ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Curiosity keşif aracının Mars yüzeyinde çektiği yeni panoramik görüntüleri kamuoyuyla paylaştı. 19-20 Haziran 2026 tarihlerinde, aracın görevinin 4.930 ve 4.931. Mars günlerinde (sol) kaydedilen kareler, "Valle Grande" adı verilen vadide bugüne kadar rastlanmayan ölçekte bir çokgen (poligon) alanını gözler önüne serdi. Görüntülerde yüzeyi kaplayan bal peteğini andıran binlerce küçük çatlak, ufka kadar uzanan devasa bir doku oluşturuyor.
Keşif nasıl gerçekleşti
Curiosity, iki milyar yılı aşkın süredir aşındığı tahmin edilen Gale Krateri'ndeki Sharp Dağı'nın eteklerinde tırmanışını sürdürürken Valle Grande vadisine girdi. Aracın Mastcam kamerasıyla çekilen ve 340 ayrı karenin birleştirilmesiyle oluşturulan 360 derecelik panoramada, her biri yaklaşık 4 ila 8 santimetre çapında çokgen çatlaklar tüm çerçeveyi kaplıyor. Görüntünün merkezinde, ekibin "Miraflores" adını verdiği, yaklaşık 6 metre yüksekliğinde ve kum tabakasıyla kaplı bir tepecik de dikkat çekiyor.
Mars araştırma ekibinin proje bilim insanı Ashwin Vasavada, aracın kariyeri boyunca birçok çarpıcı manzarayla karşılaştıklarını, ancak bu bal peteği denizinin ekibi hazırlıksız yakaladığını belirtti. Ekip, çatlakların şekillerini ve kimyasal içeriklerini ayrıntılı biçimde ölçtüklerini, bu verilerin oluşum sürecine dair ipuçları taşımasını umduklarını aktardı.
Poligonların oluşumuna dair üç olası açıklama
Bilim insanları, ortaya çıkan devasa çokgen ağının nasıl meydana geldiğine dair kesin bir sonuca henüz ulaşmış değil. JPL ve Caltech bünyesindeki araştırma ekibi, konuyla ilgili üç ayrı senaryo üzerinde duruyor. Bunlardan ilki, geçmişte ıslak zeminin kuruyup çamur çatlaklarına dönüşmesi ve zamanla kayaçlaşması ihtimali. İkinci olasılık, sıcak ve soğuk döngülerinin tekrar etmesiyle zeminin genleşip büzülerek çatlaması. Üçüncü senaryo ise yüzeyin geçmişte gömülü kalması sonucu üzerine binen basıncın tortul katmanlardaki suyu dışarı sıkıştırması ve bu sürecin çatlak desenlerini tetiklemesi. Ekip, hangi mekanizmanın baskın olduğunu netleştirmek için kayaç örneklerinin kimyasal analizine devam ediyor.
Gale Krateri'nin su geçmişiyle bağlantısı
Curiosity, 5 Ağustos 2012'de Mars'a inişinden bu yana Gale Krateri çevresinde görev yapıyor ve 2014 yılından itibaren 5 kilometre yüksekliğindeki Sharp Dağı'nı tırmanıyor. Bilim insanları, milyarlarca yıl önce bu dağın eteklerinde göllerin ve akarsuların bulunduğunu, yeni keşfedilen poligon alanının da bu hipotezi destekleyen bulgulardan biri olduğunu düşünüyor. Aracın geçmiş görevlerinde tespit ettiği kükürt kristalleri, parlak meteorit parçaları ve organik moleküller de Mars'ın eski dönemlerde mikrobiyal yaşamı destekleyecek su, kimya ve besin koşullarına sahip olabileceğine işaret etmişti.
Sonraki adımlar neler olacak?
NASA ekibi, Valle Grande'de tespit edilen poligonların kimyasal yapısını ve çatlakların geometrik özelliklerini incelemeyi sürdürecek. Elde edilecek veriler, Mars'ın milyarlarca yıl önceki iklim koşulları ve yüzey süreçleri hakkında bilim insanlarına yeni bilgiler sunacak. Curiosity'nin tırmanışına devam etmesiyle birlikte, aracın önümüzdeki dönemde göndereceği yeni görüntülerin bu gizemli oluşumun kökenine dair daha kesin yanıtlar getirmesi bekleniyor.
NASA, Mars görevlerinden elde edilen verileri düzenli aralıklarla kamuoyuyla paylaşmaya devam ediyor. Curiosity'nin gönderdiği her yeni kare, Kızıl Gezegen'in bilinmeyen yönlerini aydınlatırken, gelecekte planlanan insanlı Mars görevleri için de bilimsel bir referans kaynağı oluşturuyor.
