Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından Türkçenin zenginliğini sergilemek, söz varlığının gücünü vurgulamak ve toplumu kelimeler üzerinde düşünmeye teşvik etmek amacıyla başlatılan “Her Güne Bir Kelime” kampanyası sürüyor.
Dijital ve sosyal bir farkındalık projesi olan “Her Güne Bir Kelime” 23 Nisan 2024 tarihinde çocuk bayramıyla eş zamanlı olarak başlatılan kampanya, dil bilincini artırmayı hedefliyor.
TDK bugünün kelimesini ise Türk İşaret Dili Bayramı’nın önemine dikkat çekmek için “parmak alfabesi” olarak açıkladı.
Türk İşaret Dili Bayramı, işitme engelli bireylerin toplumsal yaşama katılımını desteklemek ve farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl 7 Haziran günü Türk İşaret Dili Bayramı olarak kutlanıyor.
TDK’nin dikkat çektiği parmak alfabesi tarihini, nasıl ortaya çıktığını, günümüzde nasıl kullanıldığını Manşetiz okurları için derledik…
“PARMAK ALFABESİ” NEDİR
Parmak alfabesi, yazı sistemlerinde yer alan harflerin ve sayıların el ve parmak hareketleriyle temsil edilmesine dayanan bir iletişim yöntemi. Sistem, özellikle işitme engellilerin eğitiminde ve günlük iletişiminde önemli bir araç olarak kullanılıyor.
İşaret Dili kapsamında değerlendirilen bu yapı, görsel ve dokunsal algı üzerinden iletişim kurulmasına imkân tanıyor.
Tarihsel süreç içinde farklı toplumlarda geliştirildi ve zamanla standartlaşan parmak alfabesinin kullanım alanı yalnızca eğitimle sınırlı kalmadı, farklı disiplinlerde de yer buldu.
AVRUPA’DA ORTAYA ÇIKTI; KULLANIM ALANLARI GENİŞLEDİ
Parmak alfabesinin kökeni 15. yüzyıla kadar uzanıyor. Avrupa’da yaygınlaşan alfabe ve ilk dönemlerde özellikle dinî eğitim ve şifreleme sistemlerinde kullanıldığı biliniyor.
Zamanla işitme engelliler için eğitim materyali hâline geldi. 18. ve 19. yüzyıllarda ise Paris merkezli eğitim kurumlarında sistematik olarak öğretilmeye başlandı. Bu süreçte parmak alfabesi, farklı ülkelerde küçük değişiklikler geçirerek günümüzdeki modern yapısına ulaştı.
Parmak alfabesi, günümüzde yalnızca eğitim alanında değil; iletişim, özel eğitim, sosyal entegrasyon ve dil öğretimi gibi birçok alanda kullanılıyor.
İşitme engelliler arasında iletişimi kolaylaştırdığı gibi, farklı işaret dili sistemleri arasında da köprü görevi görmektedir. Günümüzde bu sistem, dünya genelinde çeşitli kurumlar tarafından desteklenmekte ve öğretilmektedir.
TEK VE İKİ EL KULLANIMI
Parmak alfabesi bazı ülkelerde tek el ile uygulanırken bazı bölgelerde iki el kullanılarak temsil ediliyor. Örneğin Amerikan işaret dili tek el ağırlıklı bir sistem kullanırken, bazı Avrupa ülkelerinde iki el ile yapılan sistemler var.
Bu farklılıklar, kültürel ve dilsel çeşitlilikten kaynaklanıyor. Kullanım biçimi ülkeden ülkeye değişiklik göstermekte ve yerel işaret dili yapısına göre şekilleniyor.
Latin, Arap, Kore ve Japon yazı sistemlerine dayalı farklı parmak alfabesi uygulamaları bulunmaktadır. Her dilin yapısına göre el hareketleri ve temsil biçimleri farklılık gösteriyor.
DİJİTAL EĞİTİM MATERYALLERİNDE DE YER BULDU
Parmak alfabesi, işaret dili ile konuşma dili arasında bir köprü olarak değerlendiriliyor.
Eğitim kurumlarında ikinci bir iletişim yöntemi olarak öğretilen ve kullanılan parmak alfabesi, günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte dijital eğitim materyallerinde de yer buldu.