Türkiye’de araştırma ve geliştirme faaliyetlerine yönelik dolaylı vergi teşvikleri 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 59,5 yükseldi. TÜİK verilerine göre toplam teşvik 169 milyar 33 milyon TL’ye çıkarken, desteklerden yararlanan girişim sayısı 11 bin 835 oldu.
Türkiye’nin teknoloji, yenilikçilik ve araştırma-geliştirme alanındaki yatırımlarında vergi teşviklerinin ağırlığı 2025 yılında belirgin biçimde arttı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre Ar-Ge faaliyetlerine yönelik toplam dolaylı vergi teşviki, 2024 yılında 105 milyar 977 milyon TL iken 2025’te 169 milyar 33 milyon TL’ye yükseldi.
Böylece bir yıl içerisinde sağlanan dolaylı Ar-Ge teşvikleri yaklaşık 63 milyar TL arttı. Yıllık artış oranı ise yüzde 59,5 olarak hesaplandı. TÜİK’in verileri, kamu tarafından doğrudan yapılan harcamaların dışında, şirketlerin Ar-Ge faaliyetlerini desteklemek amacıyla uygulanan vergi avantajlarının da teknoloji ekosistemindeki önemli finansman kanallarından biri olduğunu ortaya koydu.
Teşviklerin yarısından fazlası stopaj desteğinden geldi
2025 yılı verilerinde en yüksek tutarlı destek kalemini gelir vergisi stopaj teşviki oluşturdu. Girişimlerin yararlandığı stopaj desteği 86 milyar 105 milyon TL olarak kayıtlara geçti.
Kurumlar vergisi desteği 81 milyar 63 milyon TL olurken, gelir vergisi desteği 1 milyar 725 milyon TL seviyesinde gerçekleşti. Katma değer vergisi desteğinin tutarı ise 141 milyon TL oldu.
Bu dağılıma göre toplam 169 milyar 33 milyon TL’lik dolaylı Ar-Ge teşvikinin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopaj desteğinden oluştu. Kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinin toplam payı ise yüzde 49,1 olarak hesaplandı.
Söz konusu rakamlar, şirketlerin Ar-Ge faaliyetlerinde özellikle nitelikli çalışan istihdamının desteklenmesine yönelik mekanizmaların önemli bir yer tuttuğunu gösterdi.
Ar-Ge teşviklerinden 11 bin 835 girişim yararlandı
TÜİK verilerine göre 2025 yılında Ar-Ge faaliyetlerine yönelik vergi teşviklerinden yararlanan girişimlerin sayısı 11 bin 835 oldu.
Bu girişimlerin faaliyet alanlarına bakıldığında bilgi ve iletişim sektörü ilk sırada yer aldı. Ar-Ge teşviklerinden yararlanan işletmelerin 6 bin 98’i bilgi ve iletişim alanında faaliyet gösterirken, 2 bin 421 girişim imalat sanayisinde yer aldı. Mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetlerde bulunan girişimlerin sayısı ise 1.627 olarak belirlendi.
Ortaya çıkan tablo, özellikle yazılım, bilişim, teknoloji ve bilgi temelli faaliyetlerin Ar-Ge teşviklerinden yararlanan işletmeler içerisinde geniş bir yer tuttuğunu gösterdi.
Teknoloji geliştirme bölgeleri öne çıktı
Ar-Ge teşviklerinin önemli bölümü teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren girişimlere yönelik uygulanan mekanizmalardan oluştu.
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında gelir ve kurumlar vergisi üzerinden sağlanan Ar-Ge teşviklerinin toplamı 43 milyar 227 milyon TL oldu. Bu teşviklerin yüzde 71,2’si bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlere yöneldi.
Aynı kapsamda imalat sektörünün payı yüzde 14,5, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetlerin payı ise yüzde 5,9 olarak gerçekleşti.
Bu veriler, teknopark ve teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren özellikle bilgi teknolojileri şirketlerinin vergi teşvikleri içerisindeki ağırlığını ortaya koydu.
Ar-Ge merkezlerinde imalat sanayisinin payı yüksek
5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında sağlanan gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşviki ise 39 milyar 561 milyon TL olarak gerçekleşti.
Bu teşviklerin yüzde 72,9’u imalat sanayisinde faaliyet gösteren girişimlere sağlandı. Bilgi ve iletişim sektörünün payı yüzde 14,7 olurken, finans ve sigorta faaliyetlerinin payı yüzde 4,1 olarak kayıtlara geçti.
Böylece iki farklı teşvik mekanizmasında sektörler açısından belirgin bir ayrışma ortaya çıktı. Teknoloji geliştirme bölgelerinde bilgi ve iletişim sektörü öne çıkarken, 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerde imalat sanayisi ağırlığını korudu.
Stopaj teşvikinde teknokentler önde
2025 yılında sağlanan 86 milyar 105 milyon TL’lik gelir vergisi stopaj teşvikinin dağılımında da teknoloji geliştirme bölgeleri dikkat çekti.
4691 sayılı Kanun kapsamında 8 bin 244 girişim toplam 48 milyar 815 milyon TL gelir vergisi stopaj desteğinden yararlandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında ise 3 bin 88 girişime 37 milyar 290 milyon TL tutarında stopaj teşviki sağlandı.
Gelir ve kurumlar vergisi destekleri birlikte değerlendirildiğinde toplam 7 bin 87 girişimin bu teşviklerden yararlandığı görüldü. Bunların 5 bin 321’inin 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında, 1.766’sının ise 5746 sayılı Kanun kapsamında yer aldığı bildirildi.
KOBİ’ler sayıca çoğunlukta, büyük şirketler tutarda önde
Ar-Ge teşviklerinin işletmelerin büyüklük gruplarına göre dağılımında dikkat çeken başka bir tablo ortaya çıktı.
2025 yılında teşviklerden yararlanan 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5’ini KOBİ’ler oluşturdu. Büyük ölçekli girişimlerin oranı ise yüzde 10,5'te kaldı.
Ancak teşvik miktarına bakıldığında tablo değişti. Büyük ölçekli işletmeler toplam dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 61,8’inden yararlandı. KOBİ’lerin toplam teşvik içerisindeki payı ise yüzde 38,2 olarak hesaplandı.
KOBİ'lere sağlanan toplam dolaylı Ar-Ge teşviki 64 milyar 596 milyon TL oldu. Bu tutarın yüzde 61,1’i orta ölçekli işletmelere, yüzde 32,1’i küçük ölçekli işletmelere, yüzde 6,8’i ise mikro işletmelere sağlandı.
Böylece 2025 yılında Ar-Ge teşviklerinin işletme sayısı açısından ağırlığı KOBİ'lerde bulunurken, toplam parasal büyüklük açısından büyük ölçekli şirketlerin daha yüksek pay aldığı görüldü.
Bir yılda 105 milyar TL’den 169 milyar TL’ye
TÜİK’in son iki yıllık verileri, dolaylı Ar-Ge teşviklerindeki yükselişi net biçimde ortaya koyuyor. 2023 yılında 59 milyar 332 milyon TL olan toplam dolaylı Ar-Ge teşvikleri, 2024 yılında yüzde 78,6 artışla 105 milyar 977 milyon TL’ye çıktı. 2025 yılında ise tutar yüzde 59,5’lik artışla 169 milyar 33 milyon TL seviyesine ulaştı.
Dolayısıyla son iki yıllık dönemde Ar-Ge faaliyetlerine yönelik vergi teşviklerinin toplam büyüklüğünde güçlü bir artış yaşandı. Veriler, Türkiye’de şirketlerin araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetlerini desteklemek amacıyla kullanılan dolaylı teşvik mekanizmalarının finansal hacminin büyüdüğünü gösteriyor.
Ar-Ge politikalarında yeni dönem
TÜİK’in verileri yalnızca toplam teşvik tutarındaki artışı değil, desteğin hangi sektörlere ve hangi büyüklükteki işletmelere yöneldiğini de ortaya koyuyor.
2025 sonuçlarında bilgi ve iletişim sektörünün özellikle 4691 sayılı Kanun kapsamında öne çıkması, buna karşılık 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerde imalat sanayisinin yüksek paya sahip olması, Ar-Ge desteklerinin Türkiye ekonomisinin farklı alanlarında farklı mekanizmalar üzerinden kullanıldığını gösterdi.
Öte yandan teşviklerden yararlanan işletmelerin yaklaşık dokuzda birinin büyük ölçekli olmasına rağmen toplam destek tutarının yüzde 61,8’ini almaları, teşviklerin işletme ölçeğine göre dağılımındaki farkı da görünür hale getirdi.
TÜİK verilerine göre 2025 yılında Türkiye’de Ar-Ge faaliyetlerine yönelik dolaylı vergi teşvikleri toplam 169 milyar 33 milyon TL’ye ulaşırken, bu desteklerden 11 bin 835 girişim yararlandı. Ar-Ge teşviklerine ilişkin bir sonraki yıllık verilerin Eylül 2027’de yayımlanması planlanıyor.
