Şanlıurfa’da meydana gelen 5,4 büyüklüğündeki deprem, Türkiye’nin deprem gerçeğini bir kez daha gündeme taşıdı. Sarsıntının ardından vatandaşlar “Evimin altından fay hattı geçiyor mu?”, “Hangi iller deprem açısından daha tehlikeli?” ve “Yaşadığım binanın deprem riski ne?” sorularına yanıt aramaya başladı.
Deprem tehlikesini değerlendirmek için Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’nün (MTA) Türkiye Diri Fay Haritası ile AFAD’ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası kullanılabiliyor.
Şanlıurfa’da 5,4 büyüklüğünde deprem
Şanlıurfa’nın Karaköprü ilçesinde saat 10.40'ta 5,4 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Depremin derinliği 7,39 kilometre olarak kaydedildi.
Sarsıntı Şanlıurfa'nın yanı sıra çevre illerde de hissedildi.
Depremin ardından özellikle aktif fay hatlarının geçtiği bölgeler ve yapıların deprem dayanıklılığı yeniden gündeme geldi.
Evimin altından fay geçiyor mu?
Bu sorunun yanıtı MTA’nın 2026 Türkiye Diri Fay Haritası üzerinden kontrol edilebiliyor.
MTA tarafından yayımlanan güncel haritada diri faylar görüntülenebiliyor ve şehir veya ilçe adıyla arama yapılabiliyor. Harita, 2026 tarihli Türkiye Diri Fay Haritası verilerini içeriyor.
MTA Türkiye Diri Fay Haritası
Ancak bir fay hattının bir yerleşim yerine yakın olması, tek başına o bölgedeki her binanın riskli olduğu anlamına gelmiyor.
Binanın deprem karşısındaki durumu için yapı yaşı, taşıyıcı sistem, zemin özellikleri, yapı kalitesi ve daha önce yapılan güçlendirme çalışmaları gibi birçok unsurun birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Deprem açısından riskli iller hangileri?
Türkiye'nin önemli bir bölümü aktif fay sistemlerinin etkilediği alanlarda bulunuyor. Özellikle Marmara, Ege, Doğu Anadolu ve bazı İç Anadolu bölgelerinde deprem tehlikesi dikkat çekiyor.
Deprem tehlikesinin yüksek olduğu bölgelerde bulunan iller arasında İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Yalova, Bursa, Balıkesir, Çanakkale, İzmir, Manisa, Aydın, Denizli, Muğla, Bingöl, Elazığ, Malatya, Erzincan, Tunceli, Kahramanmaraş, Hatay, Osmaniye, Adıyaman ve Van gibi iller bulunuyor.
Ancak bu liste, illeri resmi olarak “1., 2. veya 3. derece riskli” şeklinde sıralayan güncel bir sınıflandırma değildir.
Eski deprem bölgesi sistemi artık kullanılmıyor
AFAD'ın güncel Türkiye Deprem Tehlike Haritası, 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girdi. Yeni sistemde eski haritadaki “1., 2., 3. derece deprem bölgesi” yaklaşımı kaldırıldı.
Bunun yerine belirli bir konumdaki en büyük yer ivmesi değerleri esas alınıyor. AFAD ayrıca Türkiye Deprem Tehlike Haritası'nın bir risk haritası olmadığını belirtiyor. Risk değerlendirmesi için yapıların, nüfusun, ekonomik kayıpların ve olası hasarın da hesaba katılması gerekiyor.
AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası
İzmir, İstanbul ve Marmara için dikkat çeken durum
İzmir, Manisa, Balıkesir, Aydın ve Muğla gibi Ege illeri aktif fay sistemleri nedeniyle deprem tehlikesinin bulunduğu bölgeler arasında yer alıyor.
Marmara Bölgesi'nde ise İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bursa, Düzce ve Çanakkale çevresindeki aktif fay sistemleri nedeniyle deprem tehlikesi önemli bir başlık olarak değerlendiriliyor.
Doğu Anadolu'da ise Elazığ, Malatya, Bingöl, Tunceli ve Erzincan gibi iller aktif fay sistemleriyle ilişkili deprem tehlikesinin bulunduğu bölgeler arasında.
Güney ve Güneydoğu Anadolu'da Kahramanmaraş, Hatay, Osmaniye ve Adıyaman başta olmak üzere farklı bölgelerde deprem tehlikesi bulunuyor.
Bu nedenle “hangi il daha riskli?” sorusundan ziyade hangi konumda ne kadar deprem tehlikesi bulunduğu ve o konumdaki yapıların ne durumda olduğu sorusuna odaklanmak gerekiyor.
Fay hattı yakınsa bina kesin riskli mi?
Hayır.
AFAD'ın deprem tehlike haritası, belirli bir noktadaki deprem tehlikesini gösteriyor ancak tek başına binanın risk durumunu ortaya koymuyor.
AFAD'ın interaktif uygulamasında kullanılan haritalar, yerel zemin koşullarının neden olabileceği sıvılaşma, zemin büyütmesi ve farklı oturma gibi bazı etkileri içermiyor. Bu nedenle bina güvenliği için ayrıca zemin ve yapı değerlendirmesi gerekiyor.
Başka bir ifadeyle, fay hattına uzak bir binanın mutlaka güvenli, fay hattına yakın bir binanın da mutlaka riskli olduğu söylenemez.
MTA'nın 2026 haritasında neler değişti?
MTA'nın 2026 tarihli Türkiye Diri Fay Haritası, güncel diri fay verilerini kullanıcıların incelemesine olanak sağlıyor.
Haritada diri fayların yanı sıra son depremler ve geçmiş deprem verileri de görüntülenebiliyor. Kullanıcılar şehir ve ilçe üzerinden arama yapabiliyor.
Bu nedenle vatandaşlar önce yaşadığı bölgedeki fayların konumunu MTA haritasından inceleyebilir. Ardından AFAD'ın deprem tehlike haritası üzerinden bulunduğu noktanın deprem tehlikesine bakabilir.
Ancak binanın güvenli olup olmadığı konusunda kesin sonuç için uzmanlar tarafından yapılacak yapı ve zemin incelemesi gerekiyor.
MTA DİRİ FAY HATTI HARİTASI İÇİN TIKLAYINIZ
Deprem riskini öğrenmek isteyen ne yapmalı?
Bir binanın deprem karşısındaki durumunu anlamak isteyen vatandaşların şu başlıkları birlikte değerlendirmesi gerekiyor:
• Binanın yapım yılı
• Taşıyıcı sistem ve yapı özellikleri
• Binanın bulunduğu zeminin özellikleri
• Daha önce güçlendirme yapılıp yapılmadığı
• Ruhsat ve proje bilgileri
• Binanın mevcut fiziksel durumu
• Gerekli durumlarda uzmanlarca yapılacak deprem performans analizi
E-DEVLET DİRİ FAY HATTI SORGULAMA İÇİN TIKLAYINIZ
