Türk Borçlar Kanunu'nda depozito ödemelerine yönelik net yasal sınırlandırmalar ve güvenceler bulunmasına karşın, İzmir'deki gayrimenkul pazarında bu kurallar neredeyse hiç işletilmiyor. Evini kiraya vermek isteyen birçok mülk sahibi, yasal sınırları zorlayarak iki veya üç kira bedeli tutarında nakit depozitoyu peşin talep ediyor. Sektörde yaşanan fırsatçılık sadece depozito ile de sınırlı kalmıyor; kiranın altı aylık ya da bir yıllık kısmının peşin ödenmesi yönündeki talepler, kiralama sürecinin standart bir maddesi gibi tüketicinin önüne koyuluyor. Bu ağır ekonomik şartları karşılayamayan on binlerce İzmirli, ev bulma sürecinde çaresizce bekleyişini sürdürüyor.
Taşınmanın Faturası 100 Bin TL'yi Devirdi
Kiralık ev piyasasındaki bu kontrolsüz ve denetimsiz artış, sıfırdan bir eve taşınmanın maliyetini tarihi zirvelere çıkardı. İzmir’de bugün orta standartta bir apartman dairesine yerleşebilmek için gözden çıkarılması gereken toplam bütçe 100 bin lirayı aşmış durumda. Emlakçı komisyonu, nakliye giderleri, lojistik masraflar, abonelik ücretleri ve fahiş peşinatlar bir araya geldiğinde devasa bir fatura oluşturuyor. Günümüz ekonomik koşullarında doğru ve bütçesine uygun evi bulmak kadar, taşınma masraflarını karşılamak da kiracılar için en büyük engel haline geldi. Ev arayan vatandaşlar, bu yükün altından kalkabilmek için alternatif kaynaklara yönelmek ya da bankalara borçlanmak zorunda kalıyor.
Piyasa Koşullarına Karşı Yasal Kalkan Beklentisi
Ev sahiplerinin uyguladığı bu katı ve esnetilmeyen kurallar silsilesi, kiracıların sabrını tamamen taşırdı. Barınma gibi temel bir insani ihtiyacın, serbest piyasa koşullarında acımasız bir pazarlık malzemesi yapılmasına karşı çıkan kitleler, ekonomi ve adalet yönetiminden acil yasal müdahale bekliyor. İzmir'deki kiracılar, sistemdeki boşlukların kapatılması ve istismarların önlenmesi için net taleplerde bulunuyor. Öncelikle depozito adı altında alınan paraların tek aylık kira ile eşitlenmesi, bu tutarların bankadaki vadeli mevduat hesaplarında tutulması kuralının sıkı denetlenmesi isteniyor. İlaveten, bir yıllık veya altı aylık peşin kira gibi tamamen ev sahibinin keyfiyetine dayanan yasal kılıfı bulunmayan zorunlulukların tamamen yasaklanması ve cezai müeyyide getirilmesi bekleniyor.
