ABD Başkanı Donald Trump, İran ile aylardır sürdürülen ve son haftalarda askıya alınan nükleer müzakerelerin 3 Ağustos Pazartesi öğleden sonra yeniden başlayacağını duyurdu. Beyaz Saray'ın başkenti hedef alan bir yaptırım sürecinin yerini diplomasiye bırakması, Washington'da hem askeri hem siyasi çevrelerde bu hafta sonu yaşanan gerilimin ardından geldi. Trump, görüşmelerden çıkacak sonuca dair umutlu olduğunu belirterek sürecin Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimi ve Tahran'ın nükleer programını kapsayacağını söyledi.
Açıklama uçakta yapıldı
Trump, New Jersey'deki özel mülkünden başkent Washington'a dönerken kullandığı uçakta gazetecilerin sorularını yanıtladı. ABD Başkanı, bu görüşme sırasında hem bölgedeki askeri gerilimin perde arkasına dair ayrıntılar paylaştı hem de İran'la yürütülecek yeni müzakere takvimini açıkladı. Trump'ın basın mensuplarıyla yaptığı bu sohbet, Pazartesi sabahı saatlerinde Türkiye dahil pek çok ülkede haber ajanslarının gündemine düştü.
Planlanan büyük çaplı operasyon son anda durduruldu
Trump'ın açıklamalarının en dikkat çekici kısmı, hafta sonu için hazırlanan ve kendi ifadesiyle İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana görülmemiş büyüklükte olacak bir askeri harekâtın son anda rafa kaldırılmış olmasıydı. ABD Başkanı, bu operasyonun kapsamına ilişkin detay vermekten kaçınırken, kararın bölge ülkelerinin yoğun talebi üzerine alındığının altını çizdi. Trump'ın aktardığına göre komşu ülkeler de aynı yönde çağrıda bulunarak harekâtın ertelenmesini istedi.
Riyad, Abu Dabi, Doha ve Tahran devrede
Kararın arka planında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar yönetimleriyle yürütülen temasların belirleyici olduğu ortaya çıktı. Trump, İran makamlarıyla da doğrudan veya dolaylı yollardan iletişim kurulduğunu ima ederek, bu dört aktörle sürdürülen görüşmelerin askeri seçeneği masadan kaldırdığını söyledi. ABD Başkanı, konuya ilişkin sözlerinde saldırının büyüklüğüne dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı: "Bu, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük saldırı olacaktı." Suudi Arabistan yönetiminin de operasyona sıcak bakmadığını belirten Trump, Riyad yönetiminin bu konuda kendisiyle aynı çizgide olduğunu vurguladı.
Hedefte Hürmüz Boğazı ve nükleer silahsızlanma
Askeri seçeneğin yerini diplomasiye bırakmasıyla birlikte gözler şimdi Pazartesi öğleden sonra başlayacak yeni müzakere turuna çevrildi. Trump, sürecin iki ana başlık etrafında şekilleneceğini açıkladı: küresel enerji ticaretinin can damarlarından biri sayılan Hürmüz Boğazı'nda seyrüseferin güvenliğinin sağlanması ve İran'ın nükleer silah üretme kapasitesinden tamamen arındırılması. ABD Başkanı, her iki konuda da yakın zamanda somut bir mutabakata varılabileceğine inandığını dile getirdi.
Trump: Amacımız can kaybını önlemek
Sürecin gidişatına ilişkin sorulara yanıt veren Trump, öncelikli hedefinin diplomasi yoluyla insan hayatı kurtarmak olduğunu vurguladı. Müzakerelerin akıbetinin önümüzdeki saatlerde şekilleneceğini belirten ABD Başkanı, taraflar arasındaki temasın seyrini yakından takip edeceklerini söyledi. Görüşmelerin nereye varacağına dair kesin bir taahhütte bulunmaktan kaçınan Trump, sürecin sonucunun toplantı sonrasında netleşeceğini ifade etti.
Washington yönetiminin bu adımı, bölgede haftalardır tırmanan askeri gerilimin ardından dikkatle izleniyor. Pazartesi öğleden sonra başlayacak görüşmelerin sonucu, hem Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin güvenliği hem de İran'ın nükleer programının geleceği açısından bölgesel dengeleri doğrudan etkileyecek gelişmeler arasında yer alıyor.
