Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 7 portföy yönetim şirketine bağlı 131 yatırım fonunu TEFAS işlemlerine kapatarak tasfiye sürecine dahil etmesinin ardından, 18 milyonu aşkın kişinin birikim yaptığı Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) durumun ne olduğu merak konusu haline geldi. Konuya açıklık getiren Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Ahmet Yaşar, 23 Eylül Çarşamba günü yaptığı değerlendirmede emeklilik fonlarında herhangi bir likidite sıkıntısı yaşanmadığını ve katılımcılar arasında sistemden ayrılma yönünde olağan dışı bir hareketlilik gözlenmediğini duyurdu.
Tasfiye kararı piyasalarda neden bu kadar ses getirdi
SPK, Borsa İstanbul'da yaşanan son dönem gelişmelerini gerekçe göstererek 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Portföy, Pardus Portföy ve Bulls Portföy'e ait toplam 131 fonu alım satıma kapatmış, bu fonların tasfiye edilmesini kararlaştırmıştı. Toplam büyüklüğü 800 milyar lirayı aşan ve 500 binden fazla yatırımcıyı doğrudan etkileyen bu adımla birlikte, fon saklayıcılığı görevi Türkiye İş Bankası ile Ziraat Bankası'na devredilmiş, tasfiye sürecinin yaklaşık üç ay içinde tamamlanması öngörülmüştü. Kararın büyüklüğü, doğal olarak yatırımcıların dikkatini emeklilik fonlarına yöneltmiş, BES'te de benzer bir risk olup olmadığı sorgulanmaya başlanmıştı.
TSB Başkanı Yaşar: Emeklilik fonlarında acele bir tablo yok
Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Ahmet Yaşar, sermaye piyasalarındaki gelişmeleri yakından izlediklerini belirterek, yatırım fonları ile emeklilik yatırım fonlarının yapısal olarak birbirinden tamamen ayrı kategoriler olduğunu vurguladı. Yaşar'a göre emeklilik fonları, tabi oldukları hukuki çerçeve ve denetim mekanizmaları sayesinde daha güçlü bir koruma kalkanına sahip; bu nedenle bugüne kadar geçen süreçte BES fonlarında herhangi bir likidite problemi ortaya çıkmadı. Yaşar, yaklaşık 400 emeklilik fonunun 353'ünün bankaların iştiraki olan portföy yönetim şirketlerince yönetildiğini hatırlatarak, bu tablonun katılımcılar açısından telaşlı bir karar almayı gerektirecek bir durum oluşturmadığını söyledi.
Fon büyüklüğünde kısa sürede toparlanma görüldü
Piyasalardaki dalgalanmanın emeklilik fonlarına etkisinin sınırlı ve geçici kaldığını belirten Yaşar, bunun temel nedeninin BES fonlarının farklı varlık sınıflarına dağılmış çeşitlendirilmiş yapısı olduğunu anlattı. Borsa İstanbul'daki kısa vadeli iniş çıkışlara rağmen fon büyüklüklerinin kısa sürede yeniden artışa geçtiğini aktaran Yaşar, BES'in günlük ya da haftalık piyasa hareketleriyle değil, uzun vadeli bir tasarruf aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Ayrıca SPK'nın tasfiye ettiği fonlar arasında en yüksek payın serbest fon türüne ait olduğunu, BES bünyesinde ise risk limitleri ve varlık yoğunlaşması bakımından bu fon türüne yer verilmediğini belirtti.
Yaşar'ın aktardığı Takasbank verilerine göre, 21 Eylül itibarıyla emeklilik yatırım fonlarının varlık dağılımının yüzde 94'lük bölümünü kıymetli madenler (yüzde 38), hisse senetleri (yüzde 16), kamu borçlanma araçları (yüzde 14), fon katılma payları ile ters repo-repo işlemleri (yüzde 6) ve diğer alternatif yatırım araçları (yüzde 20) oluşturuyor. Bu dengeli dağılımın borsadaki dalgalanmaların toplam fon büyüklüğüne kalıcı zarar vermesini engellediği ifade edildi.
Katılımcılardan sistemden çıkış talebi gelmedi
Sektörle yakın temas halinde olduklarını belirten Yaşar, gelinen noktada BES katılımcıları arasında olağan dışı bir davranış değişikliği ya da sistemden ayrılma talebinde artış görülmediğini söyledi. Piyasa dalgalanmalarının, özellikle hisse senedi ağırlıklı emeklilik fonlarının kısa vadeli getirilerini etkileyebileceğini kabul eden Yaşar, uzun vadeli perspektiften bakıldığında tablonun farklı olduğunu vurguladı.
Denetim ağı: SPK, Takasbank, SEDDK ve EGM birlikte çalışıyor
Yaşar, BES'i diğer yatırım araçlarından ayıran en önemli unsurlardan birinin çok katmanlı gözetim yapısı olduğunu söyledi. Emeklilik fonlarının SPK ve Takasbank'ın yanı sıra Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) ile Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından da izlendiğini aktardı. Sektörün uzun süredir üzerinde çalıştığı Fon Gözetim Platformu'nun devreye alınmasının önemine değinen Yaşar, entegre veri paylaşımı sayesinde fonların izlenebilirliğinin arttığını, bu yapının olası hata ve suistimallerin erken tespitine katkı sağladığını belirtti. Yaşar, son gelişmelerin finansal sistemde güvenin yalnızca düzenlemelerle değil, etkin gözetim, şeffaflık ve zamanında müdahaleyle korunabildiğini bir kez daha gösterdiğini sözlerine ekledi.
BES'in cazibesi: Uzun vade, fon çeşitliliği ve devlet katkısı
TSB Başkanı, sistemin gücünün üç ana unsurda toplandığını aktardı: düzenli ve uzun vadeli tasarruf disiplini, giderek genişleyen fon çeşitliliği ve yüzde 20 oranındaki devlet katkısı. Yatırım fonlarının toplu para girişiyle şekillenen bir yapıya sahip olmasına karşılık, BES'in düzenli katkı payı ödemeleriyle büyümesinin sistemi piyasa risklerine karşı daha dayanıklı kıldığını vurguladı. Katılımcılara farklı risk ve getiri tercihlerine göre yatırım yapma imkânı sunan fon çeşitliliğinin son dönemde ciddi biçimde arttığını belirten Yaşar, vatandaşlara verilecek mesajın açık olduğunu; BES'in uzun vadeli bir tasarruf sistemi olduğunu, günlük piyasa hareketlerinin sistemin sağlamlığı, gözetim mekanizmaları ve uzun vadeli yapısıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Sistemde 18 milyondan fazla katılımcı bulunuyor
Emeklilik Gözetim Merkezi verilerine göre 21 Eylül itibarıyla BES ve Otomatik Katılım Sistemi'nde (OKS) toplam fon büyüklüğü 2 trilyon 621 milyar 854,9 milyon liraya, toplam katılımcı sayısı ise 18 milyon 278 bin 778 kişiye ulaştı. Bu rakamlar, SPK'nın tasfiye kararı sonrasında gündeme gelen endişelere karşın sistemin büyüklüğünü ve katılımcı tabanının genişliğini ortaya koyuyor.
