SERCAN ENGEREK/MANŞETİZ- Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) “madde fiyat listesini” yayımlamayı durdurması, temmuz enflasyon oranlarının duyurulmasıyla yeniden gündeme geldi. TÜİK’in başkanı mayıs ayında değiştirilirken, görevi devralan Mehmet Arabacı döneminde de enflasyona esas ortalama madde fiyat listesi yayımlanmadı. Mahkemenin “madde fiyat listesinin” açıklanması yönünde verdiği kararı hatırlatan sosyal politika uzman Prof. Dr. Aziz Çelik, “Kesinleşmiş yargı kararlarına uymayan bir devlet kurumu ciddiye alınamaz ve inandırıcı olamaz” diye tepki gösterdi.
Temmuz ayı enflasyon verileri Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG), TÜİK ve İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından eş zamanlı olarak kamuoyuna duyuruldu. Aylık bazda en yüksek artış yüzde 3,07 ile ENAG verilerinde görülürken, İTO enflasyonun yüzde 2,06, TÜİK ise yüzde 1,78 oranında arttığını açıkladı.
TÜİK, ENAG ve İZTO enflasyon verilerindeki uçurum derinleşirken, TÜİK’in, 2022’nin mayıs ayı itibarıyla madde bazlı ortalama fiyat listesini yayımlamayı durdurması tartışma yarattı.
Prof. Dr. Çelik: Karar kesin, yeniden yayımlamalıdır
“Madde fiyat listesini” en son 2022’nin nisan ayında yayımlayan TÜİK, 3 Haziran 2022'de duyurulan Mayıs 2022 enflasyon raporuyla birlikte madde fiyat tablosu yayından kaldırıldı.
Öte yandan 30 Ocak 2022’den beri TÜİK’te başkanlık görevini yürüten Dr. Erhan Çetinkaya, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın onayıyla görevden alındı. Erdoğan, TÜİK’in Başkanlığına Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı Mehmet Arabacı’yı atadı.
Madde bazlı ortalama fiyat listesinin yayımlanmaması nedeniyle TÜİK bir kez daha eleştirilerin odağı oldu. Sosyal politika uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, DİSK tarafından açılan davada Ankara 6. İdare Mahkemesinin bilgi talebinin reddedilmesini hukuka aykırı bulduğunu ve bu kararın kesinleştiğini hatırlattı.
“Madde fiyat listesinin” yayımlanmamasına tepki gösteren Çelik, “TÜİK ne yaparsa yapsın enflasyon verileri konusunda inandırıcı olamaz, kamu vicdanını tatmin edemez! Neden mi? Anlatayım: Çünkü kesinleşmiş yargı kararlarına uymayan bir devlet kurumu ciddiye alınamaz ve inandırıcı olamaz. TÜİK her şeyden önce kesinleşmiş yargı kararlarının gereğini yapmalı ve madde fiyat listesini yeniden yayınlamalıdır” çağrısında bulundu.
“Yargıya meydan okuyan bir kuruma dönüştürdüler”
Prof. Dr. Çelik, Ankara 6. İdare Mahkemesinin kararının kesinleştiğine dikkat çekti. “Yargı kararları herkesi, TÜİK'i ve TÜİK Başkanını da bağlar!” diyen Çelik, şunları söyledi:
“TÜİK eski başkanı yargı kararını uygulamadı. TÜİK'in yeni başkanı Mehmet Arabacı da aynı yolu benimsemiş görünüyor. Başkanlar değişse de TÜİK yönetimi hâlâ kesinleşmiş yargı kararına uymuyor! Sonunda bu da oldu: Hukuk tanımayan TÜİK yönetimi TÜİK’i bir devlet kurumu olmaktan çıkarıp yargıya meydan okuyan bir kuruma dönüştürdüler.”
TÜİK’e karşı hukuk mücadelesinde süreç
TÜİK Haziran 2022’de enflasyon hesaplamalarının temelini oluşturan madde fiyat listesini yayımlamayı durdurması üzerine DİSK, söz konusu verilerin açıklanmasını talep etti.
TÜİK’in bu talebi reddetmesi üzerine Ankara 6. İdare Mahkemesi’nde dava açıldı.
Ankara 6. İdare Mahkemesi, 31 Mart 2023 tarihli ve 2023/700 sayılı kararıyla TÜİK'in madde fiyatlarına ilişkin verileri açıklaması gerektiğine hükmetti.
Mahkeme kararında, söz konusu verilerin açıklanmasının TÜİK'in görevleri arasında bulunduğu belirtilirken, madde fiyat listesinin DİSK'e verilmesine ve kamuoyuna açıklanmasına karar verildi.
DİSK, kesinleşen mahkeme kararlarının uygulanmaması nedeniyle TÜİK hakkında yeni bir dava süreci başlattı.
Dava kronolojisi
DİSK tarafından TÜİK'e karşı yürütülen hukuk mücadelesinin ayrıntılı kronolojisi!
| Tarih | Olay / Hukuki Gelişme |
| 3 Haziran 2022 | TÜİK, enflasyon hesaplamasının temelini oluşturan madde sepeti ortalama fiyat listesini açıklamayı durdurdu. |
| 6 Haziran 2022 | DİSK-AR, bilgi edinme hakkı çerçevesinde CİMER üzerinden madde sepeti ortalama fiyat listesini talep etti. |
| 23 Haziran 2022 | TÜİK, DİSK-AR’ın talebini kamuoyunda "yanlış anlama ve yanıltıcı değerlendirmelere sebebiyet verdiği" gerekçesiyle reddetti. |
| 4 Temmuz 2022 | DİSK, TÜİK’in ret kararı üzerine Adalet Bakanlığı’na bağlı Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na itiraz etti. |
| 3 Ağustos 2022 | Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu, DİSK’in itirazını reddetti. |
| 11 Kasım 2022 | DİSK, Kurul kararının yasal dayanaktan yoksun olduğunu belirterek konuyu idare mahkemesine taşıdı ve Bilgi Edinme Kurulu kararına karşı (Adalet Bakanlığı'na) dava açtı. |
| 31 Mart 2023 | Ankara 6. İdare Mahkemesi (E. 2022/2383, K. 2023/700), istenen bilgilerin açıklanmasının kurumun görevi olduğunu belirterek ret işleminin hukuka aykırı olduğuna karar verdi. TÜİK bu aşamada davaya müdahale talebinde bulundu. |
| 26 Nisan 2023 | DİSK, 024 sayılı "TÜİK’e Açtığımız Davayı Kazandık: Madde Fiyat Listesi Açıklanacak!" başlıklı basın açıklamasıyla mahkeme kararını kamuoyuyla paylaştı. |
| 26 Nisan 2023 | TÜİK, 11 numaralı duyurusuyla TÜİK’e karşı açılmış bir davanın bulunmadığını iddia etti. |
| 27 Nisan 2023 | DİSK, mahkeme kararı ekiyle CİMER üzerinden fiyat listesini tekrar talep etti ve 025 sayılı "Lafı Dolandırmayın Görevinizi Yapın" başlıklı basın açıklamasını yayımladı. |
| 28 Nisan 2023 | Adalet Bakanlığı, Ankara 6. İdare Mahkemesi’nin kararını istinaf etti. |
| 5 Mayıs 2023 | TÜİK, kaybettiği dava sonrası Ankara 13. İdare Mahkemesi'nin kararını istinafa taşıdı. (Metin verisi) |
| 9 Mayıs 2023 | TÜİK, 13 numaralı *"Türkiye İstatistik Kurumunun Verilerinin Güvenilirliğine Yönelik İddialara İlişkin Kamuoyu Duyurusu"*nu yayımladı. |
| 19 Haziran 2023 | Davaya müdahil olan TÜİK, Ankara 6. İdare Mahkemesi kararının iptali için istinaf başvurusunda bulundu. |
| 3 Temmuz 2023 | TÜİK, DİSK'e yalnızca madde sepeti ürün listesini gönderdi; ortalama fiyatlar belgede yer almadı. |
| 28 Temmuz 2023 | TÜİK, Ankara 6. İdare Mahkemesi kararının iptali için Adalet Bakanlığı’na dava açtı. |
| 15 Eylül 2023 | Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi (E. 2023/1058, K. 2023/1341), Adalet Bakanlığı ve TÜİK’in istinaf başvurularını reddederek idare mahkemesi kararını kesinleştirdi. |
| 18 Aralık 2023 | TÜİK, "kanun yararına bozma" talebiyle Danıştay Başsavcılığı’na başvurdu. |
| 10 Ocak 2024 | Ankara 13. İdare Mahkemesi (E. 2023/1430, K. 2024/58), TÜİK'in Adalet Bakanlığı'na açtığı haksız davanın reddine karar verdi. |
| 15 Mart 2024 | Danıştay Başsavcılığı (K. 2024/201), TÜİK’in "kanun yararına bozma" talebini reddetti. |
| 2 Nisan 2024 | DİSK, kesinleşen yargı kararının uygulanması ve listenin açıklanması için TÜİK’e başvuruda bulundu. |
| 3 Nisan 2024 | DİSK, 027 sayılı "Kazandığımız Dava Kesinleşti! TÜİK, Madde Fiyat Listesini Derhal Açıklamak Zorunda!" başlıklı basın açıklamasını yayımladı. |
| 2 Mayıs 2024 | TÜİK verdiği yanıtta, "Mayıs 2022'den itibaren hesaplanmayan ve yayımlanmayan ortalama fiyatların Kurumda mevcut olmaması nedeniyle gönderilemediğini" beyan etti. |
| 3 Mayıs 2024 | DİSK Yönetim Kurulu, TÜİK binası önünde basın açıklaması yaparak verilerin açıklanmasını talep etti. |
| 10 Mayıs 2024 | DİSK, yargı kararına uymaması nedeniyle TÜİK hakkında Kamu Denetçiliği Kurumu’na şikâyet başvurusunda bulundu. |
| 2 Haziran 2024 | DİSK, yargı kararlarını uygulamayan TÜİK Başkanı ve Başkan Yardımcıları hakkında suç duyurusunda bulundu. |
| 6 Haziran 2024 | Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Memur Suçları Soruşturma Bürosu (2024/85912 sayılı karar), 4 gün içinde DİSK’in suç duyurusunu işleme koymayı reddetti. |
| 13 Haziran 2024 | TÜİK, 22 sayılı duyurusuyla ortalama madde fiyat listesinin ellerinde olmadığını yineledi. |
| 29 Mayıs 2025 | DİSK'in, kararın uygulanması talebiyle Ankara 3. İdare Mahkemesi'nde (11 Haziran 2024'te) açtığı davanın ilk duruşması görüldü. |
