İzmir'de faaliyet gösteren Abacı Altın ve Döviz isimli işletmenin, kredi kartıyla yapılan altın alışverişlerinde müşterilerden "banka komisyonu" adı altında yüzde 6,5 oranında ek ücret talep ettiği iddiası, bankacılık sektöründe hızlı bir yankı uyandırdı. İddiayı kamuoyuna taşıyan isim ise Yeni Parti İzmir Milletvekili Tuncay Özkan oldu. Özkan, kart kullanımı sırasında kendisinden yasal dayanağı bulunmayan bir bedel talep edildiğini sosyal medya hesabı üzerinden paylaşınca, konu kısa sürede Türkiye İş Bankası'nın gündemine girdi.
Bankanın üst düzey yönetiminden gelen açıklama, olayın büyümesinde belirleyici oldu. Türkiye İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Suat Sözen, söz konusu üye işyerinin uyguladığı kesintinin bankanın bilgisi ya da onayı dışında gerçekleştiğini belirterek, işletme hakkında resmi bir inceleme sürecinin başlatıldığını duyurdu.
Olay nasıl ortaya çıktı?
Tuncay Özkan'ın anlattığına göre, Abacı Altın ve Döviz'de kredi kartıyla ödeme yapmak isteyen müşteriden, işlem tutarının yüzde 6,5'i oranında ilave bir bedel talep edildi. İşletme bu uygulamayı "banka komisyonu" olarak tanımlasa da, tüketicinin kart kullanımı nedeniyle ekstra bir maliyete katlanmak zorunda bırakılması, hem tüketici hakları hem de bankacılık mevzuatı açısından tartışma yarattı. Özkan, yaşadığı bu deneyimi kamuoyuyla paylaşarak işletmenin adını doğrudan ifşa etti ve konunun takipçisi olacağını belirtti.
İşletmenin "ticari anlaşma" savunması tartışma yarattı
İşletme tarafında yapılan açıklamalarda, alınan ek bedelin banka ile üye işyeri arasındaki POS anlaşmasından kaynaklandığı ve bu maliyetin son kullanıcıya yansıtıldığı yönünde bir savunma geliştirildi. Ancak bu açıklama, hem hukukçular hem de tüketici temsilcileri nezdinde ikna edici bulunmadı. Zira POS cihazı kullanımına dair banka ile işyeri arasında imzalanan sözleşmeler, üye işyerini bağlayan ticari yükümlülükler içerir; bu maliyetin doğrudan tüketiciye fatura edilmesi için açık bir yasal dayanak bulunmuyor. Bu noktada asıl soru, işletmenin kendi ticari maliyetini tüketiciye yükleyip yükleyemeyeceği oldu.
Banka: "Böyle bir talep mümkün değil"
Konu hakkında Tuncay Özkan'a doğrudan bilgi veren Türkiye İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Suat Sözen, işletmenin öne sürdüğü gerekçenin gerçeği yansıtmadığını açıkça ifade etti. Sözen'in açıklamalarına göre, üye işyerlerinin müşteriden herhangi bir komisyon talep etmesi bankacılık düzenlemeleri çerçevesinde mümkün değil. Banka tarafından uygulanan komisyon oranlarının gizli olmadığını, aksine kamuya açık ve şeffaf biçimde belirlendiğini vurgulayan Sözen, bu oranların müşteriden değil doğrudan üye işyerinden tahsil edildiğinin altını çizdi.
Sözen, konunun sadece Türkiye İş Bankası'nı değil, sektördeki tüm bankaları ilgilendiren bir denetim meselesi olduğunu da hatırlattı. Yetkili, bankaların bu tür uygulamalar konusunda sıkı bir denetime tabi tutulduğunu ve kuralların dışına çıkacak herhangi bir bankanın ya da üye işyerinin yaptırımla karşılaşacağını belirtti. Abacı Altın ve Döviz özelinde başlatılan incelemenin sonuçlanmasının ardından işletmeye yönelik olası bir yaptırımın netleşeceği ifade edildi.
Özkan'dan denetim kurumlarına çağrı
Yaşanan gelişmenin ardından sessiz kalmayan Tuncay Özkan, konuyu yalnızca banka nezdinde değil, piyasa denetiminden sorumlu kamu kurumları nezdinde de takip edeceğini duyurdu. Özkan, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile İstanbul Defterdarlığı'nı konuyla ilgili göreve davet etti.
Milletvekili, tüketicilerin bu tür haksız kazanç sağlayan uygulamalara karşı korumasız bırakılmaması gerektiğini vurgulayarak, yasaya aykırı işlemlerin serbestçe yapılmasına izin verilmesi halinde yasal düzenlemelerin bir anlam ifade etmeyeceğini söyledi. Denetimle görevli kurumlara seslenen Özkan, bu tür şikayetlerin takipçisiz kalmaması gerektiğini belirterek sürecin şeffaf biçimde sonuçlandırılmasını istedi.
Süreç ne yönde ilerleyecek?
Türkiye İş Bankası'nın başlattığı inceleme sürecinin tamamlanmasıyla birlikte, Abacı Altın ve Döviz'e yönelik olası bir yaptırım kararı da netlik kazanacak. Bankacılık sektöründe üye işyerlerinin POS kullanım maliyetlerini doğrudan tüketiciye yansıtması uzun süredir tartışma konusu olsa da, bu vakanın bir milletvekili tarafından kamuoyuna taşınması, konunun denetim kurumları nezdinde daha hızlı ele alınmasına zemin hazırlamış görünüyor. Tüketici hakları açısından emsal niteliği taşıyabilecek bu gelişmenin, benzer şikayetleri olan vatandaşlar için de bir farkındalık oluşturması bekleniyor.
