100 mililitre sınırını bazı noktalarda tarihe karıştırdı. 2026 yılı itibarıyla İtalya'nın başkenti Roma'dan Avusturya'nın başkenti Viyana'ya, İrlanda'nın başkenti Dublin'den Polonya'daki Krakow'a kadar uzanan bir dizi havalimanında yolcular, üç boyutlu görüntüleme teknolojisi sayesinde 2 litreye kadar sıvı içeren kapları çantalarından çıkarmadan güvenlik noktasından geçebiliyor.
Ancak değişikliğin Avrupa genelinde henüz standart hale gelmemiş olması, aynı güzergâh üzerinde bile yolcuları farklı kurallarla karşı karşıya bırakabiliyor. Hangi kuralın uygulanacağı ülkeden ülkeye değil, doğrudan havalimanından havalimanına değişiyor.
Üç boyutlu tarama çantanın içini katman katman gösteriyor
Havacılık güvenliğinde "C3" ya da "CT" kısaltmasıyla anılan bu sistemler, hastanelerde kullanılan bilgisayarlı tomografi cihazlarına benzer bir mantıkla çalışıyor. Bagaj, tek bir düz görüntü yerine üç boyutlu ve çok katmanlı biçimde taranıyor; güvenlik görevlileri çantanın içeriğini her açıdan inceleyebiliyor. Bu sayede tarama noktasındaki personel, sıvı içeren şişelerin ya da laptop, tablet gibi elektronik cihazların gerçekte ne olduğunu çok daha net biçimde tespit edebiliyor. Teknolojinin sağladığı bu netlik, düşük hacimli sıvı sınırlaması gibi eski dönem güvenlik önlemlerinin bazı havalimanlarında gevşetilmesinin önünü açtı.
2 litreye kadar sıvı taşımaya izin veren havalimanları
Yeni sistemin faaliyete geçtiği ve ilgili onayların tamamlandığı havalimanları arasında İtalya'da Roma Fiumicino, Avusturya'da Viyana, İrlanda'da Dublin, Danimarka'da Billund, Malta, İspanya'da Palma de Mallorca ve Polonya'da Krakow öne çıkıyor. İngiltere'deki bazı havalimanlarında da benzer düzenlemeler hayata geçirildi. Bu noktalardan seyahat eden yolcular, sıvı ürünlerini 1 litrelik şeffaf poşete sığdırma zorunluluğu olmadan, 2 litreye kadar kapasiteye sahip şişe ya da kaplarla güvenlik kontrolünü tamamlayabiliyor.
Geleneksel 100 mililitre kuralı hâlâ yürürlükte
Teknolojik dönüşüme rağmen Avrupa genelinde uzun yıllardır uygulanan klasik kural varlığını sürdürüyor. Eski nesil X-ışını sistemlerinin kullanıldığı havalimanlarında yolcuların şampuan, parfüm, diş macunu gibi sıvı ürünleri en fazla 100 mililitrelik kaplarda taşıması ve bu kapları toplamda 1 litreyi geçmeyecek şekilde şeffaf bir poşete yerleştirmesi gerekiyor. Bu nedenle bir yolcunun hangi kuralla karşılaşacağı, büyük ölçüde kalkış yapacağı havalimanının hangi tarama teknolojisine sahip olduğuna bağlı.
Aynı ülke içinde bile uygulama farklılaşabiliyor
Yeni sistemin devreye girmesi ülke bazında değil, havalimanı bazında ilerliyor. Örneğin İspanya'da Palma de Mallorca Havalimanı güncellenmiş CT tarayıcılarla hizmet verirken, aynı ülkedeki Malaga Havalimanı'nda uygulama daha sınırlı kalmaya devam ediyor. Bu durum, tek bir ülke için bile genel bir kural belirlemenin mümkün olmadığını, yolcuların gidecekleri her havalimanının güncel uygulamasını ayrı ayrı öğrenmesi gerektiğini gösteriyor.
Gidişte sorun yok, dönüşte 100 mililitre sınırıyla karşılaşılabilir
Düzenlemenin yolcular açısından en fazla kafa karıştıran yönlerinden biri, gidiş ve dönüş uçuşlarında farklı kurallarla karşılaşma ihtimali. Örneğin 2 litreye kadar sıvıya izin veren bir havalimanından yola çıkan bir yolcu, dönüş uçuşunu eski sistemin kullanıldığı başka bir havalimanından yaptığında yeniden 100 mililitre sınırına tabi olabiliyor. Aktarmalı seyahatlerde de benzer bir belirsizlik söz konusu olabildiğinden, yolculuk öncesinde güzergâhtaki tüm havalimanlarının güncel kurallarının teker teker kontrol edilmesi öneriliyor.
Elektronik cihazlar için de kolaylık sağlanıyor
CT tabanlı tarama sisteminin kullanıldığı güvenlik noktalarında sağlanan kolaylık yalnızca sıvılarla sınırlı kalmıyor. Laptop, tablet gibi elektronik cihazların da çoğu durumda çantadan çıkarılmasına gerek kalmıyor. Bu sayede güvenlik kontrol noktalarındaki bekleme süreleri kısalıyor ve yolcu akışı daha pratik hale geliyor.
Uygulamanın Avrupa geneline yayılması 2026'da hızlanacak
Havacılık sektöründeki beklentilere göre yeni nesil tarayıcıların Avrupa havalimanlarındaki kullanımı 2026 yılı boyunca kademeli olarak artacak. Ancak sistemin tüm havalimanlarında aktif hale gelmesi zaman alacağından, "100 mililitre kuralı tamamen kalktı" varsayımıyla valiz hazırlamanın risk taşıdığı vurgulanıyor. Yolculardan, uçuş öncesinde hem gidiş hem dönüş güzergâhındaki havalimanlarının güncel güvenlik uygulamalarını kontrol etmeleri isteniyor.
