Türk siyasetinde tansiyonun yükseldiği anlarda liderlerin tercih ettiği geleneksel kavramlar, vatandaşların da doğrudan dikkatini çekerek günün en çok merak edilen konularından birine dönüşüyor. Son olarak Bülent Arınç ile Kemal Kılıçdaroğlu arasında yaşanan karşılıklı açıklamalar sırasında gündeme gelen "suizan" kelimesi, Türkiye'nin en çok araştırdığı konular arasına yerleşti. İki deneyimli siyasetçinin tartışmasında kilit bir rol oynayan ve arama motorlarında arama rekorları kıran bu kelime, taşıdığı anlam derinliğiyle siyasetteki iletişim stratejilerinin de ne kadar köklü olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
TDK SÖZLÜĞÜNDE SUİZAN ANLAMI VE KÖKENİ NEDİR?
Gündeme damga vurmasının ardından vatandaşların anlamını çözmek için dijital platformlara akın ettiği bu kelime, aslında yüzyıllardır dilimizde olan Arapça kökenli bir kavram olarak karşımıza çıkıyor. Yapısal olarak incelendiğinde kelime, "kötü" anlamına gelen "sû" ifadesi ile "tahmin, şüphe veya sanı" manasını taşıyan "zan" sözcüklerinin bir araya gelmesiyle oluşuyor.
Türk Dil Kurumu kaynaklarına bakıldığında bu birleşik kelime, doğrudan "kötü zan veya kuşku" şeklinde tanımlanarak kayıtlara geçiyor. Kelimenin günlük hayattaki ve toplumsal ilişkilerdeki karşılığı ise bir olay ya da kişi hakkında elde hiçbir kesin kanıt veya somut delil bulunmamasına rağmen niyet okumak, yersiz bir şüphe beslemek ve durumu peşin hükümle kötüye yormak olarak açıklanıyor. Bu karamsar, şüpheci ve ön yargılı yaklaşımın tam karşısında ise olaylara iyi niyetle yaklaşmayı ve olumlu düşünmeyi ifade eden "hüsnüzan" kavramı bulunuyor.
SİYASET DİLİNDE DİPLOMATİK BİR MESAJ VE NİYET OKUMA ELEŞTİRİSİ
Kelimenin sözlük anlamının çok ötesinde, siyaset sahnesinde bu kadar sık tercih edilmesinin arkasında oldukça derin bir diplomatik nezaket ve stratejik iletişim hamlesi yatıyor. Politikacılar, karşı tarafın söylem veya eylemlerinde gizli bir ajanda, art niyet veya kasıtlı bir kötülük arandığını hissettiklerinde doğrudan sert hakaretler kullanmak yerine bu ağırbaşlı kelimenin gölgesine sığınıyor.
Ortada somut ve kanıtlanabilir bir delil yokken haksız yere mahkûm edildiğine inanan liderler, rakiplerine yönelttikleri bu kavram üzerinden aslında çok net bir mesaj veriyor. Bir siyasetçi rakibini bu durumu yaratmakla suçladığında arka planda; hakkında bilip bilmeden kötü düşünüldüğünü, niyetinin haksız yere çarpıtıldığını ve kendisine karşı bir ön yargı kalkanı oluşturulduğunu dile getirmiş oluyor. Böylece liderler, siyasi etiğe aykırı bir üsluba kaymadan, karşı tarafın kanıtsız ve niyet okuyucu bir tavır içinde olduğunu tüm kamuoyuna resmen ilan etmiş oluyor.
